Jakob, Rachel en Lea

Genesis 29 tot 31 beschrijft de twintig jaar die Jakob doorbracht bij Laban, de broer van zijn moeder. Hij kwam er als vluchteling, met alleen de belofte die hij van God in Bethel had gekregen.

Hoe ontmoette Jakob Rachel bij de put?

In het land van de kinderen van het Oosten kwam Jakob bij een put in het veld, met een grote steen erop. De herders kwamen uit Haran en kenden Laban. Op dat moment kwam Rachel, Labans dochter, met de schapen van haar vader. Jakob wentelde de steen van de put, drenkte haar schapen, kuste haar en huilde hardop. Laban haalde hem in huis.

Waarom kreeg Jakob Lea in plaats van Rachel?

Na een maand vroeg Laban welk loon Jakob wilde. Laban had twee dochters: Lea, de oudste, en Rachel, de jongste. "En Jakob had Rachel lief" (Genesis 29:18), en hij bood zeven jaar dienst om haar. Die jaren "waren in zijn ogen als enige dagen, omdat hij haar liefhad" (Genesis 29:20). Maar op de avond van de bruiloft bracht Laban Lea bij hem. "En het geschiedde des morgens, en ziet, het was Lea" (Genesis 29:25). Jakob vroeg waarom Laban hem bedrogen had. Laban antwoordde dat men daar de jongste niet uitgaf vóór de eerstgeborene. Na de bruiloftsweek van Lea kreeg Jakob ook Rachel, voor nog eens zeven jaar dienst. Hij had Rachel liever dan Lea (uitleg bij Genesis 29).

Daarna vertelt Genesis hoe de HEERE zag dat Lea gehaat was en haar kinderen gaf (Genesis 29:31), en hoe er elf zonen en een dochter geboren werden. Jakob diende verder voor vee, en de kudden groeiden.

Waarom vertrok Jakob bij Laban?

Labans zonen zeiden dat Jakob alles van hun vader had genomen, en Labans gezicht stond niet meer als vroeger. Toen sprak de HEERE: "Keer weder tot het land uwer vaderen, en tot uw maagschap, en Ik zal met u zijn" (Genesis 31:3). Jakob riep Rachel en Lea in het veld. Laban had zijn loon tien keer veranderd, "doch God heeft hem niet toegelaten, om mij kwaad te doen" (Genesis 31:7). In een droom had de Engel Gods gezegd: "Ik ben die God van Beth-El" (Genesis 31:11-13). De beide zusters stemden in. Terwijl Laban zijn schapen schoor, stal Rachel de terafim van haar vader. Jakob vluchtte met alles wat hij had, stak de rivier over en trok naar het gebergte Gilead.

Laban achtervolgde hem, maar God waarschuwde Laban in een droom (Genesis 31:24). Jakob zei later: "Ten ware de God van mijn vader … bij mij geweest was, zekerlijk, gij zoudt mij nu ledig weggezonden hebben" (Genesis 31:42).

Haran lag in het noorden van Mesopotamië; Genesis noemt de streek ook Paddan-Aram (Genesis 31:18). Daar woonde de familie van Abraham. Een bruidegom gaf de vader van de bruid gewoonlijk een bruidschat (vergelijk Genesis 34:12); Jakob had geen bezit en betaalde met zeven jaar werk. De bruiloft duurde een week (Genesis 29:27). De terafim waren huisgoden; Laban noemt ze "mijn goden" (Genesis 31:30). Waarom Rachel ze meenam, zegt de tekst niet. Later liet Jakob zijn huisgezin de vreemde goden wegdoen (Genesis 35:2).

In Genesis 29:1-30 spreekt God niet, en toch is Hij er. De weg loopt precies naar de familie waar Jakob een vrouw moest zoeken (Genesis 28:2). Daarna valt Zijn Naam weer: de HEERE ziet dat Lea gehaat is, dat is minder geliefd, en geeft haar kinderen (Genesis 29:31). Uit Lea worden Levi en Juda geboren. Ruth 4:11 noemt Rachel en Lea samen de vrouwen "die beiden het huis van Israel gebouwd hebben", en uit Juda komt de lijn die vooruitwijst naar Christus (Mattheüs 1:2).

De bedrieger wordt bedrogen. Jakob had zich bij zijn vader uitgegeven voor de eerstgeborene (Genesis 27:19); nu hoort hij van Laban dat men de jongste niet uitgeeft "voor de eerstgeborene" (Genesis 29:26). Izak zei over Jakob dat hij met bedrog kwam (Genesis 27:35); Jakob vraagt Laban waarom hij hem bedrogen heeft. De tekst trekt de les niet hardop en noemt het geen straf, maar de echo is duidelijk. Het bedrog van Laban wordt niet goedgepraat, en dat van Jakob evenmin.

Wat de Bijbel vertelt, keurt God niet altijd goed. Het huwelijk met twee zusters bracht nijd en verdriet (Genesis 30:1). De wet zou later verbieden een vrouw "tot haar zuster" te nemen (Leviticus 18:18), en de maatstaf blijft één man en één vrouw (Genesis 2:24). Toch bleef God trouw aan Zijn belofte uit Bethel: Hij was met Jakob en bracht hem terug, zoals Hij gezegd had (Genesis 28:15).

God werkt ook waar Hij niet hoorbaar spreekt. In Genesis 29 spreekt God niet tot Jakob; er is werk, list en wachten. Toch leidde Hij Jakob, zag Hij Lea en bewaarde Hij Jakob tegen kwaad. Wie in een lange tijd weinig van God merkt, mag weten dat Zijn belofte intussen niet stilstaat.

God ziet wie achtergesteld wordt. Jakob had Rachel liever; de HEERE zag Lea. In een gezin, een familie of een gemeente kan iemand ongemerkt op de tweede plaats komen. Bij God is dat niet zo. Hij heeft oog voor wie minder geliefd is.

God laat zonde niet goedpraten, ook niet bij Zijn eigen kinderen. Jakob proefde zelf wat bedrog met een mens doet. Dat is geen reden voor leedvermaak, maar voor ootmoed: wie zelf onrecht lijdt, mag ook naar eigen schuld kijken. En God liet Jakob niet los. Zoals Jakob zei: "God heeft mijn ellende, en den arbeid mijner handen aangezien" (Genesis 31:42).