Dordtse Leerregels hoofdstuk 5, artikel 5: gevolgen van de val
In het kort
Een diepe val van een gelovige blijft niet zonder gevolgen, leert artikel 5 van hoofdstuk 5 van de Dordtse Leerregels. Grove zonden vertoornen God, bedroeven de Heilige Geest en wonden het geweten. Het gevoel van genade kan voor een tijd verdwijnen, totdat de gelovige zich in ernstig berouw bekeert.
De tekst van DL V,5
Met zodanige grove zonden vertoornen zij God zeer, vervallen in schuld des doods, bedroeven den Heiligen Geest, verbreken voor een tijd de oefening des geloofs, verwonden zwaarlijk hun consciëntie, en verliezen somwijlen voor een tijd het gevoel der genade; totdat hun, wanneer zij door ernstige boetvaardigheid op den weg wederkeren, het Vaderlijk aanschijn Gods opnieuw verschijnt.
Tekst: Dordtse Leerregels, vastgesteld door de Nationale Synode van Dordrecht (1618-1619), in de gangbare kerkboekspelling. Publiek domein. Deze tekst is ontleend aan www.dordtse-leerregels.nl.
Artikel 4 noemde het droevige vallen van David en Petrus. Artikel 5 van hoofdstuk 5 van de Dordtse Leerregels beschrijft daarna de gevolgen van de val in grove zonden. Het artikel doet dat nuchter en zonder iets te verzachten. Het noemt zes gevolgen achter elkaar. Toch eindigt het met hoop, want het woord 'totdat' laat zien dat deze toestand niet blijvend hoeft te zijn.
God vertoornd en schuld des doods
Het artikel opent met 'Met zodanige grove zonden'. Dat wijst terug naar de zware zonden uit artikel 4. Door zulke zonden 'vertoornen zij God zeer'. God is niet onverschillig over de zonde van Zijn kinderen. David merkte dat: "Want Uw hand was dag en nacht zwaar op mij".
Daarna zegt het artikel dat zij 'vervallen in schuld des doods'. Dat betekent: zij laden een schuld op zich die de dood verdient. De zonde van een gelovige is niet minder ernstig dan die van een ander. Het artikel zegt hier niet dat zij verloren gaan. Dat de Heere hen bewaart, belijden de volgende artikelen.
De Heilige Geest bedroefd
Het derde gevolg is dat zij 'bedroeven den Heiligen Geest'. Deze woorden komen uit de brief aan de Efeziërs: "En bedroeft den Heiligen Geest Gods niet". Paulus zegt daar ook dat de gelovigen door de Geest verzegeld zijn. Juist omdat de Geest in hen woont, raakt hun zonde Hem. Hij wordt niet weggejaagd, maar wel bedroefd.
Geloof en geweten geraakt
Vervolgens 'verbreken' zij 'voor een tijd de oefening des geloofs'. Oefening betekent hier: het gebruik, het beoefenen. Het geloof zelf wordt niet weggenomen, maar het werkt niet meer zoals het hoort. Bidden, vertrouwen en vrijmoedig tot God gaan vallen stil.
Ook 'verwonden' zij 'zwaarlijk hun consciëntie'. Consciëntie is het geweten, en zwaarlijk betekent: ernstig. Een gewond geweten geeft geen rust. David beschrijft hoe dat voelde toen hij zijn zonde verzweeg: "Toen ik zweeg, werden mijn beenderen verouderd". Zijn hele lichaam leed onder de schuld die hij niet beleed.
Het gevoel der genade verloren
Het zesde gevolg is dat zij 'verliezen somwijlen voor een tijd het gevoel der genade'. Somwijlen betekent: soms. Het artikel zegt niet dat de genade zelf verloren gaat, maar het gevoel ervan. De gelovige ervaart dan niet meer de genadige nabijheid van God. Hij kan in het donker zitten en twijfelen aan Gods liefde.
David bad na zijn val: "Geef mij weder de vreugde Uws heils". Hij vroeg niet om een nieuw heil, maar om de vreugde ervan. Die was hij kwijtgeraakt. Dat gebed laat zien dat het gemis van de vreugde de gelovige naar God terugdrijft.
Totdat het Vaderlijk aanschijn verschijnt
Het artikel eindigt met een belofte. Dit alles duurt 'totdat' zij 'door ernstige boetvaardigheid op den weg wederkeren'. Boetvaardigheid is waar berouw dat zich van de zonde afkeert en tot God terugkeert. Ernstig betekent: oprecht en niet oppervlakkig. David zei: "Mijn zonde maakte ik U bekend". Daarop volgde de vergeving.
Dan zegt het artikel dat 'het Vaderlijk aanschijn Gods opnieuw verschijnt'. Aanschijn betekent aangezicht. God blijft hun Vader, ook als zij Hem hebben bedroefd. Zijn aangezicht was verborgen, maar het keert terug. Dat geeft troost aan wie zich ver van God voelt. Het nodigt tegelijk uit om de zonde niet te bedekken, maar haar te belijden.
Bijbelse onderbouwing
“En bedroeft den Heiligen Geest Gods niet, door Welken gij verzegeld zijt tot den dag der verlossing.”
Paulus vermaant de gelovigen de Heilige Geest niet te bedroeven, en het artikel noemt dat als een van de gevolgen van grove zonden.
“Toen ik zweeg, werden mijn beenderen verouderd, in mijn brullen den gansen dag.”
David beschrijft hoe zijn beenderen verouderden toen hij zweeg, een beeld van het gewonde geweten waarover het artikel spreekt.
“Geef mij weder de vreugde Uws heils; en de vrijmoedige geest ondersteune mij.”
David bidt om de vreugde van Gods heil terug, omdat hij na zijn val het gevoel der genade had verloren.
“Mijn zonde maakte ik U bekend, en mijn ongerechtigheid bedekte ik niet. Ik zeide: Ik zal belijdenis van mijn overtredingen doen voor den HEERE; en Gij vergaaft de ongerechtigheid mijner zonde. Sela.”
Wie zijn zonde belijdt, ontvangt vergeving, zoals het artikel zegt dat Gods aanschijn verschijnt na ernstige boetvaardigheid.
“Want een ogenblik is er in Zijn toorn, maar een leven in Zijn goedgunstigheid; des avonds vernacht het geween, maar des morgens is er gejuich.”
Gods toorn duurt een ogenblik maar Zijn goedgunstigheid een leven, wat aansluit bij het artikel dat het gevoel der genade voor een tijd verloren gaat.
Bijbelteksten uit de Statenvertaling.
Historische achtergrond
Tegenover de remonstranten belijdt de synode dat God de Zijnen bewaart, ook na een diepe val. Maar zij wilde niet de indruk wekken dat een gelovige daarom zonder gevolgen kan zondigen.
De remonstranten verweten de gereformeerden juist dat hun leer van de volharding zorgeloos zou maken. Artikel 5 laat zien dat dit verwijt de gereformeerde leer niet treft. De val brengt Gods ongenoegen, een gewond geweten en het verlies van troost met zich mee. Zo houdt het artikel de ernst van de zonde en de trouw van God samen.
Om over door te praten
- Welke zes gevolgen van grove zonden noemt artikel 5, en welk gevolg raakt u het meest?
- Wat is het verschil tussen het verliezen van de genade en het verliezen van het gevoel der genade?
- Waarom bedroeft de zonde van een gelovige juist de Heilige Geest, Die in hem woont?
- Wat leert Psalm 32 over de gevolgen van het verzwijgen en het belijden van zonde?
- Hoe kan het woord totdat in dit artikel u troosten als u zich na een zonde ver van God voelt?