Dordtse Leerregels hoofdstuk 1, artikel 9: geen voorzien geloof
In het kort
Artikel 9 van hoofdstuk 1 van de Dordtse Leerregels belijdt dat de verkiezing niet uit voorzien geloof is geschied. God koos niet om geloof of goede werken die Hij vooraf zag, maar tot geloof en heiligheid. De verkiezing is de bron, en geloof, heiligheid en eeuwig leven zijn haar vruchten.
De tekst van DL I,9
Deze zelfde verkiezing is geschied, niet uit het voorgezien geloof en gehoorzaamheid des geloofs, heiligheid, of enige andere goede hoedanigheid of geschiktheid, als een oorzaak of voorwaarde, tevoren vereist in den mens, die verkoren zou worden; maar tot het geloof en gehoorzaamheid des geloofs, tot heiligheid, enz.; en dienvolgens is de verkiezing de fontein van alle zaligmakend goed, waaruit het geloof, de heiligheid, en andere zaligmakende gaven, en eindelijk het eeuwige leven zelf, als vruchten vloeien; naar het getuigenis van den apostel: Hij heeft ons uitverkoren, (niet, omdat wij waren, maar), opdat wij zouden zijn heilig en onberispelijk voor Hem in de liefde (Ef. 1:4).
Tekst: Dordtse Leerregels, vastgesteld door de Nationale Synode van Dordrecht (1618-1619), in de gangbare kerkboekspelling. Publiek domein. Deze tekst is ontleend aan www.dordtse-leerregels.nl.
Artikel 7 omschreef wat de verkiezing is, en artikel 8 zei dat er maar één verkiezing is. Artikel 9 van hoofdstuk 1 van de Dordtse Leerregels beantwoordt een volgende vraag: koos God mensen omdat Hij vooruitzag dat zij zouden geloven? Het artikel zegt nee. Er is geen voorzien geloof dat aan de verkiezing voorafgaat. Het verschil tussen grond en vrucht is de sleutel tot dit artikel.
Niet om iets in de mens
Het artikel begint met wat de verkiezing niet is. Zij is geschied 'niet uit het voorgezien geloof en gehoorzaamheid des geloofs'. Voorzien betekent: van tevoren gezien. God kent alle dingen vooraf, ook wie zal geloven. Maar dat vooraf geziene geloof was niet de reden van Zijn keuze. Het artikel noemt ook heiligheid en 'enige andere goede hoedanigheid of geschiktheid'. Hoedanigheid betekent: eigenschap. Geschiktheid is: bekwaam of geschikt zijn.
De woorden 'als een oorzaak of voorwaarde' maken het precies. Een oorzaak is iets wat de keuze teweegbrengt. Een voorwaarde is iets waaraan eerst voldaan moet worden. Geloof en goede werken zijn geen van beide 'tevoren vereist in den mens'. Paulus zegt hetzelfde over Jakob en Ezau. God koos voordat zij geboren waren en iets goeds of kwaads hadden gedaan, "niet uit de werken, maar uit den Roepende".
Tot geloof en heiligheid
Daarna zegt het artikel waartoe God verkoos: 'tot het geloof en gehoorzaamheid des geloofs, tot heiligheid'. Het kleine woord tot verandert alles. Het geloof is geen grond onder de verkiezing, maar een doel ervan. God koos geen mensen die al geloofden. Hij koos zondaren, om hun het geloof te schenken. Het afgekorte enz. betekent dat de opsomming niet volledig is.
De Heere Jezus zegt tot Zijn discipelen: "Gij hebt Mij niet uitverkoren, maar Ik heb u uitverkoren". Hij koos hen opdat zij vrucht zouden dragen. Paulus dankt God dat Hij de gelovigen "verkoren heeft tot zaligheid, in heiligmaking des Geestes". Ook schrijft hij dat zij "geschapen in Christus Jezus tot goede werken" zijn. De goede werken komen na de keuze van God, niet ervoor.
De fontein van alle zaligmakend goed
Het artikel gebruikt een beeld. De verkiezing is 'de fontein van alle zaligmakend goed'. Een fontein is hier een bron waaruit water opwelt. Zaligmakend goed is alles wat tot de zaligheid behoort. Uit die bron vloeien het geloof, de heiligheid, andere zaligmakende gaven 'en eindelijk het eeuwige leven zelf'. Eindelijk betekent: ten slotte. Het woord dienvolgens, dat ervoor staat, betekent: daarom of bijgevolg.
Een vrucht groeit aan de boom, en niet de boom uit de vrucht. Zo is het geloof een vrucht van de verkiezing en nooit haar wortel. Wie gelooft, heeft dat niet aan zichzelf te danken. Het geloof is een gave die uit Gods vrije keuze voortkomt.
Het getuigenis van de apostel
Het artikel sluit af met Efeze 1:4 en voegt tussen haakjes een korte verklaring in. God heeft ons niet verkoren 'omdat wij waren' heilig, maar opdat wij het zouden worden. In de Statenvertaling staat: "opdat wij zouden heilig en onberispelijk zijn voor Hem in de liefde". Heiligheid is dus niet de reden van de verkiezing, maar haar doel.
Dit artikel wijst u van uzelf af, naar Gods vrije genade. Wie bij zichzelf weinig heiligheid vindt, hoeft de grond van zijn behoud niet in eigen vorderingen te zoeken. Wie wel vrucht ziet, kan daarop niet roemen, want de vrucht komt uit de bron.
Bijbelse onderbouwing
“Gelijk Hij ons uitverkoren heeft in Hem, voor de grondlegging der wereld, opdat wij zouden heilig en onberispelijk zijn voor Hem in de liefde;”
Het artikel haalt dit vers zelf aan: God verkoos niet omdat wij heilig waren, maar opdat wij heilig en onberispelijk zouden zijn.
“Want als de kinderen nog niet geboren waren, noch iets goeds of kwaads gedaan hadden, opdat het voornemen Gods, dat naar de verkiezing is, vast bleve, niet uit de werken, maar uit den Roepende;”
God koos tussen Jakob en Ezau voordat zij geboren waren of iets goeds of kwaads hadden gedaan, zodat de verkiezing niet uit werken is.
“Gij hebt Mij niet uitverkoren, maar Ik heb u uitverkoren, en Ik heb u gesteld, dat gij zoudt heengaan en vrucht dragen, en dat uw vrucht blijve; opdat, zo wat gij van den Vader begeren zult in Mijn Naam, Hij u dat geve.”
De Heere Jezus koos Zijn discipelen opdat zij vrucht zouden dragen, en zo noemt ook het artikel geloof en heiligheid vruchten van de verkiezing.
“Maar wij zijn schuldig altijd God te danken over u, broeders, die van den Heere bemind zijt, dat u God van den beginne verkoren heeft tot zaligheid, in heiligmaking des Geestes, en geloof der waarheid;”
God verkoos tot zaligheid in heiligmaking en geloof, zoals het artikel zegt dat de verkiezing geschiedde tot geloof en heiligheid, en niet daaruit.
“Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in Christus Jezus tot goede werken, welke God voorbereid heeft, opdat wij in dezelve zouden wandelen.”
De gelovigen zijn in Christus geschapen tot goede werken, zodat de werken op Gods werk volgen en er niet aan voorafgaan.
Bijbelteksten uit de Statenvertaling.
Historische achtergrond
De remonstranten leerden dat God hen verkoos van wie Hij vooruitzag dat zij zouden geloven en in het geloof volharden. Het voorziene geloof was bij hen een voorwaarde van de verkiezing, en de voorziene volharding een voorwaarde van de beslissende verkiezing. Zo werd Gods keuze afhankelijk van wat de mens zou doen.
Artikel 9 keert die volgorde om: eerst Gods vrije keuze, daarna het geloof als vrucht. In de vijfde verwerping bij hoofdstuk 1 wijst de synode de leer van een verkiezing uit voorzien geloof en voorziene volharding nog eens uitdrukkelijk af.
Om over door te praten
- Wat is volgens artikel 9 het verschil tussen een oorzaak of voorwaarde van de verkiezing en een vrucht ervan?
- Waarom maakt het uit dat God verkoos tot geloof en heiligheid, en niet om geloof en heiligheid?
- Wat zegt het beeld van de fontein over de plaats van het geloof en de goede werken in uw eigen leven?
- Hoe kan dit artikel u afleren om op uw eigen geloof of heiligheid te bouwen?