Dankgebed voor het Leven

Een dankgebed voor het leven past op de momenten waarop het u opvalt dát u er bent: bij een verjaardag, na de geboorte van een kind of kleinkind, wanneer een operatie goed is afgelopen, aan het begin van een nieuw levensjaar — of juist op een doodgewone dinsdagochtend waarop het u treft dat de dag u gegeven is en niet verdiend.

Daarin verschilt het van een gewoon dankgebed. Wie dankt na een maaltijd of aan het eind van een vergadering, dankt voor iets dat net gebeurd is. Wie voor het leven dankt, dankt voor het geheel: voor adem en gezondheid, voor de jaren en de herinneringen, en voor de mensen die een deel van de weg met u meegelopen zijn. Dat vraagt om iets langzamere woorden dan een dankgebed tussendoor.

Praktisch helpt het om drie dingen te benoemen. Iets uit het verleden: een jaar, een mens, een uitkomst die u niet in de hand had. Iets van vandaag: adem, eten, een dak, een taak. En iets waar u nog om vraagt: dat u de tijd die komt niet verspilt. Zo blijft het gebed concreet en wordt het geen algemene beschouwing over dankbaarheid.

Bidt u hardop met anderen mee — aan tafel bij een verjaardag, in een kring rond een wieg — houd het dan kort en noem één ding bij name. Twee zinnen die ergens over gaan doen meer dan tien zinnen die alles willen omvatten.

Bij een verjaardag danken mensen vaak voor het jaar dat achter hen ligt en vragen zij om het jaar dat komt. Een gebed dat u aan tafel kunt uitspreken: "Heere, dank U voor dit jaar: voor wat goed ging en voor wat zwaar was en waar U doorheen geholpen hebt. Dank U voor iedereen die vandaag aan deze tafel zit. Geef dit nieuwe levensjaar in Uw hand, en leer ons onze dagen tellen. Amen."

Bij een geboorte of een doop klinkt de dank anders: er is een leven bijgekomen dat niemand gemaakt heeft. "Vader in de hemel, dank U voor dit kind. U kende het voordat wij het zagen. Dank U dat moeder en kind er zijn. Geef ons geduld, geef ons wijsheid, en bewaar dit kleine leven dat U ons toevertrouwt. Amen."

Wilt u het gebed persoonlijk maken, vervang dan één zin door iets wat alleen voor deze dag geldt: de naam van de jarige, het jaartal, de ziekte die achter de rug is, de verhuizing die goed afliep. Juist dat ene concrete detail maakt het verschil tussen een dankgebed dat iedereen kan bidden en een dankgebed dat hier en nu gebeden wordt.

Ook Psalm 116 helpt bij deze momenten. De dichter vraagt zich hardop af: "Wat zal ik den HEERE vergelden voor al Zijn weldaden aan mij bewezen?" (Psalm 116:12). Dat is precies de vraag die op een verjaardag boven komt — en het antwoord van de psalm is niet een tegenprestatie, maar dank en de Naam van God aanroepen.

In Nederland heet een uitvaartdienst vaak een dankdienst voor het leven van de overledene. Die naam zegt iets: er wordt niet alleen afscheid genomen en gerouwd, er wordt ook gedankt voor wat deze mens gegeven is en voor wat hij of zij voor anderen betekend heeft. Dank en verdriet staan er naast elkaar, en dat mag ook.

Een gebed dat in zo’n dienst of aan het graf gebeden kan worden: "God, wij danken U voor het leven van N. Voor de jaren die wij met hem/haar kregen, voor wat wij van hem/haar geleerd hebben, voor de liefde die wij ontvingen. Wij geven hem/haar terug in Uw handen. Draag ons nu wij verder moeten zonder hem/haar. Amen."

Dank betekent hier niet dat u het verlies goedpraat. Job dankte niet omdát hij alles kwijtraakte; hij hield vast aan Wie gaf en nam: "De HEERE heeft gegeven, en de HEERE heeft genomen; de Naam des HEEREN zij geloofd!" (Job 1:21). Wie dat niet kan uitspreken, hoeft het niet te forceren — een dienst waarin alleen geklaagd en gehuild wordt, is niet minder gelovig. De psalmen kennen beide toonsoorten.

Wie een gebed zoekt voor de dagen rond een overlijden zelf, vindt op deze site het gebed bij een overlijden en het gebed voor rouw; die zijn geschreven voor het verdriet, dit dankgebed voor de dank.

De Bijbel begint met een beeld dat alles bepaalt: God blaast de mens "de adem des levens" in de neusgaten, "alzo werd de mens tot een levende ziel" (Genesis 2:7). Leven is in de Schrift geen bezit dat u hebt, maar adem die u krijgt. Job zegt het in één zin: God is Degene "in Wiens hand de ziel is van al wat leeft, en de geest van alle vlees des mensen" (Job 12:10).

Paulus zegt hetzelfde tegen een publiek dat de God van Israël niet kende: God heeft niets van mensen nodig, "alzo Hij Zelf allen het leven en den adem, en alle dingen geeft" (Handelingen 17:25), en even verder: "want in Hem leven wij, en bewegen ons, en zijn wij" (Handelingen 17:28). Dat is de bodem onder elk dankgebed voor het leven: de dank gaat niet over wat u bereikt hebt, maar over dat u er bent.

Psalm 139 maakt het persoonlijk. De dichter looft God omdat hij "op een heel vreselijke wijze wonderbaarlijk gemaakt" is (vers 14), en zegt dat God zijn dagen al kende voordat er één van was (vers 16). Wie dat gelooft, kijkt anders naar een verjaardag: de jaren zijn geteld en gekend.

Daarom eindigt zo’n gebed vaak met een vraag in plaats van met dank alleen: "Leer ons alzo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen" (Psalm 90:12). Danken voor het leven en zorgvuldig leven horen bij elkaar. En het laatste woord van het psalmboek vat het samen: "Alles, wat adem heeft, love den HEERE" (Psalm 150:6).