De Bergrede in 7 dagen

Mattheüs plaatst de Bergrede aan het begin van het openbare optreden van de Heere Jezus. Hij is door heel Galilea getrokken, heeft in de synagogen geleerd en zieken genezen, en grote scharen volgen Hem (Mattheüs 4:23-25). Dan gaat Hij op een berg zitten en leert. De toespraak is de eerste van vijf grote redes in dit Evangelie; elk daarvan eindigt met een vergelijkbare zin.

Het doel van dit plan is de Bergrede in samenhang te lezen. Losse zinnen als 'Oordeelt niet' en 'Hebt uw vijanden lief' zijn bekend, maar krijgen hun gewicht pas in het geheel. De reformatorische uitleg leest de Bergrede niet als een nieuwe wet waarmee een mens zich de hemel verdient. Christus zegt Zelf dat Hij gekomen is om de wet en de profeten te vervullen (Mattheüs 5:17). Zijn eis reikt verder dan de uiterlijke daad: Hij noemt de toorn en de begeerte in het hart bij naam. Zo houdt de Bergrede de mens een spiegel voor en drijft zij hem naar Christus. Tegelijk beschrijft zij hoe kinderen van de Vader leven: zonder vertoon, met vergeving en met vertrouwen.

Het plan is bedoeld voor wie de woorden van de Heere Jezus eens achter elkaar wil lezen, voor wie de Bergrede kent uit losse teksten en het geheel wil zien, en voor wie de toespraak samen met anderen wil doornemen.

Elke dag leest u twaalf tot achttien verzen. Met de vraag en de overdenking erbij bent u vijf tot tien minuten bezig. De Bergrede is gesproken om gehoord te worden; wie de lezing hardop leest, merkt hoe de zinnen elkaar opvolgen.

De Heere Jezus gaat zitten en begint te leren. De eersten die Hij zalig noemt, hebben geen bezit of prestatie om op te wijzen: armen van geest, treurenden, zachtmoedigen. Wie hongert naar de gerechtigheid, heeft die gerechtigheid juist niet in eigen hand. Toch hoort hij een belofte, en die belofte komt van de Koning Zelf. Daarna zegt Hij tegen dezelfde discipelen: 'Gij zijt het zout der aarde' (Mattheüs 5:13). Hij beschrijft wat zij zijn, nog voordat Hij iets van hen vraagt.

Wie zich arm en hongerig weet, staat in de Bergrede dus vooraan. Ook wie gesmaad wordt omdat hij bij Hem hoort, wordt zalig genoemd, want het gebeurt 'om Mijnentwil' (Mattheüs 5:11). Het licht van de discipelen is evenmin bedoeld om henzelf te laten opvallen. Het schijnt zo, 'dat zij uw goede werken mogen zien, en uw Vader, Die in de hemelen is, verheerlijken' (Mattheüs 5:16). Een kaars hoort op een kandelaar, en de eer gaat naar de Vader.