Ga naar hoofdinhoud
Oude TestamentOnbekend (mogelijk tijd van de aartsvaders)

De vrouw van Job in de Bijbel

Jobs vrouw (in de Statenvertaling zijn huisvrouw, Job 2:9) - “Naam onbekend (geen eigennaam)”

Wie was de vrouw van Job?

De vrouw van Job was de naamloze vrouw die tegen Job zei: "Zegen God, en sterf" (Job 2:9). Zegenen staat hier volgens de meeste uitleggers voor vloeken. Na het verlies van zijn bezit en zijn kinderen, waarschijnlijk ook de hare, zag zij Job ook ziek worden. Job antwoordde dat zij sprak als een der zottinnen.

De vrouw van Job komt in het boek Job drie keer voor, en maar één keer spreekt zij zelf. Dat is in Job 2:9: "Toen zeide zijn huisvrouw tot hem: Houdt gij nog vast aan uw oprechtigheid? Zegen God, en sterf." Verder noemt Job haar in zijn klacht over vervreemding (Job 19:17) en in zijn eed van onschuld (Job 31:10). Haar naam staat nergens in de Bijbel. Haar woorden vallen op het dieptepunt van het verhaal. Job had op één dag zijn bezit en zijn tien kinderen verloren (Job 1:13-19). Hij had God toen geloofd: "De HEERE heeft gegeven, en de HEERE heeft genomen; de Naam des HEEREN zij geloofd!" (Job 1:21). Daarna werd hij geslagen met boze zweren, en hij zat in de as en schrabde zich met een potscherf (Job 2:7-8). Op dat moment spreekt zijn vrouw. Wat zij zegt, is in de Statenvertaling op het eerste gezicht verwarrend: "Zegen God". Het Hebreeuwse werkwoord voor zegenen wordt in Job 1:5, 1:11, 2:5 en 2:9 gebruikt voor het tegendeel, vloeken. Dat was precies wat de satan had voorspeld: "zo hij U niet in Uw aangezicht zal zegenen!" (Job 2:5). Job zelf had hetzelfde werkwoord in de gewone zin gebruikt: waar zijn vrouw hem aanspoort God te zegenen in de kwade zin, had hij God juist geloofd (Job 1:21). Job antwoordt kort en duidelijk (Job 2:10). Daarna verdwijnt zij uit het verhaal. Wanneer God Job aan het einde opnieuw zonen en dochters geeft (Job 42:13), wordt de moeder niet genoemd. Wie zij was, hoe zij heette en wat er verder van haar werd, zegt de Bijbel niet. Over haar wordt daarom vooral gesproken naar aanleiding van die ene zin, en die verdient een zorgvuldige lezing.

Historische context

Het boek Job noemt geen jaartal en geen koning. Omdat Job als hoofd van zijn gezin zelf offert (Job 1:5) en zijn rijkdom bestaat uit vee en dienstvolk, plaatsen veel uitleggers het verhaal in de tijd van de aartsvaders. De tekst zegt dat niet uitdrukkelijk, en ook de leeftijd van Jobs vrouw is onbekend. Als vrouw van een man die "groter was dan al die van het oosten" (Job 1:3), stond zij aan het hoofd van een groot huishouden. Zeven zonen en drie dochters werden Job geboren (Job 1:2). Dat zij hun moeder was, zegt de tekst niet met zoveel woorden, maar het ligt voor de hand; de kanttekeningen bij Job 19:17 lezen "der kinderen mijns buiks" als de kinderen die Job en zijn vrouw samen hadden. Andere uitleggers lezen die woorden als de zonen van de schoot van zijn moeder, dus zijn broers. Het verlies van de tien kinderen trof haar hoe dan ook diep. Uitleggers zien in het gebruik van zegenen voor vloeken meestal een manier om een vreselijk woord niet uit te spreken. Het komt in Job 1:5, 1:11, 2:5 en 2:9 voor, en ook bij Naboth, die valselijk werd beschuldigd: "Gij hebt God en den koning gezegend" (1 Koningen 21:10). De kanttekeningen bij Job 1:5 leggen het zo uit: zegenen betekent daar het tegendeel, vloeken, misprijzen, versmaden. Bij Job 2:9 verwijzen zij daarnaar terug. Job 31:10 hoort bij een oude vorm van eedzwering, waarin iemand een vloek over zichzelf uitspreekt als hij schuldig zou zijn. "Zo moet mijn huisvrouw met een ander malen, en anderen zich over haar krommen!" Malen aan de molen was werk van een dienstmaagd (Exodus 11:5). Job zegt dus: als ik ontrouw ben geweest, laat dan mijn eigen vrouw een ander toebehoren. Buiten de Bijbel kreeg zij later meer woorden en zelfs een naam. De oude Griekse vertaling, de Septuaginta, geeft haar in Job 2:9 een langere klacht over haar eigen ellende; die woorden staan niet in de Hebreeuwse tekst. Het Testament van Job, een buitenbijbels geschrift van rond het begin van onze jaartelling, noemt haar Sitis of Sitidos. In latere joodse overlevering wordt Jobs vrouw soms met Dina, de dochter van Jakob, gelijkgesteld. Dat zijn legenden en overleveringen, geen Schrift.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Aanwezig: zij was bij Job toen hij in de as zat (Job 2:8-9)

−Zwakke kanten

  • Zij spoorde Job aan God te vloeken, het woord dat de satan had voorspeld; Job noemde dat spreken als een der zottinnen (Job 2:9-10)

Theologische betekenis

Haar woorden staan niet los in het verhaal. God had van Job gezegd: "hij houdt nog vast aan zijn oprechtigheid" (Job 2:3). De satan had voorspeld dat Job God in Zijn aangezicht zou zegenen, dat is vloeken, als zijn lichaam werd aangetast (Job 2:5). Zijn vrouw vraagt: "Houdt gij nog vast aan uw oprechtigheid? Zegen God, en sterf" (Job 2:9). In haar vraag klinkt Gods getuigenis over Job, in haar aansporing de voorspelling van de satan. Zo klinkt in haar woorden de verzoeking door die de satan had aangekondigd. De kanttekeningen geven twee lezingen van "Zegen God, en sterf". De eerste: vloek God, en sterf. De tweede: zegen God maar, al is het dat u sterft; dat wil zeggen, ga maar door met loven en zie hoe Hij u beloont, met een pijnlijke dood. In beide gevallen, zeggen zij, bespot zij zijn vertrouwen op God. Sommige latere uitleggers horen er ook wanhoop in, of zelfs een soort medelijden: liever een snel einde dan dit langzame lijden. De tekst zegt niets over haar innerlijk. Wat zeker is, is dat haar woorden Job wegleiden van God. Jobs antwoord is daarom belangrijk. Hij zegt niet dat zij een zottin is, maar dat zij spreekt "als een der zottinnen spreekt" (Job 2:10). In de wijsheidsboeken staat zotheid vaak voor een leven waarin God niet meetelt, zoals "De dwaas zegt in zijn hart: Er is geen God" (Psalm 14:1). En dan zegt hij "wij": "zouden wij het goede van God ontvangen, en het kwade niet ontvangen?" Hij sluit haar niet buiten, maar trekt haar mee in de belijdenis dat het leven met al zijn goed en kwaad uit Gods hand komt. De Heidelbergse Catechismus (zondag 10) belijdt in dezelfde lijn dat alle dingen ons niet bij toeval, maar uit Gods Vaderlijke hand toekomen. Daarna zwijgt het boek over haar. God berispt de vrienden (Job 42:7), maar zegt niets over haar. Of zij de moeder werd van de nieuwe kinderen (Job 42:13), staat er niet. Dat zwijgen vraagt om terughoudendheid: wij weten van haar één zin, Jobs antwoord en twee terloopse vermeldingen.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Jobs vrouw (in de Statenvertaling zijn huisvrouw, Job 2:9)

Betekenis

Naam onbekend (geen eigennaam)

Sleutelmomenten

1

Het verlies van de kinderen

Terwijl de zonen en dochters van Job feestmaken in het huis van de oudste, stort het huis in door een grote wind. Alle tien sterven. Voor Jobs vrouw betekende dat, zoals de kanttekeningen aannemen, het verlies van haar eigen kinderen.

Job 1:18-19

2

Zegen God, en sterf

Nu Job zelf geslagen is met boze zweren, vraagt zijn vrouw: "Houdt gij nog vast aan uw oprechtigheid?" Zij spoort hem aan God te vloeken en te sterven.

Job 2:9

3

Jobs antwoord

Job zegt dat zij spreekt "als een der zottinnen spreekt" en vraagt: "zouden wij het goede van God ontvangen, en het kwade niet ontvangen?" In dit alles zondigt Job met zijn lippen niet.

Job 2:10

4

Vervreemding

In zijn klacht over de mensen die zich van hem afkeren, zegt Job: "Mijn adem is mijn huisvrouw vreemd." Ook zijn huwelijk is door het lijden geraakt.

Job 19:17

5

Jobs eed van trouw

In zijn laatste verweer zweert Job dat hij zijn hart niet tot een andere vrouw heeft laten verlokken. Als dat wel zo was, mag zijn eigen vrouw een ander dienen.

Job 31:9-10

6

Opnieuw zonen en dochters

Na zijn herstel krijgt Job opnieuw zeven zonen en drie dochters. De tekst zegt niet wie hun moeder was en noemt Jobs vrouw niet meer.

Job 42:13

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van de vrouw van Job beter te begrijpen.

Job 2:3

“En de HEERE zeide tot den satan: Hebt gij ook acht geslagen op Mijn knecht Job? Want niemand is op de aarde gelijk hij, een man, oprecht en vroom, godvrezende en wijkende van het kwaad; en hij houdt nog vast aan zijn oprechtigheid, hoewel gij Mij tegen hem opgehitst hebt, om hem te verslinden zonder oorzaak.”

Gods getuigenis over Job. Zijn vrouw gebruikt in Job 2:9 dezelfde woorden: vasthouden aan de oprechtigheid.

Job 2:5

“Doch strek nu Uw hand uit, en tast zijn gebeente en zijn vlees aan; zo hij U niet in Uw aangezicht zal zegenen!”

De voorspelling van de satan. Zegenen betekent hier vloeken, en precies dat woord gebruikt de vrouw van Job.

Job 2:9

“Toen zeide zijn huisvrouw tot hem: Houdt gij nog vast aan uw oprechtigheid? Zegen God, en sterf.”

De enige woorden van Jobs vrouw in de Bijbel.

Job 2:10

“Maar hij zeide tot haar: Gij spreekt als een der zottinnen spreekt; ja, zouden wij het goede van God ontvangen, en het kwade niet ontvangen? In dit alles zondigde Job met zijn lippen niet.”

Jobs antwoord: hij wijst haar woorden af, maar spreekt over "wij".

Job 19:17

“Mijn adem is mijn huisvrouw vreemd; en ik smeek om der kinderen mijns buiks wil.”

Job klaagt dat ook zijn vrouw zich van hem heeft afgekeerd; de kanttekeningen lezen het als afkeer van zijn ziekte en zijn adem.

Job 31:10

“Zo moet mijn huisvrouw met een ander malen, en anderen zich over haar krommen!”

Een zelfvervloeking in Jobs eed van onschuld, die zijn trouw aan zijn vrouw onderstreept.

Tijdperiode

Onbekend (mogelijk tijd van de aartsvaders)

De vrouw van Job leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

Job

Onzeker; vaak uitgelegd als "vervolgde" of "gehate"

De vrienden van Job

Namen van onzekere betekenis

Elihu

Waarschijnlijk mijn God is Hij

Lessen voor vandaag

De vrouw van Job laat zien dat lijden niet alleen de zieke treft, maar ook wie naast hem staat. Zij verloor evenveel kinderen en bezit als Job, en moest daarna toezien hoe haar man zelf werd geslagen. Wie een man, vrouw of kind ziet lijden, kent soms de verleiding om God los te laten. Het is goed dat de Bijbel die stem niet verzwijgt. Tegelijk leert Jobs antwoord ons dat zulke woorden niet onbeantwoord hoeven te blijven. Hij zei duidelijk dat zij dwaas sprak, en hij sprak toch van "wij". Wie in een huis van zorg en verdriet leeft, mag elkaar terugroepen naar God, niet uit de hoogte, maar als mensen die samen het goede en het kwade uit Gods hand ontvangen. Haar geschiedenis vraagt ook om terughoudendheid in ons oordeel. In de uitleggeschiedenis is zij vaak hard beoordeeld. De Bijbel geeft ons echter maar één zin van haar, en zegt niets over haar hart of haar verdere leven. Wie haar alleen als waarschuwend voorbeeld gebruikt, zegt meer dan de tekst; wie haar woorden goedpraat, ook. Job bleef haar trouw. In zijn eed van onschuld noemt hij zijn huwelijk (Job 31:9-10). Hij sprak haar tegen, maar hij liet haar niet los; ook dat hoort bij trouw. Ook in een huwelijk dat door lijden onder druk staat, blijft trouw een opdracht en een gave.

Veelgestelde vragen over de vrouw van Job

Wie was de vrouw van Job in de Bijbel?
De vrouw van Job was de naamloze echtgenote van Job uit het land Uz. Met Job verloor zij het bezit en de tien kinderen, naar alle waarschijnlijkheid ook haar eigen kinderen. Toen Job daarna zelf ziek werd, zei zij: "Houdt gij nog vast aan uw oprechtigheid? Zegen God, en sterf" (Job 2:9). Job antwoordde dat zij sprak als een der zottinnen. Verder wordt zij alleen terloops genoemd in Job 19:17 en Job 31:10.
Hoe heette de vrouw van Job?
De Bijbel noemt haar naam niet; zij heet alleen "zijn huisvrouw" (Job 2:9). Een buitenbijbels geschrift van rond het begin van onze jaartelling, het Testament van Job, noemt haar Sitis of Sitidos, en in latere joodse overlevering wordt zij soms gelijkgesteld met Dina, de dochter van Jakob. Dat zijn legenden en overleveringen. Op grond van de Bijbel weten wij haar naam niet.
Waar staat de vrouw van Job in de Bijbel?
De vrouw van Job komt drie keer voor, alle drie in het boek Job. In Job 2:9-10 spreekt zij tot Job en antwoordt hij haar. In Job 19:17 zegt Job dat zijn adem zijn vrouw vreemd is. In Job 31:10 noemt hij haar in zijn eed van onschuld. Elders in de Bijbel wordt zij niet genoemd, ook niet in het slot van het boek.
Wat betekent "Zegen God, en sterf"?
In Job 2:9 betekent zegenen het tegendeel: vloeken. Het Hebreeuwse werkwoord voor zegenen wordt in Job 1:5, 1:11, 2:5 en 2:9 gebruikt om het woord vloeken niet uit te spreken. De vrouw van Job zegt dus: vloek God en sterf. De kanttekeningen noemen ook een tweede lezing: zegen God maar, al is het dat u sterft, als spot met zijn vertrouwen. In beide lezingen leiden haar woorden Job weg van God.
Waarom staat er zegenen als vloeken bedoeld is?
Uitleggers zien hierin meestal een manier van spreken om een godslasterlijk woord niet uit te spreken. In plaats van te schrijven dat iemand God vloekte, schreef men dat hij God zegende. Dat gebeurt buiten het boek Job ook bij Naboth, van wie valse getuigen zeiden: "Gij hebt God en den koning gezegend" (1 Koningen 21:10). De Statenvertaling vertaalt het Hebreeuwse woord letterlijk, en de kanttekeningen leggen uit dat het hier vloeken, misprijzen of versmaden betekent.
Was de vrouw van Job een slechte vrouw?
De Bijbel geeft geen eindoordeel. Haar woorden waren verkeerd: zij spoorde Job aan te doen wat de satan had voorspeld, en Job noemde het spreken als een der zottinnen (Job 2:10). De kanttekeningen zeggen dat zij met zijn vertrouwen op God spotte. Andere uitleggers horen in haar woorden vooral wanhoop, nadat zij haar kinderen had verloren. In Job 42 komt zij niet meer voor; uit dat zwijgen valt geen oordeel af te leiden, in geen van beide richtingen. Wij weten maar één zin van haar, en dat vraagt om voorzichtigheid.
Wat antwoordde Job aan zijn vrouw?
Job zei: "Gij spreekt als een der zottinnen spreekt; ja, zouden wij het goede van God ontvangen, en het kwade niet ontvangen?" (Job 2:10). Hij noemde haar niet een zottin, maar zei dat zij sprak als een zottin. En hij sprak van "wij": samen hadden zij het goede uit Gods hand ontvangen, en ook het kwade komt niet buiten Hem om. De verteller voegt eraan toe: "In dit alles zondigde Job met zijn lippen niet."
Wat betekent "Mijn adem is mijn huisvrouw vreemd"?
In Job 19:17 klaagt Job dat zelfs zijn vrouw zich van hem afkeert. De kanttekeningen lezen het zo dat zij een afkeer had van zijn adem, die door de ziekte onaangenaam was geworden, en van hem als zieke. Het vers staat in een reeks klachten over broers, bekenden en dienstboden die zich van Job afwenden (Job 19:13-19). Ook zijn huwelijk was door het lijden geraakt.
Kreeg Job zijn nieuwe kinderen met dezelfde vrouw?
Dat zegt de Bijbel niet. In Job 42:13 staat alleen: "Daartoe had hij zeven zonen en drie dochteren." Hun moeder wordt niet genoemd, en Jobs vrouw komt in het slot van het boek niet meer voor. Veel lezers nemen aan dat zij de moeder was, anderen laten het open. Omdat de tekst zwijgt, is het verstandig daar geen stellige uitspraak over te doen.
Wat kunnen wij leren van de vrouw van Job?
Wij leren dat lijden ook degenen raakt die naast de lijdende staan, en dat de verleiding om God los te laten dan dichtbij kan komen. Wij leren van Jobs antwoord dat zulke woorden een eerlijk en tegelijk zacht antwoord verdienen, met "wij" en niet van bovenaf. En wij leren terughoudend te zijn in ons oordeel over iemand van wie de Bijbel maar één zin geeft.

Stel een vraag over de vrouw van Job

Wilt u meer weten over de vrouw van Job? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over de vrouw van Job

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk de vrouw van Job in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van de vrouw van Job.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van de vrouw van Job in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over de vrouw van Job.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over de vrouw van Job aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.