Samgar in de Bijbel
Samgar (שַׁמְגַּר, Hebreeuws) - “Betekenis onzeker”
Wie was Samgar?
Samgar wordt meestal tot de richters van Israël gerekend; hij is de derde verlosser die Richteren bij name noemt. Hij versloeg zeshonderd Filistijnen met een ossenstok en verloste zo Israël (Richteren 3:31). Het lied van Debora noemt zijn dagen nog eens als een onveilige tijd (Richteren 5:6).
Samgar staat in twee verzen van de Bijbel: Richteren 3:31 en Richteren 5:6. Het eerste vers is zijn hele geschiedenis: "Na hem nu was Samgar, een zoon van Anath, die sloeg de Filistijnen, zeshonderd man, met een ossenstok; alzo verloste hij ook Israel." Het tweede staat in het lied van Debora en Barak, waar zijn naam een tijd aanduidt: "In de dagen van Samgar, den zoon van Anath". In de volgorde van het boek komt Samgar na Othniël en Ehud en vóór Debora. Waar Ehud, Debora en Gideon een uitgebreid verhaal krijgen, staat over hem alleen het kernfeit, nog korter dan bij Othniël (Richteren 3:9-11). Er staat niet uit welke stam hij kwam, hoe lang hij Israël richtte of wanneer hij stierf. Ook wordt hij niet uitdrukkelijk richter genoemd; wel staat er dat hij "ook Israel" verloste, net als Ehud vóór hem. Opvallend is waarmee hij vocht: een ossenstok, ook wel ossenprikkel genoemd, geen wapen maar een landbouwwerktuig. Ook de vijand valt op: niet Moab of Kanaän, maar de Filistijnen, die later in de dagen van Simson, Saul en David de grote tegenstander van Israël zouden worden. Samgar is niet te verwarren met Simson. Beiden versloegen Filistijnen met een ongewoon voorwerp, Simson met een ezelskinnebakken (Richteren 15:15). Maar het zijn twee verschillende mannen, in verschillende tijden, die in verschillende delen van het boek staan.
Historische context
De Bijbel geeft geen jaartal voor Samgar. Hij staat tussen Ehud, die wij bij een vroege datering van de uittocht ruwweg rond 1300 voor Christus plaatsen, en Debora, rond 1200 voor Christus. Wij houden daarom ruwweg 1250 voor Christus aan. Die schatting is onzeker, omdat de datering van de richterentijd afhangt van de datering van de uittocht en omdat sommige perioden in het boek elkaar mogelijk overlapten. Op die overlap wijst Richteren 4:1. Daar begint het verhaal van Debora met de woorden "als Ehud gestorven was", zonder Samgar te noemen. Veel uitleggers concluderen daaruit dat Samgar optrad in de tijd van Ehud of kort daarna, en dat zijn overwinning een plaatselijke redding was. Het lied van Debora wijst in dezelfde richting: in zijn dagen en in de dagen van Jaël waren de wegen onveilig (Richteren 5:6). Zijn overwinning bracht dus geen blijvende rust. Een ossenstok was een lange stok met een scherpe punt, waarmee een boer zijn runderen voor de ploeg voortdreef. Het beeld van de prikkel komt terug in Handelingen 26:14: "tegen de prikkels de verzenen te slaan". Dat Samgar met zo'n werktuig vocht, past bij de toestand in Richteren 5:8: er werd nauwelijks een schild of spies gezien onder veertigduizend in Israël. Later hielden de Filistijnen de smeden zelfs bij Israël weg (1 Samuël 13:19). De uitdrukking "zoon van Anath" kan op zijn vader wijzen, maar dat is niet zeker. Anath is ook de naam van een Kanaänitische godin van de strijd, bekend uit teksten buiten de Bijbel. Sommige uitleggers zien daarom in de uitdrukking een strijdersnaam, anderen denken aan een plaatsnaam als Beth-Anath in Naftali (Richteren 1:33). Omdat ook de naam Samgar niet duidelijk Hebreeuws is, menen sommigen dat hij geen Israëliet was. De tekst laat al die vragen open.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Moedig: hij sloeg zeshonderd Filistijnen met een ossenstok (Richteren 3:31)
- Een verlosser van zijn volk: van hem staat dat hij Israël verloste (Richteren 3:31)
- Vocht met een landbouwwerktuig, in een tijd waarin wapens schaars waren (vergelijk Richteren 5:8)
Theologische betekenis
Over Samgar staat één zin, maar die zin eindigt met de kern van het boek Richteren: "alzo verloste hij ook Israel" (Richteren 3:31). Het boek legt zelf uit wat zo'n verlossing is: "de HEERE verwekte richteren, die hen verlosten" en "zo was de HEERE met den richter" (Richteren 2:16-18). Al wordt Gods Naam in Richteren 3:31 niet genoemd, het woord verlossen plaatst Samgar in die lijn. Het is God die redt, ook door een man van wie wij bijna niets weten. Het wapen onderstreept dat. Een ossenstok tegen zeshonderd man is geen eerlijke strijd. Het boek Richteren laat vaker zien dat God werkt door wat zwak of onaanzienlijk lijkt: Ehud die links was, Jaël met een nagel der tent, Gideon met driehonderd man, Simson met een ezelskinnebakken. Jonathan zei later: "bij den HEERE is geen verhindering, om te verlossen door velen of door weinigen" (1 Samuël 14:6). Paulus schrijft in dezelfde geest dat God "het zwakke der wereld" heeft uitverkoren (1 Korinthe 1:27). Tegelijk laat het lied van Debora zien dat Samgars overwinning geen einde maakte aan de ellende (Richteren 5:6). Het lied noemt ook de oorzaak: het volk verkoos nieuwe goden (Richteren 5:8). Iedere richter bracht een tijdelijke redding; daarna viel het volk weer af. Zo wijst het boek over de richters heen naar de behoefte aan een blijvende Verlosser.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Samgar (שַׁמְגַּר, Hebreeuws)
Betekenis
Betekenis onzeker
Sleutelmomenten
Na de tijd van Ehud
Ehud heeft Israël van Moab verlost, en het land is tachtig jaar stil. Direct daarna noemt het boek Richteren Samgar.
Richteren 3:30
Zeshonderd Filistijnen verslagen
Samgar, een zoon van Anath, slaat zeshonderd Filistijnen met een ossenstok. Zo verlost hij ook Israël.
Richteren 3:31
Na Ehud volgt Debora
Richteren 4 begint met de woorden "als Ehud gestorven was" en sluit zo aan op Ehud, zonder Samgar te noemen. Veel uitleggers zien daarin een aanwijzing dat Samgars optreden kort en plaatselijk was.
Richteren 4:1
Onveilige wegen in zijn dagen
In het lied van Debora worden de dagen van Samgar en Jaël genoemd als een tijd waarin de wegen ophielden en reizigers kromme paden gingen.
Richteren 5:6
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Samgar beter te begrijpen.
Richteren 3:31
“Na hem nu was Samgar, een zoon van Anath, die sloeg de Filistijnen, zeshonderd man, met een ossenstok; alzo verloste hij ook Israel.”
Het enige vers dat over Samgars daad vertelt. Het woord "ook" plaatst hem in de lijn van Othniël en Ehud.
Richteren 5:6
“In de dagen van Samgar, den zoon van Anath, in de dagen van Jael, hielden de wegen op, en die op paden wandelden, gingen kromme wegen.”
In het lied van Debora duiden de dagen van Samgar en Jaël een tijd van onveiligheid aan.
Richteren 5:8
“Verkoos hij nieuwe goden, dan was er krijg in de poorten; werd er ook een schild gezien, of een spies, onder veertig duizend in Israel?”
Israël was nauwelijks bewapend, en het lied noemt ook de oorzaak: het volk verkoos nieuwe goden. Dat maakt begrijpelijk waarom Samgar met een ossenstok vocht.
Richteren 2:18
“En wanneer de HEERE hun richteren verwekte, zo was de HEERE met den richter, en verloste hen uit de hand hunner vijanden, al de dagen des richters; want het berouwde den HEERE, huns zuchtens halve vanwege degenen, die hen drongen en die hen drukten.”
De sleutel bij het boek: achter iedere richter, ook Samgar, staat de HEERE die verlost.
1 Korinthe 1:27
“Maar het dwaze der wereld heeft God uitverkoren, opdat Hij de wijzen beschamen zou; en het zwakke der wereld heeft God uitverkoren, opdat Hij het sterke zou beschamen;”
Paulus beschrijft hoe God door het zwakke werkt, een lijn die in Samgars ossenstok al zichtbaar is.
Tijdperiode
~1250 v.Chr.
Samgar leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Over Samgar staat één zin in Richteren 3:31. Een korte vermelding in de Bijbel betekent geen kleine plaats in Gods werk. Van hem weten wij bijna niets, maar wel het belangrijkste: God gebruikte hem om Zijn volk te verlossen. Veel trouw in Gods koninkrijk blijft voor mensen onopgemerkt, maar niet voor Hem. God werkt met wat er is. Samgar vocht met een ossenstok, het gereedschap van zijn werk. Wij wachten soms op betere middelen, meer gaven of een gunstiger tijd. Het voorbeeld van Samgar vraagt ons in te zetten wat God ons al gegeven heeft, in ons gewone werk en op onze eigen plaats. De tekst zegt niet of Samgar alleen stond of hoe lang zijn strijd duurde, maar wel dat hij in een weerloze tijd Israël verloste (Richteren 3:31). Meer hoeven wij niet te weten om te zien dat God hem gebruikte. Zijn geschiedenis houdt ons ook nuchter. Zijn overwinning was echt, maar het lied van Debora laat zien dat de wegen daarna nog onveilig bleven. Geen mens, hoe moedig ook, kan het volk van God blijvend redden. Dat doet alleen God Zelf.
Veelgestelde vragen over Samgar
Wie was Samgar in de Bijbel?
Waar staat Samgar in de Bijbel?
Wat is een ossenstok of ossenprikkel?
Wat betekent "zoon van Anath" bij Samgar?
Was Samgar een richter?
Hoe kon Samgar zeshonderd Filistijnen verslaan?
Is Samgar dezelfde als Simson?
Wat kunnen wij leren van Samgar?
Stel een vraag over Samgar
Wilt u meer weten over Samgar? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over SamgarVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Samgar in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Samgar.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Samgar in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Samgar.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Samgar aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.