Psalmen Bijbelstudie deel 2: Roepen in nood, rusten in God

Over deze studie

In deel 1 van deze bijbelstudie las u acht psalmen uit het hele psalmboek: Psalm 1, 22, 23, 51, 103, 121, 130 en 139. Deel 2 gaat een andere weg. Het leest acht sessies uit het eerste en tweede psalmboek, grotendeels psalmen van David, in de volgorde waarin ze in de Bijbel staan. De eerste sessie leest Psalm 2, de koningspsalm die samen met Psalm 1 de poort van het psalmboek vormt en op Christus wijst. Daarna volgen Psalm 4 en 5 als avond- en morgengebed, de klaagpsalm 13, Psalm 19 over de schepping en de wet, de vertrouwenspsalm 27, de boetepsalm 32, Psalm 42 en 43 over de dorst naar God, en Psalm 46 over God als Toevlucht en Sterkte. Elke sessie leest een psalm helemaal en legt uit wat voor psalm het is. Er is een inleiding, een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen, een gebed en een suggestie om verder te studeren. Waar het past, wijst de gids op de Heidelbergse Catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis, en op de psalmenleesplannen van BijbelAssistent.

Bijbelboek: Psalmen 2, 4-5, 13, 19, 27, 32, 42-43, 46 (deel 2)
Sessies: 8
Duur: 8 weken
Per sessie: ±34 minuten

Voor wie: Iedereen die de Psalmen beter wil leren kennen en wil leren bidden met de woorden die God Zelf gegeven heeft. Wie deel 1 heeft gedaan, vindt hier nieuwe psalmen en leest ze nu op volgorde; wie met deel 2 begint, kan dat zonder voorkennis. De gids is geschikt voor persoonlijke stille tijd, voor de huiskring en voor wie een psalmenleesplan volgt en een psalm verder wil uitdiepen.

Wat u leert in deze studie

Herkennen wat voor psalm u leest (koningspsalm, klaagpsalm, boetepsalm, vertrouwenspsalm) en hoe de opbouw van een psalm het gebed vormt.
Ontdekken hoe Psalm 2 en Psalm 46 vooruitwijzen naar Christus, de gezalfde Koning en Immanuël, God met ons.
Leren klagen tot God in plaats van over God, met Psalm 13, 42 en 43 als voorbeeld van eerlijk en gelovig bidden.
Verwoorden wat vergeving van zonden is aan de hand van Psalm 32, en het verband leggen met de rechtvaardiging uit Romeinen 4 en zondag 23 van de Heidelbergse Catechismus.
Een vast ritme van bidden opbouwen, bij het opstaan en het slapengaan, met de woorden van de Psalmen.

Wat hebt u nodig?

Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
Een pen of potlood
Optioneel: een psalmberijming om de behandelde psalm ook te zingen

Overzicht van de sessies

Sessie 1: Mijn Koning gezalfd over Sion

Psalm 2:1-12±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 2 dat God Zijn Zoon tot Koning heeft gesteld, en dat allen welgelukzalig zijn die op Hem betrouwen, hoe de volken ook woeden.

Lees Psalm 2:1-12

Kust den Zoon, opdat Hij niet toorne, en gij op den weg vergaat, wanneer Zijn toorn maar een weinig zou ontbranden. Welgelukzalig zijn allen, die op Hem betrouwen. — Psalm 2:12 (SV)

Woord om te onthouden:: Welgelukzalig zijn allen, die op Hem betrouwen (Psalm 2:12)
Om te zingen:: Psalm 2:1 (berijming 1773)

In deel 1 las u Psalm 1, de poort van het psalmboek, die begint met het woord welgelukzalig. Psalm 2 hoort daar direct bij: zij heeft geen opschrift en eindigt met datzelfde woord (vers 12). Samen zetten de twee psalmen de toon voor het hele boek: de weg van de rechtvaardige en de heerschappij van Gods Koning. Psalm 2 is een koningspsalm. David, de gezalfde koning die op Sion regeerde, is er een voorbeeld van, maar de psalm wijst ver boven elke aardse koning uit. De volken spannen samen tegen de HEERE en Zijn Gezalfde, en de HEERE lacht om hun plannen. Hij heeft Zijn Koning op Sion gezet en noemt Hem Zijn Zoon. De eerste gemeente bad deze psalm toen de apostelen bedreigd werden, en zei dat God haar door de mond van David gesproken had (Handelingen 4:25-28), en Paulus las vers 7 als een woord over de opgewekte Christus (Handelingen 13:33).

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm hardop en let op wie er aan het woord is. In vers 1-3 spreken de koningen der aarde, in vers 4-6 spreekt de HEERE, in vers 7-9 vertelt de Koning Zelf wat de HEERE tot Hem gezegd heeft, en in vers 10-12 klinkt een oproep aan de machthebbers. Let op het verschil tussen het woeden van de volken en de rust van Hem Die in de hemel woont. Merk ook op dat de psalm niet eindigt met een dreiging, maar met een zaligspreking voor allen die op de Zoon vertrouwen. Neem deze vraag mee: wat betekent het voor mijn leven dat God Zijn Koning al heeft aangesteld, wat de wereld ook bedenkt?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke vier stemmen hoort u in deze psalm (vers 1-3, 4-6, 7-9 en 10-12)? Wat zegt ieder van hen?
Wat willen de koningen en vorsten volgens vers 2-3, en hoe reageert de HEERE daarop in vers 4-6?

Interpretatie: wat betekent het?

Volgens vers 1 bedenken de volken ijdelheid, dat is iets wat leeg is en niets uitricht. Waarom is elk verzet tegen de HEERE en Zijn Gezalfde uiteindelijk zinloos? Hoe past dat bij het lachen van God in vers 4?
In vers 7 noemt de HEERE de Koning Zijn Zoon. Handelingen 13:33 en Hebreeën 1:5 betrekken dit vers op Christus. Wat leert het over Wie Christus is, en waarom kon geen koning uit het huis van David deze woorden helemaal vervullen?
De Gezalfde krijgt de heidenen tot erfdeel en de einden der aarde tot bezitting (vers 8). Hoe ziet u die belofte in vervulling gaan in de opdracht die Christus Zijn discipelen geeft in Mattheüs 28:18-20?
Vers 11-12 roepen op om de HEERE met vreze te dienen en de Zoon te kussen. Wat drukt dat kussen uit: onderwerping, eerbied, liefde? Waarom staan vreze en verheugen in vers 11 naast elkaar?

Toepassing: wat betekent het voor u?

De psalm eindigt met een zaligspreking voor allen die op Hem betrouwen. Waar zoekt u zelf zekerheid als het in de wereld onrustig is: in het nieuws, in uw plannen, in mensen? Wat zou het betekenen om uw vertrouwen bewust op de Zoon te stellen?
De Heidelbergse Catechismus noemt Christus in zondag 12 onze eeuwige Koning, Die ons regeert door Zijn Woord en Geest en ons bewaart bij de verlossing die Hij verworven heeft. Op welk terrein van uw leven wilt u Hem deze week als Koning erkennen?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U woont in de hemel, en het woeden van de volken brengt U niet aan het wankelen. Dank U dat U Uw Koning op Sion hebt gezalfd, Uw eigen Zoon, aan Wie alle macht gegeven is in hemel en op aarde. Vergeef mij dat ik zo vaak onrustig word van wat mensen bedenken, en dat ik Uw Zoon niet altijd de eer geef die Hem toekomt. Leer mij U te dienen met vreze en mij te verheugen met beving. Laat mij mijn vertrouwen op Hem stellen, want welgelukzalig zijn allen die op Hem betrouwen. Amen.

Verder studeren: Lees Handelingen 4:23-31, waar de eerste gemeente Psalm 2 bidt, en Hebreeën 1:1-5. Lees daarna Psalm 110, een andere koningspsalm die het Nieuwe Testament op Christus betrekt en die in deel 4 van deze reeks aan bod komt. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 2 op dag 2.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wie een psalm kent die hem dierbaar is; heeft de kring deel 1 gedaan, dan mag het een psalm daaruit zijn. Lees daarna Psalm 2 samen, langzaam.

De kernvragen

Welke vier stemmen hoort u in deze psalm (vers 1-3, 4-6, 7-9 en 10-12)? Wat zegt ieder van hen? (vraag 1)
Volgens vers 1 bedenken de volken ijdelheid, dat is iets wat leeg is en niets uitricht. Waarom is elk verzet tegen de HEERE en Zijn Gezalfde uiteindelijk zinloos? Hoe past dat bij het lachen van God in vers 4? (vraag 3)
In vers 7 noemt de HEERE de Koning Zijn Zoon. Handelingen 13:33 en Hebreeën 1:5 betrekken dit vers op Christus. Wat leert het over Wie Christus is, en waarom kon geen koning uit het huis van David deze woorden helemaal vervullen? (vraag 4)
De psalm eindigt met een zaligspreking voor allen die op Hem betrouwen. Waar zoekt u zelf zekerheid als het in de wereld onrustig is: in het nieuws, in uw plannen, in mensen? Wat zou het betekenen om uw vertrouwen bewust op de Zoon te stellen? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 2:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 2:1-12
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan afglijden naar de wereldpolitiek en naar wie er in het nieuws tegen God ingaat. Breng het terug naar vers 6-7 en vers 12: Wie is de Koning, en wat vraagt Hij van ons?

Gebedsrondje: Bid voor de overheid in ons land en voor de verkondiging van het evangelie onder de volken. Wie wil, dankt dat Christus Koning is. Sluit af met de zaligspreking van vers 12 in gedachten.

Om te zingen: Psalm 2:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 2: Een avond- en een morgengebed

Psalm 4:1-9; 5:1-13±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u hoe David de dag bij God begint en eindigt, en hoe hij alleen door Gods goedertierenheid in Zijn huis mag ingaan.

Lees Psalm 4:1-9; 5:1-13

Ik zal in vrede te zamen nederliggen en slapen; want Gij, o HEERE! alleen zult mij doen zeker wonen. — Psalm 4:9 (SV)

Woord om te onthouden:: Ik zal in vrede te zamen nederliggen en slapen (Psalm 4:9)
Om te zingen:: Psalm 4:1 (berijming 1773)

Psalm 4 en 5 staan in het psalmboek naast elkaar en vormen een paar. Psalm 4 eindigt bij het slapengaan: David legt zich in vrede neer (4:9). Psalm 5 begint bij het opstaan: des morgens zal hij zich tot God schikken (5:4). Beide zijn psalmen van David voor de opperzangmeester, gebeden in een tijd van tegenstand. In Psalm 4 spreekt David mannen aan die zijn eer tot schande maken en de leugen zoeken; in Psalm 5 bidt hij tegen leugensprekers en mannen des bloeds. Toch is de toon niet verbitterd. Hij weet dat de HEERE Zich een gunstgenoot heeft afgezonderd, en dat hij alleen door de grootheid van Gods goedertierenheid in Zijn huis mag ingaan. In het leesplan Bidden met de Psalmen zijn dit de eerste twee dagen. Deze sessie leert u de dag te beginnen en te eindigen bij God.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst Psalm 4 en daarna Psalm 5, het liefst met een korte stilte ertussen. Let in Psalm 4 op de vraag van velen in vers 7, wie ons het goede zal doen zien, en op het antwoord dat David geeft: het licht van Gods aanschijn. Vergelijk de vreugde in vers 8 met de vreugde over een rijke oogst. Let in Psalm 5 op de woorden voor bidden in vers 2-4 en op de tegenstelling tussen wie God is (vers 5-7) en hoe David toch tot Hem nadert (vers 8). Neem deze vraag mee: waarop rekent David als hij gaat slapen en als hij opstaat, op zichzelf of op God?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Met welke woorden roept David God aan in Psalm 4:2 en 5:2-3? Wat valt u op aan de namen waarmee hij God aanspreekt?
Wat zeggen velen volgens 4:7, en waarmee vergelijkt David in 4:8 de vreugde die God hem gegeven heeft?

Interpretatie: wat betekent het?

David zegt in 4:4 dat de HEERE Zich een gunstgenoot heeft afgezonderd. Wat betekent dat, en waarom geeft het hem rust tegenover mensen die hem te schande willen maken?
In 4:5 roept David op om beroerd te zijn en niet te zondigen, en in de stilte op het leger in het eigen hart te spreken. Hoe kan iemand boos of onrustig zijn zonder te zondigen? Vergelijk Efeze 4:26, waar Paulus aan dit vers raakt.
Psalm 5:5-7 zegt dat God geen lust heeft aan goddeloosheid. Hoe kan David dan toch in Gods huis ingaan volgens vers 8? Wat zegt dat over de enige grond waarop een zondaar tot God mag naderen?
Paulus haalt Psalm 5:10 aan in Romeinen 3:13, in zijn beschrijving van alle mensen. Wat betekent het dat deze woorden over de vijanden van David ook iets zeggen over ons eigen hart?

Toepassing: wat betekent het voor u?

David begint en eindigt de dag bij God. Hoe zien uw eerste en laatste minuten van de dag eruit? Welk vast moment van gebed wilt u deze week inbouwen, bij het opstaan en bij het slapengaan?
Psalm 4:9 spreekt over in vrede nederliggen en slapen, omdat de HEERE alleen zeker doet wonen. Wat houdt u in de nacht wakker, en hoe kunt u dat vanavond met de woorden van deze psalm aan God overgeven?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U hoort mijn stem, des morgens en des avonds. Dank U dat ik niet op grond van mijn eigen gerechtigheid tot U mag komen, maar door de grootheid van Uw goedertierenheid, in Jezus Christus. Verhef over mij het licht van Uw aangezicht, want dat geeft meer vreugde dan alle overvloed van deze wereld. Leer mij elke dag met U te beginnen en wacht te houden op Uw antwoord. En laat mij vannacht in vrede gaan liggen en slapen, omdat U alleen mij veilig doet wonen. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 3, een morgenlied van David uit de tijd dat hij voor zijn zoon Absalom vluchtte, en Efeze 4:26-27. Lees ook zondag 45 van de Heidelbergse Catechismus over het gebed. In het leesplan Psalmen en Spreuken leest u Psalm 1 tot 5 op dag 1, met Psalm 2, 4 en 5 uit deze gids.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wat iemand helpt om rustig te slapen als er zorgen zijn. Houd het licht. Lees daarna Psalm 4 en Psalm 5 samen.

De kernvragen

Met welke woorden roept David God aan in Psalm 4:2 en 5:2-3? Wat valt u op aan de namen waarmee hij God aanspreekt? (vraag 1)
David zegt in 4:4 dat de HEERE Zich een gunstgenoot heeft afgezonderd. Wat betekent dat, en waarom geeft het hem rust tegenover mensen die hem te schande willen maken? (vraag 3)
Psalm 5:5-7 zegt dat God geen lust heeft aan goddeloosheid. Hoe kan David dan toch in Gods huis ingaan volgens vers 8? Wat zegt dat over de enige grond waarop een zondaar tot God mag naderen? (vraag 5)
Psalm 4:9 spreekt over in vrede nederliggen en slapen, omdat de HEERE alleen zeker doet wonen. Wat houdt u in de nacht wakker, en hoe kunt u dat vanavond met de woorden van deze psalm aan God overgeven? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 4:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 4:1-9; 5:1-13
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 8 kan leiden tot verhalen over slapeloosheid en zorgen, en soms tot goedbedoeld advies. Luister kort, en keer terug naar Psalm 4:9: op Wie rust David als hij gaat slapen?

Gebedsrondje: Bid als een avondgebed met Psalm 4:9 in gedachten. Ieder die wil, legt een zorg bij de Heere neer die hem wakker houdt. Dank voor de rust die God Zijn kinderen geeft.

Om te zingen: Psalm 4:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 3: Hoe lang, HEERE?

Psalm 13:1-7±30 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 13 dat u uw klacht tot God mag richten, en dat het geloof op Zijn goedertierenheid vertrouwt voordat de uitkomst zichtbaar is.

Lees Psalm 13:1-7

Maar ik vertrouw op Uw goedertierenheid; mijn hart zal zich verheugen in Uw heil. — Psalm 13:6 (SV)

Woord om te onthouden:: Maar ik vertrouw op Uw goedertierenheid (Psalm 13:6)
Om te zingen:: Psalm 13:1 (berijming 1773)

Psalm 13 is een van de kortste klaagpsalmen, en misschien juist daarom een van de bekendste. David vraagt vier keer achter elkaar hoe lang het nog duurt. Hij voelt zich door God vergeten, zijn ziel is vol zorgen en zijn vijand lijkt te winnen. Toch is deze psalm een gebed en geen aanklacht. David klaagt niet over God bij anderen, maar hij klaagt tot God. De psalm heeft drie stappen: de klacht (vers 2-3), het gebed (vers 4-5) en het vertrouwen (vers 6-7). Die omslag komt niet doordat de nood voorbij is; nergens staat dat de vijand verdwenen is. Hij komt doordat David zich vastklemt aan Gods goedertierenheid. In deel 1 las u Psalm 22, waar de schreeuw klinkt die de Heere Jezus aan het kruis heeft uitgeroepen. Psalm 13 leert u zulke woorden zelf te bidden.

Zo leest u dit gedeelte

Deze psalm is kort; lees hem daarom langzaam, en daarna nog een keer. Tel hoe vaak de woorden hoe lang voorkomen en schrijf op waarover David telkens klaagt: over God, over zijn eigen ziel en over zijn vijand. Let in vers 4 op de drie werkwoorden waarmee hij God vraagt om in te grijpen. Merk op dat vers 6 begint met het woord maar, en dat vers 7 vooruitziet: David zal de HEERE zingen. Neem deze vraag mee: wat verandert er tussen vers 2 en vers 6, en wat blijft hetzelfde?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarover klaagt David in vers 2-3? Noem de vier vragen die met hoe lang beginnen en zeg waar ieder over gaat.
Wat vraagt David in vers 4-5 van God, en welke redenen geeft hij erbij?

Interpretatie: wat betekent het?

David zegt dat God hem vergeet en Zijn aangezicht verbergt. Is dat een gebrek aan geloof, of juist een uiting van geloof? Wat zegt het dat hij zijn klacht tot God richt en niet over God tot anderen?
In vers 4 vraagt David God om zijn ogen te verlichten, opdat hij in de dood niet ontslape. Wat kan hij met verlichte ogen bedoelen? Denk aan uitputting, aan levenskracht en aan het licht van Gods aangezicht.
Het vertrouwen in vers 6 rust op Gods goedertierenheid, Zijn trouwe liefde voor Zijn verbondsvolk. Waarom kan David vertrouwen voordat hij de uitkomst ziet? Wat leert dat over het verschil tussen gevoel en geloof?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Kent u een periode waarin u ook vroeg hoe lang het nog zou duren? Wat betekent het voor u dat God zulke woorden in de Bijbel heeft laten opschrijven, als een gebed dat u mag gebruiken?
David zegt in vers 7 dat de HEERE hem welgedaan heeft. Schrijf eens op waarin God u eerder heeft welgedaan. Hoe kan die herinnering u helpen in een tijd van wachten?

Gebed bij deze sessie

HEERE, mijn God, U weet hoe lang de nachten soms duren en hoe zwaar het wachten kan zijn. Dank U dat ik mijn klacht bij U mag brengen, en dat Uw Zoon Zelf in de diepste verlatenheid tot U geroepen heeft. Verlicht mijn ogen wanneer ik moe en moedeloos word. Ik heb geen grond in mijzelf, maar ik vertrouw op Uw goedertierenheid. Laat mijn hart zich verheugen in Uw heil, ook als ik de uitkomst nog niet zie, en geef dat ik U weer zal zingen omdat U mij welgedaan hebt. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 6 en Psalm 77, twee andere psalmen waarin een gelovige vraagt hoe lang God zal zwijgen, en let op het moment waarop de toon verandert. Lees ook Hebreeën 5:7 over het roepen van Christus in de dagen van Zijn vlees. In het leesplan Bidden met de Psalmen is Psalm 13 de vierde dag.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Lees eerst Psalm 13 samen, twee keer: de tweede keer langzaam. Vraag daarna welk woord uit de psalm het meest herkenning geeft.

De kernvragen

Waarover klaagt David in vers 2-3? Noem de vier vragen die met hoe lang beginnen en zeg waar ieder over gaat. (vraag 1)
David zegt dat God hem vergeet en Zijn aangezicht verbergt. Is dat een gebrek aan geloof, of juist een uiting van geloof? Wat zegt het dat hij zijn klacht tot God richt en niet over God tot anderen? (vraag 3)
Het vertrouwen in vers 6 rust op Gods goedertierenheid, Zijn trouwe liefde voor Zijn verbondsvolk. Waarom kan David vertrouwen voordat hij de uitkomst ziet? Wat leert dat over het verschil tussen gevoel en geloof? (vraag 5)
Kent u een periode waarin u ook vroeg hoe lang het nog zou duren? Wat betekent het voor u dat God zulke woorden in de Bijbel heeft laten opschrijven, als een gebed dat u mag gebruiken? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 13:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 13:1-7
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Bij vraag 6 kan iemand een zware periode delen, of juist zwijgen. Zwijgen mag ook. Haast u niet naar vers 6, maar laat de klacht van vers 2-3 eerst bestaan.

Gebedsrondje: Geef ruimte om in stilte of hardop aan God te zeggen waarop u al lang wacht. Bid voor wie al lang wacht op verlichting. Sluit af met dank voor wat God eerder heeft welgedaan.

Om te zingen: Psalm 13:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 4: De hemelen vertellen Gods eer

Psalm 19:1-15±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de hemelen Gods eer vertellen, dat Zijn Woord de ziel bekeert, en dat ook wie Gods wet liefheeft om reiniging moet bidden.

Lees Psalm 19:1-15

De wet des HEEREN is volmaakt, bekerende de ziel; de getuigenis des HEEREN is gewis, den slechten wijsheid gevende. — Psalm 19:8 (SV)

Woord om te onthouden:: De hemelen vertellen Gods eer (Psalm 19:2)
Om te zingen:: Psalm 19:1 (berijming 1773)

Psalm 19 is een lofpsalm van David over de twee manieren waarop God Zich bekendmaakt. Eerst spreekt de schepping (vers 2-7): de hemelen vertellen Gods eer, dag en nacht, verstaanbaar in elke taal en over de ganse aarde. Daarna spreekt de wet van de HEERE (vers 8-12): volmaakt, gewis, recht en zuiver, begeerlijker dan goud en zoeter dan honig. De Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt in artikel 2 in eigen woorden hetzelfde: wij kennen God uit de schepping, die als een schoon boek voor onze ogen ligt, en nog klaarder en volkomener uit Zijn heilig Woord. Opvallend is de wisseling van Godsnaam: in het eerste deel staat God, vanaf vers 8 zeven keer HEERE, de Naam van het verbond. De psalm eindigt met een gebed om reiniging en met de belijdenis van de HEERE als Rotssteen en Verlosser.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie delen: de schepping (vers 2-7), de wet (vers 8-12) en het gebed (vers 13-15). Let in het eerste deel op de beelden van de zon als een bruidegom en een held. Onderstreep in het tweede deel de zes namen voor Gods Woord (wet, getuigenis, bevelen, gebod, vreze, rechten) en wat er telkens van gezegd wordt. Merk op dat de psalm in vers 13 omslaat: wie Gods wet leert kennen, ontdekt zijn eigen afdwalingen. Neem deze vraag mee: waarom eindigt een lofzang over schepping en wet met een gebed om reiniging?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat vertellen de hemelen volgens vers 2-5? Waar wordt hun stem gehoord, en hoe ver gaat hun richtsnoer uit (vers 4-5)?
Welke zes namen voor Gods Woord vindt u in vers 8-10? Wat doet dat Woord volgens deze verzen met de ziel, het hart en de ogen?

Interpretatie: wat betekent het?

De schepping spreekt over de ganse aarde, en Paulus gebruikt vers 5 in Romeinen 10:18. Wat kan de schepping van God laten zien, en wat kan zij niet laten zien? Waarom is het Woord daarnaast nodig? Vergelijk Romeinen 1:20.
David noemt Gods rechten begeerlijker dan goud en zoeter dan honig (vers 11). Hoe kan iemand Gods wet zo ervaren, terwijl de wet ook onze zonde aanwijst? Wat zegt dat over het hart van David?
In vers 13-14 bidt David om reiniging van verborgen afdwalingen en om bewaring voor trotsheden. Wat is het verschil tussen die twee? Waarom heeft ook een gelovige die Gods wet liefheeft dit gebed nodig?
De psalm eindigt bij de HEERE als Rotssteen en Verlosser (vers 15). Hoe wijst de naam Verlosser vooruit naar Christus, Die ons volgens Galaten 3:13 verlost heeft van de vloek van de wet?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Wanneer hebt u voor het laatst stilgestaan bij de sterrenhemel of een zonsopgang als iets wat over God spreekt? Hoe kunt u deze week bewust letten op wat de schepping van Gods eer vertelt?
Bid het slotgebed van vers 15 eens aan het begin van uw dag. Welke woorden of gedachten van u zijn op dit moment niet welbehagelijk voor God, en wat wilt u Hem daarover zeggen?

Gebed bij deze sessie

HEERE, mijn Rotssteen en mijn Verlosser, de hemelen vertellen Uw eer en de aarde is vol van Uw werk. Dank U dat U Zich niet alleen in de schepping laat zien, maar ook in Uw Woord, dat volmaakt is en de ziel bekeert. Maak Uw wet voor mij zoeter dan honig. Wie kan zijn afdwalingen verstaan? Reinig mij van mijn verborgen zonden en houd mij terug van moedwillige zonden. Dank U dat Uw Zoon de wet volkomen vervuld heeft voor mij. Laat de woorden van mijn mond en de overdenking van mijn hart welbehagelijk zijn voor Uw aangezicht. Amen.

Verder studeren: Lees Romeinen 1:19-20 en 10:14-18 over de schepping en de prediking, en Psalm 119:97-105 over de liefde tot Gods wet. Lees ook artikel 2 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 19 op dag 19.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wie onlangs bewust naar de sterrenhemel of een zonsopgang keek. Lees daarna Psalm 19 samen, in drie delen: vers 1-7, vers 8-12 en vers 13-15.

De kernvragen

Welke zes namen voor Gods Woord vindt u in vers 8-10? Wat doet dat Woord volgens deze verzen met de ziel, het hart en de ogen? (vraag 2)
De schepping spreekt over de ganse aarde, en Paulus gebruikt vers 5 in Romeinen 10:18. Wat kan de schepping van God laten zien, en wat kan zij niet laten zien? Waarom is het Woord daarnaast nodig? Vergelijk Romeinen 1:20. (vraag 3)
De psalm eindigt bij de HEERE als Rotssteen en Verlosser (vers 15). Hoe wijst de naam Verlosser vooruit naar Christus, Die ons volgens Galaten 3:13 verlost heeft van de vloek van de wet? (vraag 6)
Bid het slotgebed van vers 15 eens aan het begin van uw dag. Welke woorden of gedachten van u zijn op dit moment niet welbehagelijk voor God, en wat wilt u Hem daarover zeggen? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 19:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 19:1-15
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan uitlopen op schepping en wetenschap. Laat dat rusten en vraag wat de schepping wel laat zien en waarvoor het Woord nodig is, met vers 8 erbij.

Gebedsrondje: Bid samen het slotgebed van vers 15 in eigen woorden. Wie wil, dankt voor een woord van God dat hem verkwikte. Bid om bewaring voor verborgen afdwalingen.

Om te zingen: Psalm 19:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 5: De HEERE is mijn Licht en mijn Heil

Psalm 27:1-14±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 27 dat de Heere Davids Licht en Heil is, en dat zijn diepste begeerte niet alleen redding uit gevaar is, maar Gods nabijheid.

Lees Psalm 27:1-14

De HEERE is mijn Licht en mijn Heil, voor wien zou ik vrezen? De HEERE is mijns levens kracht, voor wien zou ik vervaard zijn? — Psalm 27:1 (SV)

Woord om te onthouden:: De HEERE is mijn Licht en mijn Heil (Psalm 27:1)
Om te zingen:: Psalm 27:1 (berijming 1773)

Psalm 27 is een vertrouwenspsalm van David, maar geen lied van iemand zonder zorgen. Er zijn bozen die op hem afkomen en valse getuigen die tegen hem opstaan, en al zou een leger hem belegeren, zijn hart zou niet vrezen. Midden in die bedreiging begint David met een belijdenis: de HEERE is mijn Licht en mijn Heil. De psalm heeft twee delen. In vers 1-6 spreekt David over God, rustig en vast. In vers 7-13 spreekt hij tot God, en dan klinkt er meer onrust: hij smeekt God Zijn aangezicht niet te verbergen en hem niet te verlaten. Het hart van de psalm is vers 4: er is één ding dat David begeert, wonen in het huis van de HEERE en Zijn liefelijkheid aanschouwen. In het leesplan Psalmen in een week is dit de derde dag. De Heere Jezus noemt Zichzelf het Licht der wereld (Johannes 8:12); in Hem gaat dit licht over ons op.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in twee delen en let op de wisseling van toon: in vers 1-6 spreekt David over de HEERE, vanaf vers 7 spreekt hij tot de HEERE. Let op de twee vragen in vers 1 en op de woorden voor bescherming in vers 5: hut, tent en rotssteen. Merk in vers 8 op hoe het hart van David Gods eigen woord herhaalt. Lees vers 13-14 als het slot, waarin David zichzelf en de lezer aanspreekt. Neem deze vraag mee: wat is het ene ding dat ik van de HEERE begeer?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke drie namen geeft David in vers 1 aan de HEERE, en welke twee vragen volgen daarop?
Welke bedreigingen noemt David in vers 2-3 en vers 12? Wat zegt hij in vers 3 over zijn hart?

Interpretatie: wat betekent het?

In vers 4 begeert David maar één ding: wonen in het huis des HEEREN. Waarom vraagt hij niet in de eerste plaats om de nederlaag van zijn vijanden? Wat zegt dat over waar zijn hart werkelijk naar uitgaat?
In vers 8 herhaalt het hart van David Gods eigen oproep om Zijn aangezicht te zoeken. Wat betekent het om Gods aangezicht te zoeken, en waarom begint dat zoeken bij Gods woord en niet bij ons eigen verlangen?
Vers 10 spreekt over een vader en moeder die verlaten, en over de HEERE Die aanneemt. Wat zegt dat over de trouw van God, vergeleken met de beste menselijke trouw? Vergelijk Jesaja 49:15.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Waarvoor bent u op dit moment bang? Hoe kan de belijdenis van vers 1 uw blik op die angst veranderen, ook als de dreiging zelf nog niet voorbij is?
David eindigt met de oproep om op de HEERE te wachten en sterk te zijn. Waarop wacht u nu? Wat zou het betekenen om in dat wachten Gods aangezicht te zoeken, en niet alleen de uitkomst?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent mijn Licht en mijn Heil; voor wie zou ik vrezen? Dank U dat ik bij U mag schuilen in de dag van het kwaad, en dat U mij verbergt in het verborgene van Uw tent. Geef dat ik maar één ding begeer: bij U te wonen en Uw liefelijkheid te aanschouwen. Verberg Uw aangezicht niet voor mij en verlaat mij niet, ook niet als mensen mij verlaten. Dank U dat Jezus Christus het Licht der wereld is, en dat wie Hem volgt niet in de duisternis zal wandelen. Leer mij op U te wachten en sterk te zijn. Amen.

Verder studeren: Lees Johannes 8:12 en 1 Johannes 1:5-7 over het licht, en Psalm 84 over het verlangen naar Gods huis, die in deel 3 van deze reeks aan bod komt. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 27 op dag 27.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wat ieder deze week onrustig maakte. Lees daarna Psalm 27 samen en let op de wending in vers 7.

De kernvragen

Welke drie namen geeft David in vers 1 aan de HEERE, en welke twee vragen volgen daarop? (vraag 1)
In vers 4 begeert David maar één ding: wonen in het huis des HEEREN. Waarom vraagt hij niet in de eerste plaats om de nederlaag van zijn vijanden? Wat zegt dat over waar zijn hart werkelijk naar uitgaat? (vraag 3)
In vers 8 herhaalt het hart van David Gods eigen oproep om Zijn aangezicht te zoeken. Wat betekent het om Gods aangezicht te zoeken, en waarom begint dat zoeken bij Gods woord en niet bij ons eigen verlangen? (vraag 4)
Waarvoor bent u op dit moment bang? Hoe kan de belijdenis van vers 1 uw blik op die angst veranderen, ook als de dreiging zelf nog niet voorbij is? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 27:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 27:1-14
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 6 over angst kan diep gaan, en sommigen kennen angst die niet vanzelf verdwijnt. Wees zorgvuldig: de psalm belooft geen snelle oplossing. Wijs op vers 14 en het wachten.

Gebedsrondje: Laat wie wil een angst of zorg noemen, van zichzelf of van een ander. Bid samen met vers 1 en vers 14 in gedachten. Dank dat de Heere aanneemt wie door mensen verlaten wordt.

Om te zingen: Psalm 27:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 6: Welgelukzalig wiens overtreding vergeven is

Psalm 32:1-11±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u hoe zwijgen over zonde David uitputte, en hoe God de zonde vergeeft van wie haar belijdt, om de gerechtigheid van Christus.

Lees Psalm 32:1-11

Mijn zonde maakte ik U bekend, en mijn ongerechtigheid bedekte ik niet. Ik zeide: Ik zal belijdenis van mijn overtredingen doen voor den HEERE; en Gij vergaaft de ongerechtigheid mijner zonde. — Psalm 32:5 (SV)

Woord om te onthouden:: Welgelukzalig is hij, wiens overtreding vergeven, wiens zonde bedekt is (Psalm 32:1)
Om te zingen:: Psalm 32:1 (berijming 1773)

Psalm 32 is een boetepsalm, de tweede van de zeven die de kerk van oudsher zo noemt (Psalm 6, 32, 38, 51, 102, 130 en 143). In deel 1 las u Psalm 51 en 130. Psalm 32 heeft als opschrift een onderwijzing van David: hij wil anderen leren wat hij zelf heeft doorgemaakt. Hij beschrijft hoe hij zijn zonde verzweeg en hoe dat hem uitdroogde, en hoe Gods hand dag en nacht zwaar op hem lag. Toen hij zijn zonde beleed, vergaf God de ongerechtigheid. Daarom begint de psalm met een tweevoudig welgelukzalig voor wie vergeving ontvangt. De apostel Paulus haalt het begin van deze psalm aan in Romeinen 4:6-8, als getuigenis dat God de mens rechtvaardigt zonder werken (Romeinen deel 2, sessie 2). Vergeving is geen loon voor de belijdenis, maar een gave van Gods genade om Christus wil.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm en volg de weg die David aflegt: de zaligspreking (vers 1-2), de tijd van zwijgen (vers 3-4), de belijdenis en de vergeving (vers 5), en daarna de vrucht ervan (vers 6-11). Let op de drie woorden voor zonde in vers 1-2: overtreding, zonde en ongerechtigheid. Merk op dat vanaf vers 8 de toon verandert: er klinkt een belofte van onderwijzing. De kanttekeningen horen hier David tot de lezer spreken; anderen horen de HEERE Zelf. Let ook op het woord Sela na vers 4, 5 en 7, een rustpunt in het lied. Neem deze vraag mee: waarom is verzwijgen zo zwaar en belijden zo bevrijdend?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke woorden gebruikt David in vers 1-2 voor zonde, en welke woorden voor wat God ermee doet?
Wat gebeurde er met David toen hij zweeg (vers 3-4)? En wat gebeurde er toen hij zijn zonde bekendmaakte (vers 5)?

Interpretatie: wat betekent het?

Vers 2 spreekt over de mens die de HEERE de ongerechtigheid niet toerekent, en Paulus haalt dat aan in Romeinen 4:6-8. Zondag 23 van de Heidelbergse Catechismus belijdt in eigen woorden dat God ons de gerechtigheid van Christus toerekent, alsof wij nooit zonde gehad of gedaan hadden. Hoe kan God de zonde niet toerekenen zonder onrechtvaardig te worden? Wie heeft haar gedragen?
Vers 2 noemt de vergeven mens iemand in wiens geest geen bedrog is. Wat heeft eerlijkheid voor God te maken met het ontvangen van vergeving? Vergelijk 1 Johannes 1:8-9.
In vers 8-9 klinkt een belofte van onderwijzing en een waarschuwing om niet te zijn als een paard of muilezel dat met toom en gebit geleid moet worden. Wat is het verschil tussen een mens die zich door Gods oog laat leiden en een dier dat met dwang bestuurd wordt?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Is er iets wat u voor God verzwijgt? David beschrijft wat dat met hem deed. Wat helpt u om het bij God te belijden, en wat belooft vers 5 u?
Zondag 21 van de Heidelbergse Catechismus belijdt dat God om de genoegdoening van Christus aan geen van mijn zonden meer wil gedenken. Hoe kan die zekerheid u helpen om niet steeds terug te vallen in schuldgevoel over zonden die u al beleden hebt?

Gebed bij deze sessie

Heere, welgelukzalig is hij wiens overtreding vergeven en wiens zonde bedekt is. Vergeef mij dat ik zo vaak zwijg over mijn zonde en haar voor U probeer te verbergen. Ik wil mijn ongerechtigheid niet langer bedekken, maar belijden voor Uw aangezicht. Dank U dat U de zonde vergeeft om Jezus Christus, Die haar gedragen heeft, en dat U mij Zijn gerechtigheid toerekent. Wees mij een Verberging en leer mij de weg die ik gaan moet. Laat mij niet zijn als een paard zonder verstand, maar leid mij met Uw oog. Amen.

Verder studeren: Lees Romeinen 4:1-8 (Romeinen deel 2, sessie 2) en 1 Johannes 1:5-2:2, en vergelijk Psalm 32 met Psalm 51 uit deel 1. Lees ook zondag 21 en 23 van de Heidelbergse Catechismus. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 32 op dag 2, samen met Psalm 2.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op Psalm 27. Lees daarna Psalm 32 samen, en laat iemand vers 1-2 aan het einde nog eens voorlezen.

De kernvragen

Wat gebeurde er met David toen hij zweeg (vers 3-4)? En wat gebeurde er toen hij zijn zonde bekendmaakte (vers 5)? (vraag 2)
Vers 2 spreekt over de mens die de HEERE de ongerechtigheid niet toerekent, en Paulus haalt dat aan in Romeinen 4:6-8. Zondag 23 van de Heidelbergse Catechismus belijdt in eigen woorden dat God ons de gerechtigheid van Christus toerekent, alsof wij nooit zonde gehad of gedaan hadden. Hoe kan God de zonde niet toerekenen zonder onrechtvaardig te worden? Wie heeft haar gedragen? (vraag 3)
Vers 2 noemt de vergeven mens iemand in wiens geest geen bedrog is. Wat heeft eerlijkheid voor God te maken met het ontvangen van vergeving? Vergelijk 1 Johannes 1:8-9. (vraag 4)
Is er iets wat u voor God verzwijgt? David beschrijft wat dat met hem deed. Wat helpt u om het bij God te belijden, en wat belooft vers 5 u? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 32:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 32:1-11
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 6 raakt verborgen schuld. Zeg vooraf dat niemand iets hoeft te noemen. Houd het gesprek bij wat vers 5 belooft, en laat ruimte voor stilte.

Gebedsrondje: Neem eerst een moment stilte voor persoonlijke belijdenis. Bid daarna om vrede voor wie steeds terugvalt in schuldgevoel. Dank samen voor de vergeving die bij God is.

Om te zingen: Psalm 32:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 7: Gelijk een hert schreeuwt naar de waterstromen

Psalm 42:1-12; 43:1-5±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 42 en 43 het verlangen van een gelovige naar God, en hoe hij zijn neergebogen ziel toespreekt met de waarheid over God.

Lees Psalm 42:1-12; 43:1-5

Gelijk een hert schreeuwt naar de waterstromen, alzo schreeuwt mijn ziel tot U, o God! — Psalm 42:2 (SV)

Woord om te onthouden:: Gelijk een hert schreeuwt naar de waterstromen (Psalm 42:2)
Om te zingen:: Psalm 42:1 en 3 (berijming 1773)

Psalm 42 opent het tweede psalmboek en is een onderwijzing die aan de kinderen van Korach werd gegeven, een geslacht van Levieten dat zong in de dienst van Gods huis. Psalm 43 heeft geen eigen opschrift en hoort er waarschijnlijk bij: beide psalmen hebben hetzelfde refrein (42:6, 42:12 en 43:5). De dichter is ver van Gods huis, in het noorden bij de Jordaan en de Hermon. Vroeger trok hij met de feestvierende menigte op naar het heiligdom; nu hoort hij mensen spottend vragen waar zijn God is. Zijn ziel dorst naar God, zoals een hert in een droge tijd naar water schreeuwt. Toch blijft hij niet in zijn neerslachtigheid steken. Hij spreekt zijn eigen ziel aan en roept haar op om op God te hopen. Dit is een psalm voor wie God mist. De Heere Jezus belooft wie dorst heeft het levende water (Johannes 7:37).

Zo leest u dit gedeelte

Lees Psalm 42 en 43 achter elkaar, als één gebed in drie strofen. Elke strofe eindigt met hetzelfde refrein: 42:6, 42:12 en 43:5. Let erop wat er telkens aan het refrein voorafgaat: het verlangen en de herinnering (42:2-5), de golven van de nood (42:7-11) en het gebed om licht en waarheid (43:1-4). Merk op dat de dichter tot God spreekt, maar ook tot zijn eigen ziel. Neem deze vraag mee: hoe kan een gelovige tegelijk neergebogen zijn en toch hopen op God?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Met welk beeld beschrijft de dichter in 42:2-3 zijn verlangen naar God? Wat mist hij volgens 42:5 het meest?
Welke vraag krijgt de dichter te horen in 42:4 en 42:11, en hoe reageert hij daarop?

Interpretatie: wat betekent het?

In het refrein spreekt de dichter zijn eigen ziel aan en vraagt hij waarom zij zich neerbuigt. Wat is het verschil tussen alleen naar uzelf luisteren en uzelf toespreken met de waarheid over God?
In 42:8 zijn al Gods baren en golven over de dichter heengegaan, en toch gebiedt de HEERE volgens vers 9 des daags Zijn goedertierenheid en is Zijn lied des nachts bij hem. Hoe kunnen die twee naast elkaar bestaan? Wat leert dat over de geestelijke verlatenheid van een gelovige?
In 43:3 bidt de dichter dat God Zijn licht en Zijn waarheid zendt om hem te leiden naar Gods berg en Gods woningen. Hoe ziet u dit gebed vervuld in Christus, Die Zich het Licht der wereld en de Waarheid noemt (Johannes 8:12; 14:6)?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Kent u tijden waarin God ver weg lijkt, of waarin u de gemeenschap van de gemeente mist? Wat zou u dan tegen uw eigen ziel willen zeggen, met de woorden van het refrein?
De Heere Jezus belooft in Johannes 4:14 en 7:37-38 water dat de dorst voor altijd lest. Hoe kunt u deze week met uw dorst naar God bij Hem komen, in gebed, in het lezen van Zijn Woord en onder de prediking?

Gebed bij deze sessie

Heere, mijn God, mijn ziel dorst naar U, naar de levende God. U weet hoe het is wanneer ik U mis en wanneer mensen vragen waar mijn God is. Dank U dat ik mijn ziel voor Uw aangezicht mag uitstorten. Zend Uw licht en Uw waarheid, dat die mij leiden tot Uw heilige berg. Dank U dat de Heere Jezus het levende water geeft aan ieder die dorst heeft en tot Hem komt. Leer mij op U te hopen, ook als mijn ziel neergebogen is, want ik zal U nog loven, mijn Verlossing en mijn God. Amen.

Verder studeren: Lees Johannes 4:7-14 (Johannes deel 2, sessie 2) en Openbaring 22:17 over het water des levens, en Psalm 63:2-9, waar David in de woestijn naar God dorst. In het leesplan Psalmen en Spreuken leest u Psalm 42 en 43 op dag 9.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wie weleens lang iemand gemist heeft die ver weg woonde. Houd het kort. Lees daarna Psalm 42 en 43 samen, en lees het refrein telkens met de hele kring.

De kernvragen

Met welk beeld beschrijft de dichter in 42:2-3 zijn verlangen naar God? Wat mist hij volgens 42:5 het meest? (vraag 1)
In het refrein spreekt de dichter zijn eigen ziel aan en vraagt hij waarom zij zich neerbuigt. Wat is het verschil tussen alleen naar uzelf luisteren en uzelf toespreken met de waarheid over God? (vraag 3)
In 42:8 zijn al Gods baren en golven over de dichter heengegaan, en toch gebiedt de HEERE volgens vers 9 des daags Zijn goedertierenheid en is Zijn lied des nachts bij hem. Hoe kunnen die twee naast elkaar bestaan? Wat leert dat over de geestelijke verlatenheid van een gelovige? (vraag 4)
Kent u tijden waarin God ver weg lijkt, of waarin u de gemeenschap van de gemeente mist? Wat zou u dan tegen uw eigen ziel willen zeggen, met de woorden van het refrein? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 42:1 en 3), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 42:1-12; 43:1-5
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Bij vraag 6 kan de kring uitkomen bij geestelijke verlatenheid of somberheid van een lid. Luister zonder snelle antwoorden en wijs op het refrein: de dichter hoopt nog op God.

Gebedsrondje: Bid voor wie God ver weg ervaart, en voor wie de gemeente mist door ziekte of ouderdom. Wie wil, noemt een naam. Sluit af met het refrein van de psalm als gebed.

Om te zingen: Psalm 42:1 en 3 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 8: God is ons een Toevlucht en Sterkte

Psalm 46:1-12±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God een Toevlucht en Sterkte is als alles wankelt, en dat Hij de onrustige mens oproept stil te worden voor Hem.

Lees Psalm 46:1-12

God is ons een Toevlucht en Sterkte; Hij is krachtelijk bevonden een Hulp in benauwdheden. — Psalm 46:2 (SV)

Woord om te onthouden:: God is ons een Toevlucht en Sterkte (Psalm 46:2)
Om te zingen:: Psalm 46:1 (berijming 1773)

Psalm 46 is een lied voor de kinderen van Korach en een van de grote vertrouwenspsalmen van de kerk. Het lied gaat over de stad Gods, Jeruzalem, waar God woont te midden van Zijn volk. Rondom gebeurt van alles: de aarde verandert haar plaats, de bergen wankelen, de volken razen. Maar de stad heeft een rivier die haar verblijdt, en God is in haar midden. Tweemaal klinkt het refrein dat de HEERE der heirscharen met ons is (vers 8 en 12). Dat is het Immanuël, God met ons, dat Jesaja aan het huis van David beloofde (Jesaja 7:14) en dat in Christus vervuld is (Mattheüs 1:23). Maarten Luther schreef naar deze psalm zijn lied over God als een vaste burcht. Met deze psalm rondt deel 2 af: de berg Sion waarop God in sessie 1 Zijn Koning zette, is de stad Gods waarin Hij Zelf woont en die niet wankelt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie strofen, elk afgesloten met Sela: de aarde in beroering (vers 2-4), de stad Gods (vers 5-8) en de daden van de HEERE (vers 9-12). Let op het contrast tussen het bruisen van de zee in vers 4 en de beekjes van de rivier in vers 5. Merk op dat in vers 11 God Zelf het woord neemt. De oproep om af te laten betekent daar: houd op met strijden en erken dat Hij God is. Neem deze vraag mee: wat betekent het in mijn leven dat God met ons is, wanneer alles om mij heen wankelt?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Hoe wordt God in vers 2 genoemd, en welke rampen noemt de dichter in vers 3-4?
Wat zegt vers 5-6 over de stad Gods? Wat staat er tegenover het bruisen van de wateren en het razen van de heidenen?

Interpretatie: wat betekent het?

Het refrein in vers 8 en 12 noemt God de HEERE der heirscharen en de God van Jakob. Waarom zijn juist deze twee namen zo troostvol? Wat zegt de naam God van Jakob over wie God beschermt?
Hoe vindt u het Immanuël van Jesaja 7:14 en Mattheüs 1:23 terug in deze psalm? Wat betekent het dat God in Christus werkelijk met ons is gekomen?
In vers 11 klinkt Gods eigen stem met de oproep om af te laten en te weten dat Hij God is. Is dat een oproep tot ontspanning, of tot iets anders? Tot wie wordt dit gezegd, als u let op vers 10 over oorlogen en wapens?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Wat brengt op dit moment uw leven aan het wankelen: zorgen over gezondheid, werk, de wereld of de kerk? Hoe kan het refrein van deze psalm u helpen om daarin stil te worden voor God?
Kijk terug op deel 2. Welke psalm heeft u het meest geholpen om te bidden, te klagen of te vertrouwen? Welke wilt u blijven gebruiken in uw eigen gebedsleven?

Gebed bij deze sessie

HEERE der heirscharen, U bent ons een Toevlucht en Sterkte, een Hulp in benauwdheden. Daarom hoeven wij niet te vrezen, al verandert de aarde haar plaats en al wankelen de bergen. Dank U dat U met ons bent in Jezus Christus, Immanuël, en dat U in het midden van Uw gemeente woont. Leer mij stil te worden voor U en te weten dat U God bent. Laat mij leven bij de rivier van Uw genade, en laat mij uitzien naar de dag waarop U verhoogd wordt onder de heidenen en op de hele aarde. Amen.

Verder studeren: Lees Jesaja 7:10-14 en Mattheüs 1:21-23 over Immanuël, en Openbaring 21:1-4 en 22:1-2 over de stad van God met de rivier van het water des levens. In het leesplan Psalmen in een week is Psalm 46 de vierde dag. Deel 3 van deze reeks leest verder in het derde en vierde psalmboek, te beginnen bij Psalm 73.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort waar ieder naar grijpt als alles tegelijk tegenzit. Lees daarna Psalm 46 samen, en lees het refrein van vers 8 en 12 gezamenlijk.

De kernvragen

Hoe wordt God in vers 2 genoemd, en welke rampen noemt de dichter in vers 3-4? (vraag 1)
Het refrein in vers 8 en 12 noemt God de HEERE der heirscharen en de God van Jakob. Waarom zijn juist deze twee namen zo troostvol? Wat zegt de naam God van Jakob over wie God beschermt? (vraag 3)
In vers 11 klinkt Gods eigen stem met de oproep om af te laten en te weten dat Hij God is. Is dat een oproep tot ontspanning, of tot iets anders? Tot wie wordt dit gezegd, als u let op vers 10 over oorlogen en wapens? (vraag 5)
Wat brengt op dit moment uw leven aan het wankelen: zorgen over gezondheid, werk, de wereld of de kerk? Hoe kan het refrein van deze psalm u helpen om daarin stil te worden voor God? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 46:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 46:1-12
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan uitlopen op rampen en oorlogen in het nieuws, of op voorspellingen over de eindtijd. Breng het rustig terug naar vers 2 en vers 11: Wie is God te midden van dit alles?

Gebedsrondje: Bid voor wat de leden nu aan het wankelen brengt, in gezondheid, werk of gezin. Bid voor landen in oorlog. Dank dat de Heere der heirscharen met ons is.

Om te zingen: Psalm 46:1 (berijming 1773)

Terug naar het overzicht

Toets uw kennis: Psalmen: het liedboek van Israël

Tips voor het groepsgesprek

Laat de psalm aan het begin van elke sessie hardop klinken, en zing waar het kan de berijmde versie. De Psalmen zijn liederen; wie ze zingt, leert ze ook bidden.
Begin bij de observatievragen en laat de deelnemers eerst zeggen wat er staat. Vraag pas daarna naar de betekenis en de toepassing, zodat het gesprek bij de tekst blijft en niet bij meningen.
Ga zorgvuldig om met de klaagpsalmen (Psalm 13, 42 en 43) en met Psalm 27:10 over vader en moeder die verlaten. Er kunnen deelnemers zijn die rouwen, somber zijn of door hun ouders gekwetst zijn. Bied geen snelle oplossing, laat de psalm zelf spreken, en laat wie een vraag niet hardop wil beantwoorden die thuis in stilte overdenken.
Sluit elke sessie af met een vers uit de psalm als gebed, en vraag welk vers ieder deze week wil meenemen. Wie de psalmen verder wil lezen, kan het leesplan Psalmen en Spreuken volgen, dat Psalm 2 tot 46 op dag 1 tot 10 leest.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil met deel 1?

Deel 1 is een bloemlezing uit het hele psalmboek: Psalm 1, 22, 23, 51, 103, 121, 130 en 139, uit verschillende soorten. Deel 2 leest acht sessies uit het eerste en tweede psalmboek (Psalm 2 tot 72), in de volgorde van de Bijbel: Psalm 2, 4 en 5, 13, 19, 27, 32, 42 en 43, en 46. Geen enkele psalm staat in beide delen. Deel 3 en 4 van deze reeks lezen op dezelfde manier uit het derde, vierde en vijfde psalmboek.

Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?

Nee. Elke sessie heeft een eigen inleiding en legt uit wat voor psalm u leest. Wel helpt deel 1, omdat daar in de eerste sessie wordt uitgelegd hoe Hebreeuwse poëzie werkt, en omdat deel 2 er regelmatig naar terugwijst: Psalm 2 hoort bij Psalm 1, Psalm 13 klinkt samen met Psalm 22, en de boetepsalm 32 staat naast Psalm 51 en 130.

Wat zijn de vijf boeken van het psalmboek?

Het psalmboek is verdeeld in vijf bundels: Psalm 1 tot 41, 42 tot 72, 73 tot 89, 90 tot 106 en 107 tot 150. Elk van de eerste vier eindigt met een lofprijzing (Psalm 41:14, 72:19, 89:53 en 106:48), en het vijfde boek eindigt met de grote lofpsalmen 146 tot 150. Aan het slot van Psalm 72 (vers 20) staat dat de gebeden van David, de zoon van Isaï, een einde hebben. Deel 2 leest uit het eerste en tweede boek, waarin de meeste psalmen van David staan.

Wat betekent het woord Sela?

Sela staat 71 keer in het psalmboek, onder andere in Psalm 4, 32 en 46. Het is een aanwijzing voor de zang of de muziek bij de tempeldienst. Niemand weet precies wat het betekende; de meeste uitleggers denken aan een rustpunt of een verheffing van de stem. Bij het lezen kunt u het opvatten als een uitnodiging om even stil te staan bij wat u net gelezen hebt.

Hoe sluit deze gids aan bij de psalmenleesplannen?

Wie het leesplan Psalmen in een week of Bidden met de Psalmen volgt, vindt voor elke gelezen psalm een sessie om er verder in te gaan: Psalm 4, 5, 13, 27 en 46 staan in deel 2, de andere in deel 1 en deel 3. Het leesplan Psalmen en Spreuken leest de psalmen op volgorde; de psalmen van deel 2 vallen daarin op dag 1 tot 10. Bij elke sessie noemt de verdieping op welke dag van een leesplan u de psalm tegenkomt.

Mag een christen zijn nood bij God klagen?

De Psalmen laten zien dat een gelovige zijn nood eerlijk bij God mag brengen. In Psalm 13 vraagt David hoe lang God hem zal vergeten, en in Psalm 42 vraagt de dichter waarom God hem vergeet. Dat is geen ongeloof, want de klacht wordt tot God gericht en niet over God tot anderen. Bijna al zulke psalmen komen uit bij vertrouwen op Gods goedertierenheid, en zelfs Psalm 88, die in het donker eindigt, blijft roepen tot de God mijns heils (88:2). De Heere Jezus Zelf heeft aan het kruis met de woorden van Psalm 22 tot Zijn Vader geroepen.