Psalmen Bijbelstudie deel 3: Gods trouw van geslacht tot geslacht

Over deze studie

In deel 1 van deze bijbelstudie las u een bloemlezing uit het hele psalmboek, en in deel 2 psalmen uit het eerste en tweede boek. Deel 3 leest uit het derde en vierde boek, Psalm 73 tot en met 106, in de volgorde van het psalmboek. U begint bij Asaf, die bijna uitgleed toen hij de voorspoed van de goddelozen zag, en die in Gods heiligdom zijn evenwicht terugvond. U zingt met de kinderen van Korach over de liefelijke woningen van de HEERE en bidt met David om een verenigd hart. In Psalm 89 hoort u Ethan worstelen met het verbond met David, dat gebroken lijkt. Dan opent het vierde boek met het gebed van Mozes over de eeuwige God en de vergankelijke mens. Psalm 91 wijst de schuilplaats bij de Allerhoogste, Psalm 95 en 100 roepen op tot aanbidding, en Psalm 106 vertelt hoe God Zijn volk verloste om Zijns Naams wil. Elke sessie heeft een inleiding, een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen, een gebed en een suggestie om verder te studeren. Telkens trekt de gids de lijn naar Christus, en waar het past noemt hij wat de Heidelbergse Catechismus belijdt.

Bijbelboek: Psalmen 73, 84, 86, 89-91, 95, 100, 106 (deel 3)
Sessies: 8
Duur: 8 weken
Per sessie: ±36 minuten

Voor wie: Gemeenteleden, bijbelkringen en persoonlijke bijbellezers die verder willen in het psalmboek. Wie deel 1 of deel 2 heeft gedaan, vindt hier psalmen die daar niet aan bod kwamen; wie met deel 3 begint, kan dat zonder voorkennis. De studie is geschikt voor wie worstelt met de vraag waarom het gelovigen soms slecht gaat, voor wie zijn eigen sterfelijkheid onder ogen wil zien, en rond de jaarwisseling, wanneer Psalm 90 in veel gemeenten klinkt.

Wat u leert in deze studie

Begrijpen hoe het psalmboek in vijf boeken is ingedeeld, en hoe het derde en vierde boek van aanvechting naar aanbidding lopen.
Leren hoe Asaf, Ethan en Mozes hun twijfel, hun klacht en hun sterfelijkheid eerlijk voor God brengen en daarin uitkomen bij Zijn trouw.
Ontdekken hoe het verbond met David, de voorbede van Mozes en de rust van Psalm 95 vooruitwijzen naar Christus.
Gods trouw van geslacht tot geslacht herkennen in de geschiedenis van Israël, juist waar Zijn volk ontrouw was.
De psalmen biddend en zingend gebruiken: in de eredienst, in het persoonlijk gebed en bij het tellen van uw eigen dagen.

Wat hebt u nodig?

Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
Een pen of potlood
Optioneel: een psalmberijming om de behandelde psalm ook te zingen

Overzicht van de sessies

Sessie 1: Het is mij goed nabij God te wezen

Psalm 73:1-28±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 73 hoe jaloezie op de goddelozen Asaf bijna deed uitglijden, en hoe hij in Gods heiligdom leerde dat God zijn Deel is.

Lees Psalm 73:1-28

Maar mij aangaande, het is mij goed nabij God te wezen; ik zet mijn betrouwen op den Heere HEERE, om al Uw werken te vertellen. — Psalm 73:28 (SV)

Woord om te onthouden:: het is mij goed nabij God te wezen (Psalm 73:28)
Om te zingen:: Psalm 73:13 (berijming 1773)

Het psalmboek bestaat uit vijf boeken, die elk eindigen met een lofprijzing: Psalm 1 tot en met 41, 42 tot en met 72, 73 tot en met 89, 90 tot en met 106 en 107 tot en met 150. Deel 2 las uit de eerste twee boeken, van de Koning op Sion in Psalm 2 tot de rust in God van Psalm 46. Deel 3 begint bij het derde boek. Dat is het boek van de aanvechting, met veel psalmen van Asaf en van de kinderen van Korach. Het vierde boek antwoordt met het gebed van Mozes en met de belijdenis dat de HEERE regeert. Psalm 73 is van Asaf, een van de zangers die David aanstelde (1 Kronieken 16:4-5). Hij worstelt eerlijk met de vraag waarom het de goddelozen goed gaat en de oprechten slecht. Het antwoord vindt hij niet in een redenering, maar in Gods heiligdom.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie stappen: de belijdenis vooraf (vers 1), de jaloezie en de twijfel van Asaf (vers 2-16) en de ommekeer in het heiligdom (vers 17-28). Let op de woorden "Maar mij aangaande" aan het begin van vers 2 en van vers 28: hetzelfde begin, maar een heel andere afloop. Let ook op hoe Asaf de goddelozen eerst van buitenaf bekijkt, en daarna hun einde ziet (vers 17-20). Neem deze vraag mee: wat verandert er in Asaf als hij Gods heiligdom ingaat, terwijl zijn omstandigheden dezelfde blijven?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat ziet Asaf bij de goddelozen in vers 3-12? Noem de dingen die hem jaloers maken, en wat zij volgens vers 11 over God zeggen.
Op welk moment verandert de toon van de psalm (vers 16-17)? Wat ziet Asaf daarna van de goddelozen dat hij eerst niet zag (vers 18-20)?

Interpretatie: wat betekent het?

In vers 13-14 zegt Asaf dat hij tevergeefs zijn hart heeft gereinigd. Waarom is dat voor een gelovige een gevaarlijke gedachte, en waarom spreekt hij haar volgens vers 15 niet uit tegenover het geslacht van Gods kinderen?
Asaf vond het antwoord niet door na te denken, maar doordat hij in Gods heiligdommen inging (vers 16-17). Wat bedoelt hij daarmee? Wat ontvangt een mens in de nabijheid van God dat hij met zijn verstand alleen niet vindt?
In vers 23-26 belijdt Asaf dat God zijn rechterhand vasthoudt, hem leidt door Zijn raad en hem daarna in heerlijkheid zal opnemen, en dat God zijn Deel is in eeuwigheid. Hoe wijst dat vooruit naar de hoop die de gelovige in Christus heeft, ook over de dood heen? Lees ook Romeinen 8:35-39.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Kent u de gedachte van Asaf dat het dienen van God u niets oplevert? Hoe gaat u daarmee om, en wat helpt u om die gedachte voor God te brengen, in plaats van haar te verzwijgen of haar bij anderen te zaaien?
Asaf eindigt met de belijdenis dat het goed is om nabij God te zijn. Wat betekent nabij God zijn concreet in uw week: in het gebed, in de kerkgang en in het lezen van Zijn Woord?

Gebed bij deze sessie

Heere, U bent goed voor wie rein van hart zijn. Wij belijden dat ook wij de voorspoed van anderen hebben benijd en gedacht hebben dat het tevergeefs is U te dienen. Vergeef ons die bittere gedachten. Breng ons in Uw nabijheid, zodat wij zien wat wij met ons eigen verstand niet zien. Houd onze rechterhand vast, leid ons door Uw raad en neem ons straks op in heerlijkheid. Als ons vlees en ons hart bezwijken, wees dan de Rotssteen van ons hart en ons Deel in eeuwigheid, om Christus wil. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 37, waar David dezelfde vraag naar de voorspoed van de goddelozen beantwoordt, en Psalm 77, een andere psalm van Asaf over aanvechting in de nacht. In het leesplan Psalmen en Spreuken leest u Psalm 73 op dag 15, en in het leesplan Psalmen in 30 dagen op dag 13.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Heeft de kring deel 2 gelezen, vraag dan welke psalm bijbleef; anders: vraag wie een psalm kent die hem dierbaar is. Lees daarna Psalm 73 samen, en wijs op de wending in vers 16 en 17.

De kernvragen

Wat ziet Asaf bij de goddelozen in vers 3-12? Noem de dingen die hem jaloers maken, en wat zij volgens vers 11 over God zeggen. (vraag 1)
Asaf vond het antwoord niet door na te denken, maar doordat hij in Gods heiligdommen inging (vers 16-17). Wat bedoelt hij daarmee? Wat ontvangt een mens in de nabijheid van God dat hij met zijn verstand alleen niet vindt? (vraag 4)
In vers 23-26 belijdt Asaf dat God zijn rechterhand vasthoudt, hem leidt door Zijn raad en hem daarna in heerlijkheid zal opnemen, en dat God zijn Deel is in eeuwigheid. Hoe wijst dat vooruit naar de hoop die de gelovige in Christus heeft, ook over de dood heen? Lees ook Romeinen 8:35-39. (vraag 5)
Kent u de gedachte van Asaf dat het dienen van God u niets oplevert? Hoe gaat u daarmee om, en wat helpt u om die gedachte voor God te brengen, in plaats van haar te verzwijgen of haar bij anderen te zaaien? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 73:13), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 73:1-28
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 6 vraagt eerlijkheid, en sommigen schrikken van hun eigen gedachten. Zeg dat Asaf ze ook had. Houd het gesprek bij vers 15-17: waar bracht Asaf zijn gedachten heen?

Gebedsrondje: Bid om Gods nabijheid voor wie twijfelt of het dienen van God zin heeft. Wie wil, dankt voor een moment waarop hij in Gods huis iets mocht zien. Sluit af met vers 28 in gedachten.

Om te zingen: Psalm 73:13 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 2: Hoe liefelijk zijn Uw woningen

Psalm 84:1-13±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u het verlangen naar Gods huis, en hoe wie zijn sterkte in God heeft ook door dorre dalen van kracht tot kracht gaat.

Lees Psalm 84:1-13

Want God, de HEERE, is een Zon en Schild; de HEERE zal genade en eer geven; Hij zal het goede niet onthouden dengenen, die in oprechtheid wandelen. — Psalm 84:12 (SV)

Woord om te onthouden:: Want God, de HEERE, is een Zon en Schild (Psalm 84:12)
Om te zingen:: Psalm 84:1 en 4 (berijming 1773)

Psalm 84 is een psalm voor de kinderen van Korach, een familie van levieten die de wacht hield bij de ingang van het heiligdom (1 Kronieken 9:19). Na de aanvechting van Psalm 73 klinkt hier het verlangen naar Gods huis. Het is een lied van pelgrims: drie keer per jaar trokken de Israëlieten naar Jeruzalem voor de grote feesten (Deuteronomium 16:16). De dichter benijdt de mus en de zwaluw, die bij Gods altaren een nest mogen bouwen. Onderweg gaan de pelgrims door een dor dal, maar zij gaan van kracht tot kracht, totdat zij voor God verschijnen in Sion. Het hart van deze psalm is niet het gebouw, maar de levende God Die daar woont. In het Nieuwe Testament woont God bij Zijn volk in Christus: het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond (Johannes 1:14), en door Zijn bloed mogen wij het heiligdom ingaan (Hebreeën 10:19).

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie strofen, die elk een zaligspreking bevatten (vers 5, 6 en 13): het verlangen naar Gods huis (vers 2-5), de pelgrims onderweg (vers 6-9) en het gebed met de keuze voor Gods voorhoven (vers 10-13). Zoek het woord welgelukzalig op in vers 5, 6 en 13, en let op wie er telkens gelukkig wordt genoemd. Let op het dal der moerbezienbomen in vers 7. Neem deze vraag mee: verlang ik naar God Zelf, of vooral naar de rust en de vertrouwde vorm van de eredienst?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarnaar verlangt de dichter in vers 2-4? Met welke woorden beschrijft hij zijn verlangen, en welke vogels noemt hij?
Wie worden er in vers 5, 6 en 13 welgelukzalig genoemd? Zet de drie groepen naast elkaar.

Interpretatie: wat betekent het?

De pelgrims gaan door het dal der moerbezienbomen, een dorre plaats, en toch maken zij er een fontein van (vers 7). Wat zegt dat over de weg van de gelovige door moeilijke tijden naar God toe?
In vers 10 bidt de dichter voor de gezalfde van God, de koning. Waarom staat dat gebed in een psalm over Gods huis? Hoe wijst het vooruit naar Christus, de Gezalfde, door Wie wij tot God naderen?
Waarom is één dag in Gods voorhoven beter dan duizend elders (vers 11)? Wat zegt het dat de dichter liever bij de dorpel staat dan dat hij woont in de tenten der goddeloosheid?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Hoe gaat u op zondag naar de kerk: met verlangen, uit gewoonte, of met tegenzin? Wat zou u helpen om de eredienst te zien als een ontmoeting met de levende God, zonder er een prestatie van te maken?
God is een Zon en Schild en onthoudt het goede niet aan wie in oprechtheid wandelen (vers 12). Waar hebt u op dit moment Zijn licht of Zijn bescherming nodig, en durft u Hem daarom te vragen?

Gebed bij deze sessie

HEERE der heirscharen, hoe liefelijk zijn Uw woningen. Geef ons een hart dat naar U verlangt, naar U Zelf en niet alleen naar wat wij bij U zoeken. Wanneer onze weg door een dor dal gaat, maak het dan tot een fontein, en laat ons gaan van kracht tot kracht. Zie het aangezicht van Uw Gezalfde aan, Jezus Christus, door Wie wij tot U mogen naderen. U bent een Zon en Schild; onthoud ons het goede niet. Welgelukzalig is de mens die op U vertrouwt. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 42 en 43, ook van de kinderen van Korach, over de dorst naar God ver van Zijn huis (deel 2 las die psalmen), en Hebreeën 10:19-25 over de nieuwe en levende weg tot God. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 84 op dag 24, en in het leesplan Psalmen en Spreuken op dag 17.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort waar ieder het liefst is als hij thuiskomt. Lees daarna Psalm 84 samen, en geef ieder een moment om een woord te noemen dat raakt.

De kernvragen

Waarnaar verlangt de dichter in vers 2-4? Met welke woorden beschrijft hij zijn verlangen, en welke vogels noemt hij? (vraag 1)
De pelgrims gaan door het dal der moerbezienbomen, een dorre plaats, en toch maken zij er een fontein van (vers 7). Wat zegt dat over de weg van de gelovige door moeilijke tijden naar God toe? (vraag 3)
Waarom is één dag in Gods voorhoven beter dan duizend elders (vers 11)? Wat zegt het dat de dichter liever bij de dorpel staat dan dat hij woont in de tenten der goddeloosheid? (vraag 5)
Hoe gaat u op zondag naar de kerk: met verlangen, uit gewoonte, of met tegenzin? Wat zou u helpen om de eredienst te zien als een ontmoeting met de levende God, zonder er een prestatie van te maken? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 84:1 en 4), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 84:1-13
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 6 over de kerkgang kan schuldgevoel of kritiek op de eigen gemeente oproepen. Houd het bij het verlangen van vers 3: waar gaat het hart van de dichter naar uit?

Gebedsrondje: Bid om verlangen naar Gods huis en om zegen over de komende eredienst. Wie wil, bidt voor iemand die niet meer naar de kerk kan of wil. Dank dat wij door Christus, de Gezalfde, tot God mogen naderen.

Om te zingen: Psalm 84:1 en 4 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 3: Leer mij, HEERE, Uw weg

Psalm 86:1-17±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 86 hoe David pleit op Wie God is, en hoe hij bidt om een verenigd hart dat de Naam van de Heere vreest.

Lees Psalm 86:1-17

Leer mij, HEERE! Uw weg; ik zal in Uw waarheid wandelen; verenig mijn hart tot de vreze Uws Naams. — Psalm 86:11 (SV)

Woord om te onthouden:: Leer mij, HEERE! Uw weg; ik zal in Uw waarheid wandelen (Psalm 86:11)
Om te zingen:: Psalm 86:1 (berijming 1773)

Psalm 86 is de enige psalm van David in het derde psalmboek. Hij staat tussen psalmen van Asaf en van de kinderen van Korach, en heeft als opschrift: een gebed van David. David noemt zichzelf ellendig en nooddruftig (vers 1), en Gods knecht. Hij is in benauwdheid, want hovaardigen staan tegen hem op (vers 14). Toch is dit geen psalm vol klacht, maar een gebed vol kennis van God. David pleit niet op zijn eigen verdienste, maar op Wie God is: goed en gaarne vergevende, groot van goedertierenheid. In vers 15 klinken de woorden waarmee de HEERE Zijn Naam aan Mozes uitriep, toen Hij op de Sinaï voor hem voorbijging (Exodus 34:6). Midden in de psalm bidt David om onderwijzing en om een verenigd hart. In het leesplan Bidden met de Psalmen is dit het gebed van de laatste dag.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm als een gebed, en let op de redenen die David aanvoert: op bijna elke bede in vers 1-7 volgt een zin met want. Ook waar David over zichzelf spreekt, noemt hij zich Uw gunstgenoot (vers 2): zelfs dan pleit hij op Gods gunst. Let in vers 8-10 op de lof van Gods grootheid en op de heidenen die zullen komen om Hem te eren. Het hart van de psalm is vers 11-13. Lees vers 15 naast Exodus 34:6. Neem deze vraag mee: waarom bidt David niet alleen om uitredding, maar ook om een verenigd hart?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Met welke woorden beschrijft David zichzelf in vers 1-4, en met welke woorden beschrijft hij God in vers 5?
Wat vraagt David in vers 11 en in vers 16-17? Wat vraagt hij voor zijn verstand, voor zijn hart en voor zijn leven?

Interpretatie: wat betekent het?

David onderbouwt zijn beden telkens met het woordje want (vers 1-7). Waarop pleit hij: op zijn eigen goedheid of op Wie God is? Hij noemt zichzelf Gods gunstgenoot (vers 2): wat zegt dat woord over de grond van zijn gebed? Wat leert dat u over het gebed?
Wat betekent het om te bidden om een verenigd hart (vers 11)? Waarom is een verdeeld hart, dat God wil dienen en tegelijk iets anders, zo gevaarlijk? Lees ook Jakobus 1:5-8.
Vers 15 neemt de woorden over waarmee de HEERE Zich aan Mozes bekendmaakte (Exodus 34:6). Wat zegt het dat David in zijn nood juist naar deze Naam van God grijpt? Waar ziet u die barmhartigheid en waarheid volkomen in Christus, Die van Zichzelf zegt dat Hij de weg is (Johannes 14:6)?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Op welk terrein van uw leven is uw hart verdeeld? Durft u de Heere te vragen of Hij het wil verenigen tot de vreze van Zijn Naam?
Schrijf naar het voorbeeld van David een kort gebed in uw eigen woorden: een bede, gevolgd door een reden die bij God Zelf ligt. Welke eigenschap van God geeft u de vrijmoedigheid om dit te vragen?

Gebed bij deze sessie

HEERE, neig Uw oor en verhoor ons, want wij zijn ellendig en nooddruftig. U bent goed en gaarne vergevende, en groot van goedertierenheid voor allen die U aanroepen. Leer ons Uw weg, opdat wij in Uw waarheid wandelen. Verenig ons hart, dat nog zo vaak verdeeld is, tot de vreze van Uw Naam. Wij danken U dat U in Christus de weg tot U hebt geopend. Wees ons genadig en geef Uw knechten Uw sterkte. Amen.

Verder studeren: Lees Exodus 34:1-9, waar de HEERE Zijn Naam aan Mozes uitroept, en Johannes 14:1-6, waar Christus Zichzelf de weg, de waarheid en het leven noemt. In het leesplan Bidden met de Psalmen is Psalm 86 het gebed van dag 7, en in het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u hem op dag 26.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wie weleens merkte dat zijn aandacht verdeeld raakte tijdens het gebed. Houd het licht. Lees daarna Psalm 86 samen.

De kernvragen

Wat vraagt David in vers 11 en in vers 16-17? Wat vraagt hij voor zijn verstand, voor zijn hart en voor zijn leven? (vraag 2)
David onderbouwt zijn beden telkens met het woordje want (vers 1-7). Waarop pleit hij: op zijn eigen goedheid of op Wie God is? Hij noemt zichzelf Gods gunstgenoot (vers 2): wat zegt dat woord over de grond van zijn gebed? Wat leert dat u over het gebed? (vraag 3)
Wat betekent het om te bidden om een verenigd hart (vers 11)? Waarom is een verdeeld hart, dat God wil dienen en tegelijk iets anders, zo gevaarlijk? Lees ook Jakobus 1:5-8. (vraag 4)
Schrijf naar het voorbeeld van David een kort gebed in uw eigen woorden: een bede, gevolgd door een reden die bij God Zelf ligt. Welke eigenschap van God geeft u de vrijmoedigheid om dit te vragen? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 86:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 86:1-17
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vraag 7 vraagt om een eigen gebed, en dat kan onwennig voelen. Laat wie wil het in stilte doen of opschrijven; niemand hoeft het voor te lezen. Wijs op de redenen die David in vers 1-5 geeft.

Gebedsrondje: Bid met vers 11 in gedachten om een verenigd hart. Wie wil, sluit zijn gebed af met een reden die bij God Zelf ligt. Dank voor Gods barmhartigheid en waarheid in Christus.

Om te zingen: Psalm 86:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 4: Het verbond met David

Psalm 89:1-53±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u Gods eed aan David, de klacht dat die eed lijkt te falen, en hoe de belofte vervuld is in Christus, de Zoon van David.

Lees Psalm 89:1-53

Ik zal de goedertierenheid des HEEREN eeuwiglijk zingen; ik zal Uw waarheid met mijn mond bekend maken, van geslacht tot geslacht. — Psalm 89:2 (SV)

Woord om te onthouden:: Ik zal de goedertierenheid des HEEREN eeuwiglijk zingen (Psalm 89:2)
Om te zingen:: Psalm 89:1 (berijming 1773)

Psalm 89 is een onderwijzing van Ethan, de Ezrahiet, een wijze uit de tijd van David en Salomo (1 Koningen 4:31). De psalm sluit het derde psalmboek af en is het grootste lied over het verbond dat God met David sloot. In 2 Samuël 7 belooft de HEERE door de profeet Nathan dat Hij het huis en het koninkrijk van David voor eeuwig zal bevestigen. Ethan bezingt eerst Gods goedertierenheid en waarheid, en daarna de belofte aan David. Maar dan slaat de psalm om. De kroon ligt op de aarde, de muren zijn doorgebroken, de koning is met schaamte overdekt. Ethan schrijft niet vanuit een overwinning, maar vanuit een diepe vernedering van het huis van David. De psalm eindigt met vragen, en toch met een lofprijzing. Het antwoord geeft God in de Zoon van David, Die de troon van Zijn vader David ontvangt (Lukas 1:32-33).

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie delen: de lof van Gods goedertierenheid en trouw (vers 2-19), Gods belofte aan David (vers 20-38) en de klacht over de verworpen koning (vers 39-52). Lees het eerste en het laatste deel langzaam, het middelste deel wat vlotter. Let op de woorden goedertierenheid en trouw (de SV zegt ook waarheid of getrouwheid): zij komen in alle drie de delen terug. Let op het slot (vers 53), dat het hele derde psalmboek afsluit. Neem deze vraag mee: hoe kan iemand God blijven loven wanneer Zijn beloften lijken te falen?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat bezingt Ethan in vers 2-3 en vers 6-15 over God? Noem de eigenschappen en de daden van God die hij prijst.
Wat belooft God aan David en aan zijn zaad in vers 20-38? Wat zal er volgens vers 31-34 gebeuren als de kinderen van David Gods wet verlaten?

Interpretatie: wat betekent het?

In vers 31-36 zegt God dat Hij de ongehoorzaamheid van de kinderen van David zal straffen, maar Zijn goedertierenheid niet van hem zal wegnemen. Hoe gaan Gods heiligheid en Zijn trouw hier samen? Lees ook 2 Samuël 7:14-16.
Vanaf vers 39 verandert de toon: het lijkt alsof God Zijn verbond Zelf heeft tenietgedaan. Wat betekent het dat zo een klacht in de Bijbel staat, direct na de beloften? Hoe houdt Ethan God aan Zijn eigen eed (vergelijk vers 4 met vers 50)?
De beloften aan David leken met de val van zijn koningshuis mislukt. Hoe worden zij vervuld in Christus, de Zoon van David, Die de dood is ingegaan en is opgestaan? Lees Lukas 1:32-33 en Handelingen 2:29-36.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Kent u een tijd waarin Gods beloften niet leken te kloppen met wat u meemaakte? Wat kunt u leren van de manier waarop Ethan die spanning voor God brengt?
Ethan begint met het voornemen om Gods goedertierenheid van geslacht tot geslacht bekend te maken. Hoe vertelt u aan de jongere generatie, aan kinderen, kleinkinderen of jongeren in de gemeente, van Gods trouw?

Gebed bij deze sessie

HEERE, God der heirscharen, wij willen Uw goedertierenheid eeuwig zingen en Uw trouw bekendmaken van geslacht tot geslacht. U hebt met David een verbond gemaakt en het niet gebroken, ook niet toen zijn kroon op de aarde lag. Wij danken U voor de Zoon van David, Jezus Christus, aan Wiens koninkrijk geen einde zal zijn. Wanneer wij Uw beloften niet meer zien, leer ons dan U aan Uw eigen woord te houden. Geloofd zij de HEERE in eeuwigheid. Amen.

Verder studeren: Lees 2 Samuël 7:1-17, de belofte aan David waarop deze psalm teruggrijpt, en Handelingen 2:22-36, waar Petrus haar vervuld ziet in de opstanding van Christus. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u deze psalm op dag 29, en in het leesplan Psalmen en Spreuken op dag 18.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wie een belofte kent die heel lang op vervulling moest wachten. Lees daarna Psalm 89:1-5 en 89:20-38 samen, en vers 39-53 aan het einde.

De kernvragen

Wat belooft God aan David en aan zijn zaad in vers 20-38? Wat zal er volgens vers 31-34 gebeuren als de kinderen van David Gods wet verlaten? (vraag 2)
In vers 31-36 zegt God dat Hij de ongehoorzaamheid van de kinderen van David zal straffen, maar Zijn goedertierenheid niet van hem zal wegnemen. Hoe gaan Gods heiligheid en Zijn trouw hier samen? Lees ook 2 Samuël 7:14-16. (vraag 3)
Vanaf vers 39 verandert de toon: het lijkt alsof God Zijn verbond Zelf heeft tenietgedaan. Wat betekent het dat zo een klacht in de Bijbel staat, direct na de beloften? Hoe houdt Ethan God aan Zijn eigen eed (vergelijk vers 4 met vers 50)? (vraag 4)
Kent u een tijd waarin Gods beloften niet leken te kloppen met wat u meemaakte? Wat kunt u leren van de manier waarop Ethan die spanning voor God brengt? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 89:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 89:1-53
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De lange psalm kan het gesprek in de details van het koningshuis trekken. Breng het terug naar de spanning tussen vers 35 en vers 40: wat doet Ethan met die spanning?

Gebedsrondje: Bid voor wie Gods beloften nu niet ziet kloppen met wat hij meemaakt. Wie wil, dankt voor Gods trouw in de eigen familie. Sluit af met de lof van vers 53.

Om te zingen: Psalm 89:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 5: Leer ons alzo onze dagen tellen

Psalm 90:1-17±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 90 de eeuwige God tegenover de vergankelijke mens, en u leert bidden om uw dagen zo te tellen dat u een wijs hart ontvangt.

Lees Psalm 90:1-17

Leer ons alzo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen. — Psalm 90:12 (SV)

Woord om te onthouden:: Leer ons alzo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart bekomen (Psalm 90:12)
Om te zingen:: Psalm 90:1 (berijming 1773)

Met Psalm 90 begint het vierde psalmboek, en het begint verrassend: met het enige gebed van Mozes in het psalmboek. Na de klacht van Psalm 89, waarin het huis van David vernederd lijkt, gaat de psalm terug naar de tijd vóór de koningen, naar Mozes en de woestijn. Daar stierf een heel geslacht onder Gods toorn (Numeri 14:29-35). Boven alle geslachten staat God, de Toevlucht van Zijn volk, van eeuwigheid tot eeuwigheid. Tegenover Hem staat de mens, die als gras is: in de morgen bloeit het, in de avond verdort het. Mozes verzacht niet dat de dood te maken heeft met de zonde en met Gods toorn. Juist daarom bidt hij om een wijs hart en om Gods goedertierenheid in de morgen. In deel 1 las u Psalm 103, dat hetzelfde beeld van het gras gebruikt, maar het plaatst in het licht van Gods eeuwige goedertierenheid.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie stappen: de eeuwige God en de vergankelijke mens (vers 1-6), Gods toorn over de zonde (vers 7-11) en het gebed om wijsheid, ontferming en zegen (vers 12-17). Let op de tegenstelling tussen God, Die een Toevlucht is van geslacht tot geslacht (vers 1), en duizend jaren die voor Hem zijn als de dag van gisteren (vers 4). Let op de omslag in vers 13: na de bede om wijsheid volgen de beden om ontferming en zegen. Neem deze vraag mee: wat is een wijs hart, en waarom begint het bij het tellen van onze dagen?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Hoe beschrijft Mozes God in vers 1-4, en hoe beschrijft hij de mens in vers 3-6 en vers 9-10? Noem de beelden die hij gebruikt.
Wat vraagt Mozes in vers 13-17? Maak een lijst van zijn beden.

Interpretatie: wat betekent het?

Mozes noemt God een Toevlucht van geslacht tot geslacht (vers 1). Wat betekent dat voor een volk dat veertig jaar in de woestijn rondtrok en een heel geslacht zag sterven?
In vers 7-11 verbindt Mozes de vergankelijkheid van de mens met Gods toorn over de zonde. Waarom is het belangrijk de dood niet als iets natuurlijks te zien? De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 16 dat de dood voor de gelovige geen betaling voor de zonde meer is, maar een afsterven van de zonden en een doorgang tot het eeuwige leven. Hoe verandert Christus de dood voor wie in Hem gelooft? Lees 1 Korinthe 15:55-57.
Wat bedoelt Mozes met het tellen van onze dagen (vers 12)? Waarom leidt het besef dat ons leven kort is tot een wijs hart, en niet tot wanhoop of tot onverschilligheid?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Hoe gaat u om met het besef dat uw leven eindig is? Probeert u er niet aan te denken, of brengt het u tot God?
Mozes bidt dat God het werk van onze handen bevestigt (vers 17). Welk werk doet u op dit moment, in uw gezin, uw beroep of de gemeente, dat u aan de Heere wilt opdragen?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent onze Toevlucht geweest van geslacht tot geslacht; van eeuwigheid tot eeuwigheid bent U God. Wij zijn als gras dat in de morgen bloeit en in de avond verdort, en wij belijden dat wij door onze zonden Uw toorn hebben verdiend. Leer ons zo onze dagen tellen, dat wij een wijs hart krijgen. Wij danken U dat Christus de dood heeft overwonnen. Verzadig ons in de morgen met Uw goedertierenheid, en bevestig het werk van onze handen. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 103:13-18, uit deel 1, naast vers 5-6 en vers 14 van deze psalm, en daarna 1 Korinthe 15:50-58; rond de jaarwisseling klinkt Psalm 90 in veel gemeenten. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u deze psalm op dag 30, en in het leesplan Psalmen en Spreuken op dag 18.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wie oude familiefoto's heeft, en wat die laten zien. Lees daarna Psalm 90 samen; wijs erop dat het opschrift deze psalm aan Mozes toeschrijft.

De kernvragen

Hoe beschrijft Mozes God in vers 1-4, en hoe beschrijft hij de mens in vers 3-6 en vers 9-10? Noem de beelden die hij gebruikt. (vraag 1)
In vers 7-11 verbindt Mozes de vergankelijkheid van de mens met Gods toorn over de zonde. Waarom is het belangrijk de dood niet als iets natuurlijks te zien? De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 16 dat de dood voor de gelovige geen betaling voor de zonde meer is, maar een afsterven van de zonden en een doorgang tot het eeuwige leven. Hoe verandert Christus de dood voor wie in Hem gelooft? Lees 1 Korinthe 15:55-57. (vraag 4)
Wat bedoelt Mozes met het tellen van onze dagen (vers 12)? Waarom leidt het besef dat ons leven kort is tot een wijs hart, en niet tot wanhoop of tot onverschilligheid? (vraag 5)
Hoe gaat u om met het besef dat uw leven eindig is? Probeert u er niet aan te denken, of brengt het u tot God? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 90:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 90:1-17
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het besef van sterfelijkheid kan verdriet of angst oproepen, zeker bij ouderen of bij wie ziek is. Ga er rustig op in, en wijs op vers 1: God is een toevlucht van geslacht tot geslacht.

Gebedsrondje: Bid samen met vers 12 om een wijs hart. Ieder die wil, noemt werk dat hij aan de Heere opdraagt. Bid voor wie ziek is of ouder wordt, en dank voor het eeuwige leven in Christus.

Om te zingen: Psalm 90:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 6: In de schuilplaats des Allerhoogsten

Psalm 91:1-16±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God in Psalm 91 niet belooft dat elke benauwdheid wegblijft, maar dat Hij in de benauwdheid bij de Zijnen is.

Lees Psalm 91:1-16

Die in de schuilplaats des Allerhoogsten is gezeten, die zal vernachten in de schaduw des Almachtigen. — Psalm 91:1 (SV)

Woord om te onthouden:: Mijn Toevlucht en mijn Burg! mijn God, op Welken ik vertrouw (Psalm 91:2)
Om te zingen:: Psalm 91:1 (berijming 1773)

Psalm 91 heeft geen opschrift en volgt direct op het gebed van Mozes. Psalm 90 sprak over de vergankelijkheid van de mens; Psalm 91 zegt wat de gelovige midden in alle gevaren heeft: een schuilplaats bij de Allerhoogste. De dichter spreekt afwisselend tot de HEERE en tot de lezer, en aan het slot spreekt God Zelf. Hij noemt de pest, de pijl die overdag vliegt en de verschrikking van de nacht, de leeuw en de adder. Deze psalm is al vroeg verkeerd gebruikt. Bij de verzoeking haalde de satan vers 11 en 12 aan, toen hij de Heere Jezus op de tinne van de tempel had gezet (Mattheüs 4:5-6). Christus weigerde God te verzoeken. Daaruit leren wij dat deze psalm geen leven zonder leed belooft. Hij belooft iets groters: dat God bij de Zijnen is in de benauwdheid, en dat Hij hen er op Zijn tijd uittrekt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees de psalm in drie delen: de belijdenis van wie bij God schuilt (vers 1-2), de belofte van bescherming (vers 3-13) en het woord van God Zelf (vers 14-16). Let op wie er spreekt: in vers 2 spreekt de dichter tot de HEERE, in vers 3-13 spreekt hij vooral tot u, en in vers 14-16 spreekt God. Lees bij vers 11-12 ook Mattheüs 4:5-7. Neem deze vraag mee: wat belooft God precies aan wie bij Hem schuilt, en wat belooft Hij niet?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke namen en beelden gebruikt de dichter in vers 1-4 voor God? Maak er een lijst van.
Wat belooft God Zelf in vers 14-16? Tel de dingen die Hij zegt te zullen doen, en let op de reden die Hij in vers 14 noemt.

Interpretatie: wat betekent het?

De psalm noemt gevaren bij dag en bij nacht, zichtbare en onzichtbare (vers 5-6). Wat wil de dichter daarmee zeggen over hoe ver Gods bescherming reikt?
De satan haalde vers 11-12 aan om de Heere Jezus te verleiden Zich van de tempel te werpen (Mattheüs 4:6), en Christus antwoordde met Deuteronomium 6:16. Wat leert dat over het misbruiken van een belofte? Wat is het verschil tussen vertrouwen op God en God op de proef stellen?
God zegt niet dat de gelovige geen benauwdheid zal kennen, maar dat Hij in de benauwdheid bij hem zal zijn (vers 15). Wat zegt dat over het lijden van gelovigen? De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 10 dat ook ziekte en tegenspoed ons niet bij toeval overkomen, maar uit Gods Vaderhand. Denk ook aan Christus Zelf, Die in de dagen van Zijn vlees met sterke roeping tot God bad (Hebreeën 5:7).

Toepassing: wat betekent het voor u?

Waarvoor bent u op dit moment bang? Hoe kan deze psalm u helpen om met die angst naar God te gaan, zonder te verwachten dat elke moeite u bespaard blijft?
In vers 2 noemt de dichter God zijn eigen Toevlucht en Burg. Kunt u dat ook voor uzelf uitspreken? Wat zou het betekenen om dit vers vanavond als avondgebed te bidden?

Gebed bij deze sessie

Heere, wij willen tot U zeggen: U bent onze Toevlucht en onze Burg, onze God op Wie wij vertrouwen. Dek ons met Uw vleugels wanneer de angst van de nacht ons overvalt en de zorgen van de dag ons bedreigen. Bewaar ons ervoor Uw beloften te misbruiken of U op de proef te stellen. Wees bij ons in de benauwdheid, zoals U hebt beloofd, en laat ons Uw heil zien in Jezus Christus, Die de diepste benauwdheid voor ons heeft gedragen. Amen.

Verder studeren: Lees Mattheüs 4:1-11 over de verzoeking in de woestijn, en Romeinen 8:31-39 over de liefde van God waarvan geen gevaar ons kan scheiden. In het leesplan Psalmen en Spreuken leest u Psalm 91 op dag 19, en in het leesplan Psalmen in 30 dagen op dag 1.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wie een plek kent waar hij zich veilig voelt. Lees daarna Psalm 91 samen, en laat de beloften van vers 14-16 door één lezer voorlezen.

De kernvragen

Wat belooft God Zelf in vers 14-16? Tel de dingen die Hij zegt te zullen doen, en let op de reden die Hij in vers 14 noemt. (vraag 2)
De satan haalde vers 11-12 aan om de Heere Jezus te verleiden Zich van de tempel te werpen (Mattheüs 4:6), en Christus antwoordde met Deuteronomium 6:16. Wat leert dat over het misbruiken van een belofte? Wat is het verschil tussen vertrouwen op God en God op de proef stellen? (vraag 4)
God zegt niet dat de gelovige geen benauwdheid zal kennen, maar dat Hij in de benauwdheid bij hem zal zijn (vers 15). Wat zegt dat over het lijden van gelovigen? De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 10 dat ook ziekte en tegenspoed ons niet bij toeval overkomen, maar uit Gods Vaderhand. Denk ook aan Christus Zelf, Die in de dagen van Zijn vlees met sterke roeping tot God bad (Hebreeën 5:7). (vraag 5)
In vers 2 noemt de dichter God zijn eigen Toevlucht en Burg. Kunt u dat ook voor uzelf uitspreken? Wat zou het betekenen om dit vers vanavond als avondgebed te bidden? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 91:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 91:1-16
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De psalm kan gelezen worden alsof gelovigen nooit ziek worden of verongelukken, en dat doet pijn bij wie dat wel meemaakte. Wijs op vers 15 en op Mattheüs 4:6-7.

Gebedsrondje: Bid voor wie nu in gevaar of benauwdheid is. Wie wil, noemt een naam. Bid samen vers 2 als avondgebed, en dank dat God Zijn engelen over de Zijnen gebiedt.

Om te zingen: Psalm 91:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 7: Komt, laat ons aanbidden

Psalm 95:1-11; 100:1-5±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in Psalm 95 en 100 waarom de Heere aanbidding toekomt, en dat echte aanbidding samengaat met het horen van Zijn stem vandaag.

Lees Psalm 95:1-11; 100:1-5

Komt, laat ons aanbidden en nederbukken; laat ons knielen voor den HEERE, Die ons gemaakt heeft. — Psalm 95:6 (SV)

Woord om te onthouden:: laat ons knielen voor den HEERE, Die ons gemaakt heeft (Psalm 95:6)
Om te zingen:: Psalm 95:1 (berijming 1773)

Psalm 95 en 100 horen bij een groep psalmen in het vierde boek (Psalm 93 tot en met 100) die bezingt dat de HEERE Koning is. Na het gebed van Mozes en de schuilplaats van Psalm 91 klinkt hier de oproep om samen voor God te verschijnen. Psalm 95 nodigt eerst uit tot zingen en juichen voor de grote Koning en Schepper, en daarna tot knielen voor de Herder van Zijn volk. Maar halverwege klinkt de waarschuwing om het hart niet te verharden, zoals Israël deed bij Massa en Meriba (Exodus 17:1-7), en daarna spreekt God Zelf. De brief aan de Hebreeën legt die waarschuwing uit voor de gemeente van het Nieuwe Testament (Hebreeën 3:7-4:11). Psalm 100 is een korte lofzang die de hele aarde oproept om de HEERE met blijdschap te dienen. Samen laten deze psalmen zien wat aanbidding is: vreugde en ontzag, lof en gehoorzaamheid.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst Psalm 95 en let op de twee uitnodigingen die met komt beginnen (vers 1-2 en vers 6), elk gevolgd door een reden die met want begint (vers 3-5 en vers 7). Let op de wending midden in vers 7; in vers 9-11 spreekt God Zelf. Lees daarna Psalm 100: tel de oproepen in vers 1-4 en zoek de redenen in vers 3 en vers 5. Neem deze vraag mee: hoe horen de blijdschap van Psalm 100 en de waarschuwing van Psalm 95 bij elkaar?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke redenen geeft Psalm 95 in vers 3-5 en vers 7 om de HEERE te aanbidden? Wie is Hij volgens deze verzen?
Waartoe roept Psalm 100 op in vers 1-4? Welke redenen geven vers 3 en vers 5?

Interpretatie: wat betekent het?

In Psalm 95:7-8 gaat de oproep tot aanbidding over in een waarschuwing. Wat gebeurde er bij Massa en Meriba (Exodus 17:1-7)? Waarom hoort het horen van Gods stem bij echte aanbidding?
Hebreeën 3:7-4:11 haalt deze psalm aan en legt het woord heden uit voor de gemeente. Wat bedoelt de schrijver met de rust waarin Israël niet inging, en hoe ligt die rust nu open in Christus?
Psalm 100:3 belijdt dat de HEERE ons gemaakt heeft en niet wij, en dat wij Zijn volk zijn en de schapen van Zijn weide. Waarom is dat een reden tot blijdschap, en niet alleen tot ontzag? Lees ook Johannes 10:14-16.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Waar loopt u gevaar uw hart te verharden: door gewoonte, door teleurstelling of door ongehoorzaamheid op een bepaald punt? Wat betekent het voor u dat God het woord heden gebruikt?
Psalm 100 roept op om de HEERE met blijdschap te dienen. Hoe kunt u deze week, in de eredienst of thuis, met vreugde en met eerbied voor God komen?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent een groot God en een groot Koning boven alle goden. Wij willen voor U knielen, want U hebt ons gemaakt en wij zijn het volk van Uw weide. Vergeef ons dat wij zo vaak met een hard hart voor U kwamen. Geef dat wij heden Uw stem horen en ons hart niet verharden, en breng ons in de rust die Christus voor Zijn volk heeft verworven. Leer ons U te dienen met blijdschap, want U bent goed en Uw trouw blijft van geslacht tot geslacht. Amen.

Verder studeren: Lees Hebreeën 3:7-4:11, dat in de gids over Hebreeën aan bod komt in sessie 2. Psalm 100 is de psalm van dag 7 in het leesplan Psalmen in een week; in het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 95 op dag 5 en Psalm 100 op dag 10.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag wat ieder het meest helpt om in de eredienst met aandacht te zingen. Lees daarna Psalm 95 en Psalm 100 samen, en Psalm 95:7-8 na een korte stilte nog eens.

De kernvragen

Welke redenen geeft Psalm 95 in vers 3-5 en vers 7 om de HEERE te aanbidden? Wie is Hij volgens deze verzen? (vraag 1)
In Psalm 95:7-8 gaat de oproep tot aanbidding over in een waarschuwing. Wat gebeurde er bij Massa en Meriba (Exodus 17:1-7)? Waarom hoort het horen van Gods stem bij echte aanbidding? (vraag 3)
Hebreeën 3:7-4:11 haalt deze psalm aan en legt het woord heden uit voor de gemeente. Wat bedoelt de schrijver met de rust waarin Israël niet inging, en hoe ligt die rust nu open in Christus? (vraag 4)
Waar loopt u gevaar uw hart te verharden: door gewoonte, door teleurstelling of door ongehoorzaamheid op een bepaald punt? Wat betekent het voor u dat God het woord heden gebruikt? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 95:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 95:1-11; 100:1-5
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan gaan over muziek en zangvormen in de kerk. Laat die vraag rusten en breng het gesprek terug naar Psalm 95:7-8: wat vraagt God van wie Hem aanbidt?

Gebedsrondje: Bid om een hart dat niet verhardt, voor uzelf en voor de gemeente. Wie wil, dankt in één zin dat wij de schapen van Zijn weide mogen zijn. Sluit af met de lof van Psalm 100:5.

Om te zingen: Psalm 95:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 8: Verlost om Zijns Naams wil

Psalm 106:1-48±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u de lange rij zonden van Israël en de nog langere trouw van God, Die Zijn volk verloste om Zijns Naams wil.

Lees Psalm 106:1-48

Doch Hij verloste hen om Zijns Naams wil, opdat Hij Zijn mogendheid bekend maakte. — Psalm 106:8 (SV)

Woord om te onthouden:: Doch Hij verloste hen om Zijns Naams wil (Psalm 106:8)
Om te zingen:: Psalm 106:1 (berijming 1773)

Psalm 106 sluit het vierde psalmboek af. Psalm 105 vertelt de geschiedenis van Israël als een geschiedenis van Gods trouw; Psalm 106 vertelt dezelfde geschiedenis nog eens, maar nu als een geschiedenis van Israëls ontrouw. Het is een eerlijke schuldbelijdenis. De dichter zegt niet dat zij gezondigd hebben, maar wij, samen met onze vaderen. Daarna volgen de zonden aan de Schelfzee, in de woestijn, bij het gouden kalf, bij Baal-Peor en in het land Kanaän. Telkens dreigt het oordeel, en telkens blijkt Gods genade groter. Midden in de psalm staat Mozes in de scheure voor Gods aangezicht om Zijn grimmigheid af te keren (vers 23). De psalm eindigt met de bede om uit de heidenen verzameld te worden, en met de lofprijzing die het vierde boek afsluit. Zo eindigt deel 3 niet bij de trouw van het volk, maar bij de God Die aan Zijn verbond gedenkt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees vers 1-12 en vers 40-48 langzaam, en de geschiedenis daartussen wat vlotter. Let op de woorden doch (vers 8) en nochtans (vers 44), die Gods genade tegenover de zonde van Israël plaatsen. Let op het verschil tussen vers 12 en vers 13: eerst geloofden zij en zongen zij Zijn lof, en daarna vergaten zij haast Zijn werken. Zoek bij de zonden in vers 13-39 op waar zij in de boeken van Mozes beschreven staan. Neem deze vraag mee: waarom vertelt een lofpsalm zo eerlijk over de zonde van Gods volk?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke zonden van Israël noemt de psalm in vers 7-39? Maak een korte lijst met de plaatsen waar zij gebeurden.
Wat doet God volgens vers 8-11, vers 23 en vers 43-46, ondanks de zonden van Zijn volk?

Interpretatie: wat betekent het?

De dichter begint de geschiedenis met een schuldbelijdenis in de wij-vorm: hij belijdt de zonde van zichzelf en van de vaderen samen (vers 6). Waarom belijdt hij de zonden van vroeger als de zijne? Wat leert dat over schuldbelijdenis in de gemeente? Lees ook Daniël 9:4-19.
God verloste Israël om Zijns Naams wil (vers 8), niet om hun verdienste. Wat betekent dat? Waarom is dat een troost, en geen reden om zorgeloos met de zonde om te gaan?
Mozes stond in de scheure voor Gods aangezicht om Zijn grimmigheid af te keren (vers 23). Hoe wijst hij vooruit naar Christus, de enige Middelaar tussen God en mensen (1 Timotheüs 2:5)? De Heidelbergse Catechismus belijdt in zondag 5 en 6 dat wij een Middelaar nodig hebben Die waarachtig en rechtvaardig mens is, en tegelijk waarachtig God. Waarom kon Mozes die Middelaar niet zijn?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Herkent u het patroon van vers 12-13 in uw eigen leven: dankbaar zingen na een verlossing, en daarna snel vergeten? Wat helpt u om Gods werken te blijven gedenken?
De psalm eindigt met lof en met de oproep aan het hele volk om amen te zeggen (vers 48). Kijk terug op de acht psalmen van deel 3: welke psalm heeft u het meest geleerd over Gods trouw van geslacht tot geslacht, en waarvoor wilt u Hem danken?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent goed en Uw goedertierenheid is in eeuwigheid. Wij belijden voor Uw aangezicht dat wij gezondigd hebben, wij en onze vaderen. Wij vergaten Uw werken en wachtten niet op Uw raad. Toch hebt U Uw volk verlost om Uw Naam, en aan Uw verbond gedacht. Wij danken U voor Jezus Christus, de Middelaar Die voor ons in de scheure heeft gestaan en Uw toorn heeft gedragen. Verzamel Uw kerk uit alle volken, opdat wij Uw heilige Naam loven. Geloofd zij de HEERE, de God van Israël, van eeuwigheid tot in eeuwigheid. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 105 naast deze psalm, dezelfde geschiedenis vanuit Gods trouw, en daarna in deel 4 Psalm 107, waarmee het vijfde psalmboek opent: de verlosten die tot de HEERE riepen in hun benauwdheid. In het leesplan Psalmen in 30 dagen leest u Psalm 106 op dag 16, en in het leesplan Psalmen en Spreuken op dag 22.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wie een geschiedenis kent die in de familie steeds opnieuw verteld wordt. Lees daarna Psalm 106:1-23 samen; laat ieder vers 24-46 stil doorlezen, en lees vers 47-48 samen hardop.

De kernvragen

Wat doet God volgens vers 8-11, vers 23 en vers 43-46, ondanks de zonden van Zijn volk? (vraag 2)
De dichter begint de geschiedenis met een schuldbelijdenis in de wij-vorm: hij belijdt de zonde van zichzelf en van de vaderen samen (vers 6). Waarom belijdt hij de zonden van vroeger als de zijne? Wat leert dat over schuldbelijdenis in de gemeente? Lees ook Daniël 9:4-19. (vraag 3)
God verloste Israël om Zijns Naams wil (vers 8), niet om hun verdienste. Wat betekent dat? Waarom is dat een troost, en geen reden om zorgeloos met de zonde om te gaan? (vraag 4)
Herkent u het patroon van vers 12-13 in uw eigen leven: dankbaar zingen na een verlossing, en daarna snel vergeten? Wat helpt u om Gods werken te blijven gedenken? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 106:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Psalm 106:1-48
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De opsomming van zonden kan uitlopen op oordelen over Israël of over de kerk van nu. Breng het terug naar vers 6: de dichter belijdt de zonde in de wij-vorm.

Gebedsrondje: Neem een moment voor gezamenlijke schuldbelijdenis in de geest van vers 6. Bid daarna voor de gemeente en voor de kerk in ons land. Sluit af met het amen van vers 48.

Om te zingen: Psalm 106:1 (berijming 1773)

Terug naar het overzicht

Toets uw kennis: Psalmen: het liedboek van Israël

Tips voor het groepsgesprek

Laat de deelnemers de psalm vooraf thuis lezen, en lees hem in de groep hardop, eventueel om beurten per strofe. Psalm 89 en 106 zijn lang: lees daar vooral de delen langzaam die de leeswijzer noemt.
Zing aan het begin of aan het slot de berijming van de psalm van die avond. De Psalmen zijn liederen, en wat u zingt, onthoudt u beter.
Begin bij de observatievragen en geef ruimte aan eerlijke vragen. Psalm 73, 89 en 90 geven woorden aan twijfel en aanvechting; laat zulke vragen bestaan en zoek het antwoord samen in de psalm zelf, zonder het te snel op te lossen.
Houd de draad van dit deel vast: Gods trouw van geslacht tot geslacht. Vraag aan het slot welk vers u deze week als gebed wilt meenemen, en sluit af met het gebed van de sessie. Wie een persoonlijke vraag niet hardop wil beantwoorden, mag die thuis in stilte overdenken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil met deel 1?

Deel 1 is een bloemlezing uit het hele psalmboek: Psalm 1, 23, 51, 22, 103, 130, 139 en 121, elk een voorbeeld van een andere soort psalm. Deel 3 leest acht psalmen uit het derde en vierde psalmboek (Psalm 73 tot en met 106) in de volgorde van het psalmboek, met één draad: Gods trouw van geslacht tot geslacht. Er staat geen psalm dubbel in. Psalm 103 uit deel 1 hoort ook bij het vierde boek; deel 3 verwijst ernaar bij Psalm 90. Deel 2 leest uit het eerste en tweede boek, en deel 4 uit het vijfde.

Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?

Nee. Elke sessie heeft een eigen inleiding, en de eerste sessie legt uit hoe het psalmboek is ingedeeld. Wel helpt deel 1, omdat de eerste sessie daar uitlegt hoe de Hebreeuwse poëzie werkt, met het parallellisme waarin een gedachte in twee regels wordt herhaald of aangevuld. Wie dat kent, leest de psalmen van deel 3 met meer gemak. Deel 2 hoeft u evenmin eerst te doen; de delen kunnen in elke volgorde worden gebruikt.

Waarom is het psalmboek in vijf boeken verdeeld?

Elk van de eerste vier boeken eindigt met een lofprijzing: Psalm 41:14, 72:18-19, 89:53 en 106:48. Het vijfde boek eindigt met Psalm 150, dat in zijn geheel een lofzang is. Aan het slot van Psalm 72 staat bovendien dat de gebeden van David een einde hebben. Een oude uitleg legt de vijf boeken naast de vijf boeken van Mozes. Voor het lezen helpt de indeling vooral om de lijn te zien: het derde boek eindigt met de klacht over het verbond met David, en het vierde boek antwoordt met Mozes en met de belijdenis dat de HEERE regeert.

Belooft Psalm 91 dat een gelovige nooit ziek wordt of in gevaar komt?

Nee. De Heere Jezus wees het juist af toen de satan Psalm 91 zo gebruikte (Mattheüs 4:6-7). Ook gelovigen worden ziek en sterven, en de apostelen hebben veel geleden. De psalm belooft dat niets de gelovige overkomt buiten Gods hand, dat God bij hem is in de benauwdheid en dat Hij hem Zijn heil zal doen zien (vers 15-16). Het diepste gevaar, de toorn van God over de zonde, kan wie in Christus schuilt niet meer treffen.

Waarom staan Psalm 95 en 100 samen in één sessie?

Beide psalmen roepen op tot de eredienst en horen bij de groep psalmen die zingen dat de HEERE Koning is (Psalm 93 tot en met 100). Beide noemen God de Schepper en de Herder, en Zijn volk de schapen van Zijn weide (95:7; 100:3). Psalm 95 voegt daar de ernstige waarschuwing aan toe, Psalm 100 de vreugde. Samen zijn ze ongeveer zo lang als één middelgrote psalm.

Wat betekent het woord Sela?

Sela komt in Psalm 84 en 89 een paar keer voor, en ook in veel andere psalmen. De precieze betekenis is niet bekend. Waarschijnlijk is het een aanwijzing voor de zang of de muziek, bijvoorbeeld een rust of een verheffing van de stem. Bij het lezen kunt u het opvatten als een uitnodiging om even stil te staan bij wat u net gelezen hebt.