Romeinen Bijbelstudie deel 2: Gerechtvaardigd uit het geloof

Over deze studie

Deze vervolggids neemt u in zeven sessies mee door de gedeelten van de brief aan de Romeinen die in deel 1 ontbreken of maar kort aan bod komen. Eerst leest u hoe Paulus de mens ontmaskert die de wet kent en anderen oordeelt, en hoe hij Gods trouw verdedigt tegenover het ongeloof van mensen. Het hart van de gids is Romeinen 4, in twee sessies: Abraham, de vader van alle gelovigen, werd gerechtvaardigd door het geloof en niet door werken of besnijdenis, en zijn geloof rustte op de God Die de doden levend maakt. Daarna leest u Romeinen 10 over het woord des geloofs, dat tot ons komt door de prediking. De laatste sessies tonen hoe het Evangelie het leven in de gemeente vormt: onderdanigheid aan de overheid, de liefde als vervulling van de wet, het aannemen van elkaar in zaken die God vrij laat, en de lange groetenlijst met de slotlofzegging. Elke sessie heeft een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen en een gebed, en legt waar het past de verbinding met de Heidelbergse Catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis.

Bijbelboek: Romeinen 2-4, 10, 13-16 (deel 2)
Sessies: 7
Duur: 7 weken
Per sessie: ±37 minuten

Voor wie: Kringleden en gevorderde bijbellezers die de brief aan de Romeinen verder willen doorwerken, met of zonder deel 1. U hebt geen theologische opleiding nodig, wel de bereidheid om een betoog stap voor stap te volgen. De gids is geschikt voor persoonlijke studie, voor de huiskring en voor oudere catechisanten die de rechtvaardiging door het geloof beter willen leren kennen.

Wat u leert in deze studie

Uitleggen waarom Paulus ook de mens die de wet kent en anderen oordeelt, onder Gods rechtvaardig oordeel plaatst (Romeinen 2:1-3:8).
Aan de hand van Abraham beschrijven wat rechtvaardiging door het geloof alleen is, en het verband leggen met zondag 23 van de Heidelbergse Catechismus.
Verwoorden hoe God het geloof werkt door de prediking van Zijn Woord (Romeinen 10).
Toepassen wat Romeinen 13 en 14 zeggen over gezag, liefde en het aannemen van elkaar in de gemeente.
De slotlofzegging van de brief herkennen als samenvatting van het Evangelie dat Paulus verkondigt.

Wat hebt u nodig?

Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
Een pen of potlood

Overzicht van de sessies

Sessie 1: Gods rechtvaardig oordeel zonder aanzien des persoons

Romeinen 2:1-3:8±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God rechtvaardig oordeelt zonder aanzien des persoons, en dat Zijn goedertierenheid u tot bekering wil leiden.

Lees Romeinen 2:1-3:8

Of veracht gij den rijkdom Zijner goedertierenheid, en verdraagzaamheid, en lankmoedigheid, niet wetende, dat de goedertierenheid Gods u tot bekering leidt? — Romeinen 2:4 (SV)

Woord om te onthouden:: dat de goedertierenheid Gods u tot bekering leidt (Romeinen 2:4)
Om te zingen:: Psalm 51:1 (berijming 1773)

In deel 1 las u hoe Paulus in hoofdstuk 1 de heidenwereld onder Gods toorn plaatst: zij kende God uit de schepping en heeft Hem niet gediend. U kunt zich een lezer voorstellen die daarbij instemmend knikt. Juist tot hem richt Paulus zich nu. Wie de wet kent, besneden is en anderen oordeelt, staat zelf ook voor de rechterstoel van God, want bij Hem is geen aanneming des persoons. Paulus schrijft omstreeks het jaar 57 vanuit Korinthe aan een gemeente van Joden en heidenen in Rome, en hij weet hoe gemakkelijk de ene groep op de andere neerziet. In 3:1-8 beantwoordt hij de tegenwerpingen: heeft de Jood dan geen voordeel, en doet het ongeloof van Israël Gods trouw teniet? Zo bereidt dit gedeelte de conclusie voor die u in deel 1 las: er is niemand rechtvaardig, ook niet een (3:10).

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst 2:1-16 en let op hoe vaak het woord oordelen terugkomt, en op wie Paulus aanspreekt met de woorden o mens. Lees daarna 2:17-29 als een reeks vragen aan de Jood die op de wet rust: Paulus vraagt niet of de wet goed is, maar of de lezer haar doet. Lees tot slot 3:1-8 langzaam; het is een gesprek met een tegenstander, met korte vragen en het tweemaal klinkende Dat zij verre. Let bij 2:6-10 op wat Paulus beschrijft: de maatstaf van Gods oordeel, niet een weg om door eigen goeddoen zalig te worden. In 3:20 trekt hij zelf de conclusie dat geen mens door de werken der wet gerechtvaardigd wordt. Neem deze vraag mee: waar ben ik als lezer geneigd mijzelf buiten dit hoofdstuk te plaatsen?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wie spreekt Paulus aan in 2:1-3, en wat verwijt hij hem? Waarom zegt hij dat wie een ander oordeelt, zichzelf veroordeelt?
Noem de voorrechten waarop de Jood volgens 2:17-20 roemt. Welke vragen stelt Paulus hem daarna in 2:21-23?

Interpretatie: wat betekent het?

Vers 4 vraagt: "Of veracht gij den rijkdom Zijner goedertierenheid, en verdraagzaamheid, en lankmoedigheid?" Hoe kan iemand Gods goedheid verachten, terwijl hij er ondertussen elke dag van leeft? Waartoe wil die goedertierenheid volgens hetzelfde vers leiden?
Paulus zegt in 2:11: "Want er is geen aanneming des persoons bij God." Wat betekent dat voor Jood en heiden? En wat betekent het dat God volgens 2:16 de verborgen dingen der mensen zal oordelen door Jezus Christus?
In 2:29 spreekt Paulus over "de besnijdenis des harten, in den geest, niet in de letter". Wat bedoelt hij daarmee? Welke lijn ziet u naar Deuteronomium 30:6, waar de HEERE belooft het hart van Zijn volk te besnijden?
In 3:3-4 vraagt Paulus of het ongeloof van sommigen Gods trouw teniet doet, en hij antwoordt: "Doch God zij waarachtig, maar alle mens leugenachtig." Waarom is het voor de troost van de gelovige zo belangrijk dat Gods trouw niet afhangt van de trouw van mensen?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Oordelen over anderen kan een manier zijn om niet naar uzelf te hoeven kijken. Bij welke zonden van anderen bent u snel met uw oordeel, terwijl u hetzelfde in uw eigen hart vindt? Wat doet vers 4 met die neiging?
Paulus noemt als eerste voorrecht van Israël dat hun "de Woorden Gods zijn toebetrouwd" (3:2). Ook u hebt de Bijbel in handen, misschien al van jongs af. Bent u aan dat voorrecht gewend geraakt, of leidt Gods geduld u tot bekering?

Gebed bij deze sessie

Heere, U bent rechtvaardig, en bij U is geen aanneming des persoons. Vergeef mij dat ik zo vaak anderen oordeel en mijzelf vrijspreek, terwijl ik dezelfde dingen doe. Dank U voor de rijkdom van Uw goedertierenheid en Uw lange geduld. Laat dat geduld mij niet onverschillig maken, maar mij tot bekering leiden. Besnijd mijn hart door Uw Geest, opdat ik niet alleen de letter ken, maar U van harte vrees en liefheb. U bent waarachtig, ook waar ik ontrouw ben. Daarom vlucht ik tot Jezus Christus, Die de wet volkomen gehouden heeft en voor zondaren gestorven is. Amen.

Verder studeren: Lees hierna 3:9-31 opnieuw (deel 1, sessie 2): daar trekt Paulus de conclusie uit hoofdstuk 1-3. Vergelijk 2:28-29 met Deuteronomium 10:16 en Jeremia 4:4, en lees zondag 2 van de Heidelbergse Catechismus, die in eigen woorden zegt dat wij onze ellende uit de wet van God kennen.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort waarom het gemakkelijker is anderen te beoordelen dan uzelf. Lees daarna samen Romeinen 2:1-16 en 3:1-8.

De kernvragen

Wie spreekt Paulus aan in 2:1-3, en wat verwijt hij hem? Waarom zegt hij dat wie een ander oordeelt, zichzelf veroordeelt? (vraag 1)
Vers 4 vraagt: "Of veracht gij den rijkdom Zijner goedertierenheid, en verdraagzaamheid, en lankmoedigheid?" Hoe kan iemand Gods goedheid verachten, terwijl hij er ondertussen elke dag van leeft? Waartoe wil die goedertierenheid volgens hetzelfde vers leiden? (vraag 3)
In 3:3-4 vraagt Paulus of het ongeloof van sommigen Gods trouw teniet doet, en hij antwoordt: "Doch God zij waarachtig, maar alle mens leugenachtig." Waarom is het voor de troost van de gelovige zo belangrijk dat Gods trouw niet afhangt van de trouw van mensen? (vraag 6)
Oordelen over anderen kan een manier zijn om niet naar uzelf te hoeven kijken. Bij welke zonden van anderen bent u snel met uw oordeel, terwijl u hetzelfde in uw eigen hart vindt? Wat doet vers 4 met die neiging? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 51:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 2:1-3:8
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 6-10 kan klinken alsof men door goede werken zalig wordt. Ga niet de hele brief uitleggen. Vraag wat vers 6-10 zegt over Gods rechtvaardig oordeel, en lees 3:23-24 erbij: wie kan op grond van eigen werken bestaan?

Gebedsrondje: Belijd in stilte waar wij anderen oordelen en onszelf vrijspreken. Dank daarna voor Gods lange geduld. Wie wil, bidt om een besneden hart, naar 2:29.

Om te zingen: Psalm 51:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 2: Abraham geloofde God

Romeinen 4:1-12±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God de goddeloze rechtvaardigt door het geloof, zoals Hij Abraham deed, en dat Hij de gerechtigheid toerekent zonder werken.

Lees Romeinen 4:1-12

Want wat zegt de Schrift? En Abraham geloofde God, en het is hem gerekend tot rechtvaardigheid. — Romeinen 4:3 (SV)

Woord om te onthouden:: En Abraham geloofde God, en het is hem gerekend tot rechtvaardigheid (Romeinen 4:3)
Om te zingen:: Psalm 32:1 (berijming 1773)

In deel 1 eindigde sessie 2 met de vraag van Paulus in 3:27-31: als God de goddeloze rechtvaardigt door het geloof, waar blijft dan de roem, en wordt de wet dan teniet gedaan? Voor een Joodse lezer lag een tegenwerping klaar: onze vader Abraham was toch een rechtvaardig man om wat hij deed? Paulus gaat die vraag niet uit de weg. Hij slaat Genesis 15:6 op en laat zien dat Abraham gerechtvaardigd werd zonder werken, en lang voordat hij besneden werd. David bevestigt het in Psalm 32: zalig is de mens wiens zonden vergeven en bedekt zijn. Abraham is daarmee geen uitzondering, maar het voorbeeld van hoe God altijd zondaren aanneemt. Hij is de vader van allen die geloven, uit de Joden en uit de heidenen. Dit hoofdstuk is het hart van deze gids en krijgt daarom twee sessies.

Zo leest u dit gedeelte

Lees 4:1-12 twee keer. Let eerst op de woorden rekenen en toerekenen: hoe vaak komen ze voor, en wie rekent er? Let daarna op de tegenstelling tussen werken en loon naar schuld (vers 4) en geloven en rekenen naar genade (vers 5). Sla Genesis 15:1-6 en Psalm 32:1-2 op en lees ze naast dit gedeelte. Merk in vers 10-11 de volgorde op: eerst het geloof en de rechtvaardiging, en pas minstens dertien jaar later de besnijdenis (Genesis 16:16 en 17:24). Neem deze vraag mee: wat heeft Abraham zelf bijgedragen aan zijn rechtvaardiging?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke vraag stelt Paulus in 4:1-2, en welk antwoord geeft hij in vers 3 met de woorden uit Genesis 15:6?
Lees vers 4-5 nauwkeurig. Wat ontvangt iemand die werkt, en op welke grond? Wat ontvangt iemand die niet werkt maar gelooft, en op welke grond?

Interpretatie: wat betekent het?

Vers 5 spreekt over God, "Die den goddeloze rechtvaardigt". Waarom is dat zo schokkend? Hoe kan een rechtvaardig God een goddeloze rechtvaardig verklaren zonder Zelf onrechtvaardig te worden? Denk aan 3:25-26 uit deel 1.
David zegt in vers 7-8: "Zalig zijn zij, welker ongerechtigheden vergeven zijn, en welker zonden bedekt zijn." Wat staat er in deze zaligspreking over werken, en wat juist niet? Waarom haalt Paulus naast Abraham ook David aan?
Het woord toerekenen keert in deze verzen steeds terug. De Heidelbergse Catechismus zegt in zondag 23 in eigen woorden dat God de gelovige de volkomen genoegdoening, gerechtigheid en heiligheid van Christus schenkt en toerekent, alsof hij nooit zonde gehad of gedaan had. Wat betekent het dat de gerechtigheid ons wordt toegerekend en niet in ons gevonden wordt?
Abraham ontving de besnijdenis "tot een zegel der rechtvaardigheid des geloofs" (vers 11). Waarom kon de besnijdenis hem niet rechtvaardigen? Wat voegt een teken en zegel dan toe aan de belofte die God gegeven heeft?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Op welke manier zoekt u, misschien ongemerkt, iets in uzelf om voor God op te steunen: uw afkomst, uw kerkgang, uw kennis, uw gevoel? Wat zegt vers 5 u daarover?
David spreekt de mens zalig wiens zonden bedekt zijn, en Paulus noemt de gelovigen kinderen die wandelen in de voetstappen van het geloof van Abraham (vers 12). Wat zou het voor u betekenen om, net als Abraham, God te geloven op Zijn woord?

Gebed bij deze sessie

Heere God, U rechtvaardigt de goddeloze. Ik heb niets om mee te brengen, geen werk en geen roem. Dank U dat U Abraham rechtvaardig verklaarde omdat hij U geloofde op Uw woord, en dat U zo ook nu zondaren aanneemt om Christus wil. Bedek mijn zonden met Zijn gerechtigheid en reken mij mijn ongerechtigheid niet toe. Leer mij wandelen in de voetstappen van het geloof van Abraham. Laat mij Uw tekenen en zegels gebruiken als bevestiging van Uw belofte, en mijn vertrouwen alleen op Uw Zoon stellen. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 32 helemaal en Genesis 15:1-6. Lees daarna Galaten 3:6-9, waar Paulus dezelfde lijn trekt naar de heidenen die met de gelovige Abraham gezegend worden, en artikel 22 en 23 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over het geloof en de vergeving van de zonden.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op het oordeel zonder aanzien des persoons. Lees daarna samen Romeinen 4:1-12 en Genesis 15:5-6.

De kernvragen

Lees vers 4-5 nauwkeurig. Wat ontvangt iemand die werkt, en op welke grond? Wat ontvangt iemand die niet werkt maar gelooft, en op welke grond? (vraag 2)
Vers 5 spreekt over God, "Die den goddeloze rechtvaardigt". Waarom is dat zo schokkend? Hoe kan een rechtvaardig God een goddeloze rechtvaardig verklaren zonder Zelf onrechtvaardig te worden? Denk aan 3:25-26 uit deel 1. (vraag 3)
Het woord toerekenen keert in deze verzen steeds terug. De Heidelbergse Catechismus zegt in zondag 23 in eigen woorden dat God de gelovige de volkomen genoegdoening, gerechtigheid en heiligheid van Christus schenkt en toerekent, alsof hij nooit zonde gehad of gedaan had. Wat betekent het dat de gerechtigheid ons wordt toegerekend en niet in ons gevonden wordt? (vraag 5)
Op welke manier zoekt u, misschien ongemerkt, iets in uzelf om voor God op te steunen: uw afkomst, uw kerkgang, uw kennis, uw gevoel? Wat zegt vers 5 u daarover? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 32:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 4:1-12
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het woord toerekenen kan abstract blijven of een leerdiscussie worden. Gebruik het beeld van een schuld die op de rekening van Christus komt, en Zijn gerechtigheid die op onze rekening wordt bijgeschreven. Ga dan terug naar vers 5 en 7-8.

Gebedsrondje: Dank dat God de goddeloze rechtvaardigt. Wie wil, dankt met de woorden van vers 7-8 voor vergeven zonden. Bid voor wie nog op eigen werken steunt.

Om te zingen: Psalm 32:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 3: Tegen hoop op hoop

Romeinen 4:13-25±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat het geloof rust op God, Die de doden levend maakt, en dat Christus overgeleverd en opgewekt is om uw rechtvaardigmaking.

Lees Romeinen 4:13-25

Welke overgeleverd is om onze zonden, en opgewekt om onze rechtvaardigmaking. — Romeinen 4:25 (SV)

Woord om te onthouden:: Welke overgeleverd is om onze zonden, en opgewekt om onze rechtvaardigmaking (Romeinen 4:25)
Om te zingen:: Psalm 105:5 (berijming 1773)

In de vorige sessie zag u dat Abraham gerechtvaardigd werd door het geloof, zonder werken en voordat hij besneden was. Nu gaat Paulus een stap verder. De belofte dat Abraham een erfgenaam der wereld zou zijn, kwam niet door de wet, want de wet werkt toorn. Zij kwam door de rechtvaardigheid des geloofs, opdat zij vast zou staan voor al zijn zaad. Dan tekent Paulus het geloof van Abraham van dichtbij. Hij was bijna honderd jaar oud, Sara was onvruchtbaar, en alles wat hij zag sprak de belofte tegen. Toch hield hij God voor machtig om te doen wat Hij beloofd had: Hij is de God Die de doden levend maakt. Paulus besluit met de lezer zelf. Dit is ook om onzentwil geschreven, want hetzelfde geloof richt zich nu op Hem Die Jezus uit de doden heeft opgewekt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees 4:13-25 eerst in één keer, en daarna 4:17-22 nog eens langzaam. Let op de woorden belofte en beloftenis: wat had God aan Abraham beloofd (Genesis 15:5 en 17:5)? Let in vers 19-21 op wat Abraham niet aanmerkte, en op Wie hij wel zag. Lees vers 23-25 als het slot van het hele betoog vanaf 3:21: hier spreekt Paulus niet meer over Abraham alleen, maar over ons. Neem deze vraag mee: waarop rustte het geloof van Abraham, toen er niets van de belofte te zien was?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarom kon de belofte volgens vers 13-15 niet door de wet komen? Wat zou er met de belofte gebeuren als zij zou afhangen van het houden van de wet?
Hoe beschrijft Paulus in vers 17 de God in Wie Abraham geloofde? Wat zag Abraham volgens vers 19, en wat deed hij volgens vers 20-21?

Interpretatie: wat betekent het?

Vers 16 zegt: "Daarom is zij uit het geloof, opdat zij naar genade zij; ten einde de belofte vast zij al den zade." Waarom maakt juist het geloof de belofte vast? Waarom zou een belofte die van onze prestatie afhangt, altijd onzeker blijven?
Abraham geloofde "tegen hoop op hoop" (vers 18). Wat betekent die uitdrukking? Is dit geloof een sprong in het duister, of rust het op iets vasts? Lees vers 21 voordat u antwoordt.
Van Abraham staat in vers 20 dat hij "is gesterkt geweest in het geloof, gevende God de eer". Hoe geeft geloven God de eer? En wat zegt het u dat Genesis ook de zwakheden en misstappen van Abraham vertelt (Genesis 12:11-13 en 16:1-4)?
Vers 25 zegt dat Christus "overgeleverd is om onze zonden, en opgewekt om onze rechtvaardigmaking". Waarom noemt Paulus zowel het kruis als de opstanding? De Heidelbergse Catechismus noemt in zondag 17 als eerste nut van de opstanding dat Christus ons deel geeft aan de gerechtigheid die Hij door Zijn dood verworven heeft. Hoe helpt dat u dit vers te verstaan?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Waar ziet u in uw eigen leven, uw gezin of de gemeente omstandigheden die Gods beloften lijken tegen te spreken? Hoe kunt u, met Abraham, uw ogen richten op God Die de doden levend maakt?
Paulus zegt dat dit ook om onzentwil geschreven is (vers 23-24). Hoe leest u de geschiedenis van Abraham anders, nu u weet dat zij ook voor u bedoeld is? Wat wilt u deze week op Gods woord durven geloven?

Gebed bij deze sessie

Almachtige Vader, U maakt de doden levend en roept de dingen die niet zijn, alsof zij waren. Ik beken dat ik vaak meer kijk naar wat ik zie dan naar wat U beloofd hebt. Versterk mijn geloof, zoals U Abraham versterkte, opdat ik U de eer geef en ten volle verzekerd ben dat U machtig bent te doen wat U belooft. Dank U voor de Heere Jezus, Die overgeleverd is om onze zonden en opgewekt om onze rechtvaardigmaking. Laat Zijn opstanding mijn hoop zijn, in leven en in sterven. Amen.

Verder studeren: Lees Genesis 17:15-21 en 21:1-7 over de belofte en de geboorte van Izak, en daarna Hebreeën 11:8-19, waar het geloof van Abraham gevolgd wordt tot in het offer van Izak. Dat offer (Genesis 22) leest u in deel 1 van de Genesisgids.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort waar ieder iets beloofd kreeg wat lang op zich liet wachten. Lees daarna samen Romeinen 4:16-25.

De kernvragen

Hoe beschrijft Paulus in vers 17 de God in Wie Abraham geloofde? Wat zag Abraham volgens vers 19, en wat deed hij volgens vers 20-21? (vraag 2)
Abraham geloofde "tegen hoop op hoop" (vers 18). Wat betekent die uitdrukking? Is dit geloof een sprong in het duister, of rust het op iets vasts? Lees vers 21 voordat u antwoordt. (vraag 4)
Vers 25 zegt dat Christus "overgeleverd is om onze zonden, en opgewekt om onze rechtvaardigmaking". Waarom noemt Paulus zowel het kruis als de opstanding? De Heidelbergse Catechismus noemt in zondag 17 als eerste nut van de opstanding dat Christus ons deel geeft aan de gerechtigheid die Hij door Zijn dood verworven heeft. Hoe helpt dat u dit vers te verstaan? (vraag 6)
Waar ziet u in uw eigen leven, uw gezin of de gemeente omstandigheden die Gods beloften lijken tegen te spreken? Hoe kunt u, met Abraham, uw ogen richten op God Die de doden levend maakt? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 105:5), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 4:13-25
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Iemand kan zeggen dat zijn geloof veel zwakker is dan dat van Abraham. Neem dat serieus. Genesis vertelt ook zijn misstappen (Genesis 12:11-13; 16:1-4). Waarop rust het geloof volgens vers 21?

Gebedsrondje: Wie wil, noemt een omstandigheid die Gods beloften lijkt tegen te spreken. Bid samen tot God, Die de doden levend maakt. Dank voor de opstanding van Christus.

Om te zingen: Psalm 105:5 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 4: Het woord des geloofs

Romeinen 10:1-21±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat Christus het einde der wet is tot rechtvaardigheid, en dat God het geloof in u werkt door de prediking van Zijn Woord.

Lees Romeinen 10:1-21

Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods. — Romeinen 10:17 (SV)

Woord om te onthouden:: Zo is dan het geloof uit het gehoor (Romeinen 10:17)
Om te zingen:: Psalm 89:7 (berijming 1773)

In deel 1 las u Romeinen 9-11 in grote lijn, in één sessie. Nu leest u hoofdstuk 10 van dichtbij. Paulus begint met zijn hart: hij bidt voor Israël, zijn eigen volk, dat ijver voor God heeft, maar niet met verstand. Zij zochten een eigen gerechtigheid op te richten en hebben zich niet onderworpen aan de gerechtigheid die God schenkt. Daartegenover stelt Paulus de rechtvaardigheid die uit het geloof is. Die vraagt niet dat wij de hemel bestijgen of in de afgrond afdalen, want Christus is gekomen, gestorven en opgewekt. Het woord is nabij, in de mond en in het hart. Dan volgt een reeks vragen die uitkomt bij de prediking: hoe zullen zij geloven zonder te horen, en horen zonder iemand die predikt? Het hoofdstuk eindigt bij God, Die de hele dag Zijn handen uitstrekt naar een tegensprekend volk.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het hoofdstuk in drie stukken. In 10:1-4 staan twee soorten gerechtigheid tegenover elkaar. In 10:5-13 haalt Paulus Mozes aan (Deuteronomium 30:11-14) en legt dat uit van Christus; let op het woord nabij. In 10:14-21 volgt de keten van aanroepen, geloven, horen, prediken en gezonden worden, en daarna een reeks aanhalingen uit Jesaja en Mozes. Neem deze vraag mee: hoe komt een mens tot geloof, volgens dit hoofdstuk?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat bidt Paulus volgens vers 1 voor Israël, en welk getuigenis geeft hij hun in vers 2? Wat ontbreekt er volgens vers 3 aan hun ijver?
Zet de schakels van vers 14-15 op een rij, van achteren naar voren. Waar begint de keten, en waar komt zij uit?

Interpretatie: wat betekent het?

Wat bedoelt Paulus met "Want het einde der wet is Christus, tot rechtvaardigheid een iegelijk, die gelooft" (vers 4)? Is de wet daarmee afgeschaft, of bereikt zij in Christus haar doel? Denk ook aan 3:31 uit deel 1.
Waarom hoeft volgens vers 6-8 niemand Christus van boven af te brengen of uit de doden op te brengen? Wat betekent het dat het Woord nabij is, in de mond en in het hart, en hoe hangen belijden en geloven in vers 9-10 met elkaar samen?
Vers 17 zegt: "Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods." De Heidelbergse Catechismus zegt in zondag 25 in eigen woorden dat de Heilige Geest het geloof werkt door de verkondiging van het Evangelie. Waarom gebruikt God juist de prediking als middel om geloof te werken?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Paulus bidt voor de zaligheid van mensen die hem vaak vijandig gezind waren. Wie in uw omgeving is ijverig en oprecht, maar zoekt een eigen gerechtigheid? Hoe wilt u deze week voor hem of haar bidden?
Hoe luistert u naar de prediking? Wat zou er veranderen als u bij elke preek verwacht dat God door Zijn Woord het geloof wil werken en versterken, ook in u?
Vers 21 laat God zien, Die de hele dag Zijn handen uitstrekt. Wat zegt dat over Zijn geduld, ook met u? Waar wacht Hij nog op uw antwoord?

Gebed bij deze sessie

Heere, U strekt Uw handen uit naar een ongehoorzaam en tegensprekend volk, en ook naar mij. Dank U dat ik niet naar de hemel hoef op te klimmen of in de afgrond hoef af te dalen, want Christus is gekomen, gestorven en opgewekt. Breng Uw Woord dichtbij, in mijn mond en in mijn hart. Zegen de prediking in onze gemeente, en werk door Uw Geest het geloof in harten die U nog niet kennen. Zend arbeiders uit, en geef mij liefde en volharding in het gebed voor wie nog hun eigen gerechtigheid zoeken. Amen.

Verder studeren: Lees Deuteronomium 30:11-14, het gedeelte dat Paulus in vers 6-8 uitlegt, en Jesaja 52:7 en 53:1, die hij in vers 15-16 aanhaalt. In deel 1 (sessie 7) ziet u hoe hoofdstuk 9 en 11 dit hoofdstuk omsluiten.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op Abraham, die God geloofde op Zijn woord. Lees daarna samen Romeinen 10:1-17.

De kernvragen

Zet de schakels van vers 14-15 op een rij, van achteren naar voren. Waar begint de keten, en waar komt zij uit? (vraag 2)
Wat bedoelt Paulus met "Want het einde der wet is Christus, tot rechtvaardigheid een iegelijk, die gelooft" (vers 4)? Is de wet daarmee afgeschaft, of bereikt zij in Christus haar doel? Denk ook aan 3:31 uit deel 1. (vraag 3)
Vers 17 zegt: "Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods." De Heidelbergse Catechismus zegt in zondag 25 in eigen woorden dat de Heilige Geest het geloof werkt door de verkondiging van het Evangelie. Waarom gebruikt God juist de prediking als middel om geloof te werken? (vraag 5)
Hoe luistert u naar de prediking? Wat zou er veranderen als u bij elke preek verwacht dat God door Zijn Woord het geloof wil werken en versterken, ook in u? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 89:7), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 10:1-21
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 9-10 kan de vraag oproepen of één belijdenis genoeg is. Laat het geen debat over bekeringsmomenten worden. Breng het terug naar vers 17: hoe werkt God het geloof?

Gebedsrondje: Bid voor de prediking in de eigen gemeente. Wie wil, bidt voor iemand die ijverig een eigen gerechtigheid zoekt, naar vers 1-3. Dank dat God de hele dag Zijn handen uitstrekt.

Om te zingen: Psalm 89:7 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 5: Overheid, liefde en de nabije dag

Romeinen 13:1-14±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat alle macht van God is, dat de liefde de wet vervult, en dat u in het licht van de nabije dag Christus mag aandoen.

Lees Romeinen 13:1-14

De liefde doet den naaste geen kwaad. Zo is dan de liefde de vervulling der wet. — Romeinen 13:10 (SV)

Woord om te onthouden:: Zo is dan de liefde de vervulling der wet (Romeinen 13:10)
Om te zingen:: Psalm 130:3 (berijming 1773)

In deel 1 las u hoofdstuk 12 tot en met 15:13 in één sessie, als het praktische deel van de brief. Hier neemt u hoofdstuk 13 apart. Paulus schrijft aan christenen in de hoofdstad van het rijk, in de eerste jaren van keizer Nero. Enkele jaren eerder had keizer Claudius de Joden uit Rome verdreven (Handelingen 18:2), en de gemeente wist wat de macht van de overheid betekende. Paulus leert haar onderdanig te zijn aan de overheid, niet alleen uit angst voor straf, maar om des gewetens wil, omdat God het gezag heeft ingesteld. Daarna vat hij de geboden van de tweede tafel van de wet samen in één gebod: de liefde tot de naaste. Hij sluit af met een wekroep: de nacht is voorbijgegaan en de dag is nabij. Wie de Heere Jezus Christus aandoet, leeft nu al in het licht van die dag.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst 13:1-7 en tel hoe vaak Paulus God noemt in verband met de overheid. Lees dan 13:8-10 en vergelijk de geboden die Paulus noemt met de tweede tafel van de wet in Exodus 20:13-17. Lees tot slot 13:11-14 als een wekroep in de vroege morgen: let op de woorden slaap, nacht, dag, afleggen en aandoen. Laat het gesprek gaan over wat de tekst zegt over Gods ordening, en niet over de politiek van vandaag. Neem deze vraag mee: hoe hangen gehoorzaamheid, liefde en verwachting in dit hoofdstuk samen?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waar komt volgens vers 1-2 alle macht vandaan? Hoe noemt Paulus de overheid in vers 4 en 6, en wat is volgens vers 3-4 haar taak?
Welke geboden noemt Paulus in vers 9, en in welk gebod vat hij ze samen?

Interpretatie: wat betekent het?

Paulus zegt in vers 5 dat het nodig is onderworpen te zijn "niet alleen om der straffe, maar ook om des gewetens wil". Wat is het verschil tussen die twee beweegredenen? De Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt in artikel 36 in eigen woorden dat ieder de overheid onderdanig moet zijn in alles wat niet tegen Gods Woord strijdt. Hoe helpt die zinsnede om vers 1-7 goed te lezen?
Vers 8 zegt: "Zijt niemand iets schuldig, dan elkander lief te hebben." Waarom is de liefde een schuld die nooit is afbetaald? Hoe is de liefde de vervulling van de wet (vers 10), zonder dat de geboden daarmee overbodig worden?
Wat bedoelt Paulus in vers 11-12 met de ure dat wij uit de slaap opwaken? Waarom is de zaligheid ons nu nader dan toen wij eerst geloofd hebben?
Vers 14 zegt: "Maar doet aan den Heere Jezus Christus, en verzorgt het vlees niet tot begeerlijkheden." Wat betekent het voor iemand die al gelooft, om Christus aan te doen? Augustinus kwam in het jaar 386 tot bekering toen hij juist deze verzen las. Waarom raken zij zo diep?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Hoe spreekt u, thuis of aan tafel, over de mensen die gezag over u hebben, in de overheid, op het werk of in de kerk? Past dat bij de eer die Paulus in vers 7 vraagt, en bidt u voor hen (1 Timotheüs 2:1-2)?
Paulus noemt in vers 13 de werken der duisternis heel concreet, en ook twist en nijdigheid horen erbij. Wat wilt u deze week afleggen, en hoe kunt u in uw gewone dag Christus aandoen?

Gebed bij deze sessie

Heere, alle macht is van U, en U regeert ook over de overheden van deze wereld. Leer mij onderdanig te zijn om des gewetens wil, eer te geven aan wie eer toekomt, en te bidden voor hen die over ons gesteld zijn. Maak mij schuldig aan de liefde, zodat ik mijn naaste geen kwaad doe maar zijn welzijn zoek. Wek mij op uit de slaap, want de nacht is voorbijgegaan en de dag van Christus is nabij. Help mij de werken der duisternis af te leggen en de Heere Jezus Christus aan te doen. Amen.

Verder studeren: Lees 1 Petrus 2:13-17 en Titus 3:1-2 naast vers 1-7, en Galaten 5:13-14 naast vers 8-10. De Heidelbergse Catechismus behandelt in zondag 39, bij het vijfde gebod, de eer en gehoorzaamheid die wij verschuldigd zijn aan allen die over ons gesteld zijn.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort hoe er bij ieder thuis over de overheid gesproken wordt. Lees daarna samen Romeinen 13:1-14.

De kernvragen

Waar komt volgens vers 1-2 alle macht vandaan? Hoe noemt Paulus de overheid in vers 4 en 6, en wat is volgens vers 3-4 haar taak? (vraag 1)
Paulus zegt in vers 5 dat het nodig is onderworpen te zijn "niet alleen om der straffe, maar ook om des gewetens wil". Wat is het verschil tussen die twee beweegredenen? De Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt in artikel 36 in eigen woorden dat ieder de overheid onderdanig moet zijn in alles wat niet tegen Gods Woord strijdt. Hoe helpt die zinsnede om vers 1-7 goed te lezen? (vraag 3)
Vers 8 zegt: "Zijt niemand iets schuldig, dan elkander lief te hebben." Waarom is de liefde een schuld die nooit is afbetaald? Hoe is de liefde de vervulling van de wet (vers 10), zonder dat de geboden daarmee overbodig worden? (vraag 4)
Paulus noemt in vers 13 de werken der duisternis heel concreet, en ook twist en nijdigheid horen erbij. Wat wilt u deze week afleggen, en hoe kunt u in uw gewone dag Christus aandoen? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 130:3), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 13:1-14
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 1-7 kan uitlopen op politiek of op de vraag wanneer men de overheid niet hoeft te gehoorzamen. Erken die vraag kort met artikel 36 en ga daarna naar vers 8-10.

Gebedsrondje: Bid voor de overheid en voor wie gezag heeft in kerk en werk. Wie wil, bidt om liefde voor een moeilijke naaste. Sluit af met de bede van vers 12, dat wij leven als mensen van de dag.

Om te zingen: Psalm 130:3 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 6: Sterken en zwakken: neemt elkander aan

Romeinen 14:1-15:13±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat u in leven en sterven het eigendom van Christus bent, en dat u daarom uw broeder aanneemt zoals Christus u heeft aangenomen.

Lees Romeinen 14:1-15:13

Daarom neemt elkander aan, gelijk ook Christus ons aangenomen heeft, tot de heerlijkheid Gods. — Romeinen 15:7 (SV)

Woord om te onthouden:: Daarom neemt elkander aan, gelijk ook Christus ons aangenomen heeft (Romeinen 15:7)
Om te zingen:: Psalm 117:1 (berijming 1773)

In deel 1 kwam het gesprek over sterken en zwakken maar kort aan bod, als laatste stuk van een grote sessie. Hier krijgt het de ruimte. In de gemeente van Rome zaten gelovigen uit de Joden en uit de heidenen naast elkaar. Sommigen aten geen vlees en hielden bepaalde dagen in acht, anderen wisten zich daarin vrij. Paulus noemt de eersten zwak in het geloof en rekent zichzelf tot de sterken, maar zijn vermaning gaat vooral naar de sterken. Hij spreekt hier over zaken die God aan het geweten overlaat, niet over wat Hij duidelijk gebiedt of verbiedt. Over beide groepen zegt hij dat God hen heeft aangenomen, en dat wij in leven en sterven des Heeren zijn. Het betoog loopt uit op Christus, Die Zichzelf niet behaagd heeft, en op de God der hoop, Die Joden en heidenen samen tot Zijn lof brengt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees 14:1-12 en let op wie hier oordeelt en wie veracht; Paulus spreekt beide groepen aan. Lees dan 14:13-23 en let op de woorden aanstoot, ergernis en stichting. Lees tot slot 15:1-13: het betoog loopt uit op Christus en op een reeks aanhalingen waarin de heidenen God loven. Houd bij het lezen voor ogen dat het gaat om dingen die God vrij laat, niet om Zijn geboden. Welke zaken dat in uw eigen tijd zijn, bespreekt u met wijsheid en met eerbied voor de orde van de gemeente. Neem deze vraag mee: wat betekent het voor mij dat God mijn broeder of zuster heeft aangenomen?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke twee groepen beschrijft Paulus in 14:2-6? Waarin verschillen zij, en wat hebben zij volgens vers 6 gemeen?
Welke verleiding heeft volgens 14:3 de sterke, en welke de zwakke? Wat zegt Paulus in 15:1-2 over de plicht van de sterken?

Interpretatie: wat betekent het?

Paulus zegt in 14:8: "Hetzij dan dat wij leven, hetzij dat wij sterven, wij zijn des Heeren." De Heidelbergse Catechismus begint in zondag 1 met dezelfde troost: met lichaam en ziel, in leven en sterven, het eigendom van Christus. Hoe verandert die troost de manier waarop wij over elkaar oordelen (14:10-12)?
Vers 17 zegt: "Want het Koninkrijk Gods is niet spijs en drank, maar rechtvaardigheid, en vrede, en blijdschap, door den Heiligen Geest." Hoe helpt dit vers om hoofdzaken en bijzaken te onderscheiden?
Wat bedoelt Paulus in 14:23 met "al wat uit het geloof niet is, dat is zonde"? Waarom is het schadelijk iemand over te halen iets te doen waarbij zijn geweten hem aanklaagt?
In 15:3 wijst Paulus op Christus, Die Zichzelf niet behaagd heeft, en haalt hij Psalm 69:10 aan. Hoe is de weg van Christus naar het kruis zowel het voorbeeld als de grond voor het dragen van de zwakheden van anderen?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Is er iemand in uw gemeente of kring over wie u, misschien in stilte, oordeelt of op wie u neerziet om een gewoonte in een zaak die God vrij laat? Wat zou het betekenen hem of haar aan te nemen zoals Christus u heeft aangenomen (15:7)?
Waar gebruikt u uw vrijheid op een manier die een ander zou kunnen doen struikelen? Welke kleine stap kunt u deze week zetten tot vrede en tot stichting van elkaar (14:19)?

Gebed bij deze sessie

Vader, U hebt mij aangenomen om Christus wil, terwijl ik niets had om mij aan te bevelen. Vergeef mij waar ik mijn broeder of zuster veracht of oordeel in dingen die U aan het geweten hebt overgelaten. Leer mij leven en sterven als Uw eigendom, en nooit vergeten dat ik voor de rechterstoel van Christus rekenschap zal geven. Geef dat ik mijzelf niet behaag, maar mijn naaste zoek tot stichting, zoals de Heere Jezus Zichzelf niet behaagde. God der hoop, vervul ons met blijdschap en vrede in het geloven, door de kracht van de Heilige Geest. Amen.

Verder studeren: Lees 1 Korinthe 8:1-13 en 10:23-33, waar Paulus een vergelijkbare vraag in Korinthe beantwoordt, en Filippenzen 2:1-8 over de gezindheid van Christus. Lees ook Psalm 69, die Paulus in 15:3 aanhaalt, als een psalm van Christus in Zijn lijden.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op het aandoen van Christus van de vorige avond. Lees daarna samen Romeinen 14:1-19 en 15:1-7.

De kernvragen

Welke twee groepen beschrijft Paulus in 14:2-6? Waarin verschillen zij, en wat hebben zij volgens vers 6 gemeen? (vraag 1)
Paulus zegt in 14:8: "Hetzij dan dat wij leven, hetzij dat wij sterven, wij zijn des Heeren." De Heidelbergse Catechismus begint in zondag 1 met dezelfde troost: met lichaam en ziel, in leven en sterven, het eigendom van Christus. Hoe verandert die troost de manier waarop wij over elkaar oordelen (14:10-12)? (vraag 3)
Vers 17 zegt: "Want het Koninkrijk Gods is niet spijs en drank, maar rechtvaardigheid, en vrede, en blijdschap, door den Heiligen Geest." Hoe helpt dit vers om hoofdzaken en bijzaken te onderscheiden? (vraag 4)
Is er iemand in uw gemeente of kring over wie u, misschien in stilte, oordeelt of op wie u neerziet om een gewoonte in een zaak die God vrij laat? Wat zou het betekenen hem of haar aan te nemen zoals Christus u heeft aangenomen (15:7)? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 117:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 14:1-15:13
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan uitlopen op concrete kwesties waarover gemeenteleden van mening verschillen. Laat die niet uitdiscussiëren. Vraag wat vers 17 zegt over hoofdzaken en bijzaken.

Gebedsrondje: Dank dat Christus ons aannam. Wie wil, bidt in stilte voor iemand op wie hij of zij neerkijkt. Sluit af met de zegenbede van 15:13 om blijdschap en vrede in het geloven.

Om te zingen: Psalm 117:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 7: Paulus' dienst en de lofprijzing van God

Romeinen 15:14-16:27±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God gewone gelovigen bij name kent in Zijn werk, en dat de God des vredes de satan onder de voeten van Zijn volk zal verpletteren.

Lees Romeinen 15:14-16:27

En de God des vredes zal den satan haast onder uw voeten verpletteren. De genade van onzen Heere Jezus Christus zij met ulieden. Amen. — Romeinen 16:20 (SV)

Woord om te onthouden:: de God des vredes zal den satan haast onder uw voeten verpletteren (Romeinen 16:20)
Om te zingen:: Psalm 145:1 (berijming 1773)

Het slot van de brief wordt vaak overgeslagen; in deel 1 kwam het alleen bij de veelgestelde vragen ter sprake. Toch laat juist dit gedeelte zien wie de man achter de brief is. Paulus vertelt dat hij van Jeruzalem af tot Illyrikum toe het Evangelie heeft verkondigd, en dat hij nu op weg is naar Jeruzalem met de gift van de gemeenten in Macedonië en Achaje voor de armen. Daarna hoopt hij via Rome naar Spanje te reizen. Volgens Handelingen 21-28 kwam hij inderdaad in Rome, maar als gevangene. Dan volgt een lange lijst groeten: mannen en vrouwen, Joden en heidenen, een gemeente in een huis, en namen die in Rome vaak door slaven en vrijgelatenen werden gedragen. Na een korte waarschuwing tegen wie tweedracht zaaien, eindigt de brief met een lofprijzing die het geheel samenvat: God is machtig u te bevestigen naar het Evangelie.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst 15:14-33 en let op hoe Paulus over zijn eigen dienst spreekt: hij gebruikt in vers 16 woorden uit de tempeldienst, zoals dienaar en offerande. Wie werkt er volgens vers 18-19 eigenlijk? Lees dan 16:1-16 langzaam en hardop, ook de moeilijke namen, en let bij elke naam op wat Paulus over die persoon zegt. Lees tot slot 16:17-27 en leg de slotlofzegging naast de opening van de brief in 1:1-5, die u in deel 1 las. Neem deze vraag mee: wat leert deze lijst met namen mij over wat een gemeente is?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke reisplannen noemt Paulus in 15:22-29? Waarvoor vraagt hij de gemeente in 15:30-32 om met hem te strijden in de gebeden?
Wie worden er in 16:1-16 genoemd, en wat zegt Paulus over hen? Let op mannen en vrouwen, op de gemeente in het huis van Priscilla en Aquila (vers 3-5), en op de woorden die steeds terugkomen.

Interpretatie: wat betekent het?

Paulus zegt in 15:18 dat hij niets durft te zeggen "hetwelk Christus door mij niet gewrocht heeft". Hoe kan iemand zo veel werk doen en tegelijk alle eer aan Christus geven? Wat zegt dat over elke dienst in de gemeente?
Waarom zou God deze lange lijst met groeten in Zijn Woord hebben laten opnemen? Wat zegt zij over de plaats van gewone gelovigen in het werk van God?
Vers 20 belooft: "En de God des vredes zal den satan haast onder uw voeten verpletteren." Aan welke belofte uit Genesis 3:15 doet dat denken? Hoe is die belofte in Christus vervuld, en wat staat er nog te wachten?
De brief eindigt in 16:25-27 met een lofprijzing. Welke grote lijnen van de brief hoort u erin terug, zoals het Evangelie, de verborgenheid die nu geopenbaard is, de gehoorzaamheid des geloofs en de heidenen?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Paulus vraagt de gemeente in Rome om met hem te strijden in de gebeden. Voor welke dienaar van het Woord, zendeling of ambtsdrager wilt u deze week zo bidden?
Als Paulus vandaag een groet aan uw gemeente zou schrijven, wie zouden er op de lijst staan van mensen die in stilte veel gearbeid hebben? Hoe kunt u hun deze week laten merken dat u hun arbeid opmerkt?

Gebed bij deze sessie

Heere God, U alleen bent wijs, en U bent machtig ons te bevestigen naar het Evangelie van Uw Zoon. Dank U voor allen die in Uw gemeente in stilte arbeiden, en dat U hun namen kent. Bewaar ons voor tweedracht en voor wie de harten der eenvoudigen verleiden, en maak ons wijs in het goede. Zegen de zending en allen die het Evangelie brengen waar Christus nog niet genoemd is. God des vredes, verpletter de satan haast onder onze voeten, zoals U beloofd hebt. U zij door Jezus Christus de heerlijkheid in eeuwigheid. Amen.

Verder studeren: Lees Handelingen 18:1-3 en 18:24-26 over Priscilla en Aquila, en Handelingen 28:14-31 over de komst van Paulus in Rome. Leg daarna de slotlofzegging naast Romeinen 1:1-6 en 1:16-17 uit sessie 1 van deel 1: zo omsluit het Evangelie de hele brief.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk terug op de vorige zes avonden over Romeinen: welk vers draagt u mee? Lees daarna samen Romeinen 15:17-19, 15:30-33 en 16:1-27.

De kernvragen

Wie worden er in 16:1-16 genoemd, en wat zegt Paulus over hen? Let op mannen en vrouwen, op de gemeente in het huis van Priscilla en Aquila (vers 3-5), en op de woorden die steeds terugkomen. (vraag 2)
Paulus zegt in 15:18 dat hij niets durft te zeggen "hetwelk Christus door mij niet gewrocht heeft". Hoe kan iemand zo veel werk doen en tegelijk alle eer aan Christus geven? Wat zegt dat over elke dienst in de gemeente? (vraag 3)
Waarom zou God deze lange lijst met groeten in Zijn Woord hebben laten opnemen? Wat zegt zij over de plaats van gewone gelovigen in het werk van God? (vraag 4)
Paulus vraagt de gemeente in Rome om met hem te strijden in de gebeden. Voor welke dienaar van het Woord, zendeling of ambtsdrager wilt u deze week zo bidden? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 145:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Romeinen 15:14-16:27
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De lijst met namen kan saai lijken, of vragen oproepen over mensen van wie wij verder weinig weten. Ga niet speculeren. Vraag wat de lijst zegt over de plaats van gewone gelovigen.

Gebedsrondje: Bid voor een dienaar van het Woord, zendeling of ambtsdrager, zoals Paulus vraagt in 15:30. Wie wil, dankt voor iemand die in stilte arbeidt. Sluit af met de lofprijzing van 16:27.

Om te zingen: Psalm 145:1 (berijming 1773)

Terug naar het overzicht

Tips voor het groepsgesprek

Begin elke sessie met het hardop lezen van het kernvers en een korte terugblik. Deze gids is voor gevorderden; neem de tijd om het betoog van Paulus te volgen voordat u naar de toepassing gaat.
Romeinen 4 krijgt twee avonden. Laat aan het begin van de tweede avond iemand samenvatten wat de eerste helft over Abraham leerde, zodat de lijn van geloven en toerekenen blijft staan.
Bij Romeinen 13 en 14 ligt een gesprek over politiek of over gewoonten waarover gelovigen verschillen voor de hand. Breng het gesprek dan terug naar de tekst door te vragen wat Paulus hier zegt over God en over Christus, en laat bijzaken rusten.
Sluit elke sessie af met gebed en met één voornemen. Vraag ieder wat hij of zij deze week wil meenemen, en bid het gebed uit de gids samen of in eigen woorden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil met deel 1?

Deel 1 leest in acht sessies van 55 tot 70 minuten de grote lijn van de brief: hoofdstuk 1, 3:9-31, 5 tot en met 8, 9 tot en met 11 en 12:1-15:13. Deel 2 leest in zeven sessies van 35 tot 40 minuten wat daar ontbreekt of maar kort aan bod komt: 2:1-3:8, hoofdstuk 4 in twee sessies, hoofdstuk 10 van dichtbij, hoofdstuk 13, de uitwerking van 14:1-15:13 en het slot van de brief. Samen lezen de twee gidsen de hele brief aan de Romeinen.

Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?

Nee, elke sessie van deel 2 is op zichzelf te gebruiken. Het helpt wel, omdat Romeinen een betoog is: hoofdstuk 2 bereidt de conclusie van 3:9-31 voor, hoofdstuk 4 is het Schriftbewijs bij 3:21-31, en hoofdstuk 10 staat midden in het gedeelte over Israël (9-11). Wie alleen deel 2 doet, leest het best vooraf Romeinen 1 en 3:21-31.

Waarom krijgt Romeinen 4 twee sessies?

Omdat hier het hart van het Evangelie aan een concreet mens wordt getoond. Abraham werd gerechtvaardigd door het geloof, zonder werken en voordat hij besneden was, en zo is hij de vader van alle gelovigen. De reformatie heeft juist dit hoofdstuk steeds aangehaald. De Nederlandse Geloofsbelijdenis (artikel 22 en 23) en de Heidelbergse Catechismus (zondag 23) zeggen in eigen woorden wat Paulus hier leert: wij zijn rechtvaardig voor God alleen door het geloof in Christus, Wiens gerechtigheid ons wordt toegerekend.

Leert Romeinen 2 dat wie het goede doet, zalig wordt?

Nee. In 2:6-10 beschrijft Paulus de maatstaf van Gods oordeel: God vergeldt naar de werken, zonder aanzien des persoons. In 3:9-20 laat hij zien dat niemand aan die maatstaf voldoet, Jood noch heiden. Daarom is er alleen redding door de gerechtigheid die God in Christus schenkt (3:21-26). Uitleggers lezen 2:14-15 en 2:26-29 verschillend; sommigen denken aan het licht der natuur, anderen aan heidenen die tot geloof gekomen zijn. Beide lezingen houden vast dat geen mens door de werken der wet gerechtvaardigd wordt (3:20).

Hoe lees ik Romeinen 13 als een overheid onrecht doet?

Paulus noemt de overheid Gods dienares, ingesteld om het goede te belonen en het kwade te straffen. Dat maakt haar gezag groot, maar niet onbegrensd. De Nederlandse Geloofsbelijdenis (artikel 36) zegt in eigen woorden dat wij de overheid gehoorzaam moeten zijn in alles wat niet tegen Gods Woord strijdt, en dat wij voor haar moeten bidden. Waar een overheid gebiedt wat God verbiedt, gaat de gehoorzaamheid aan God voor, zoals de apostelen zeiden in Handelingen 5:29. Deze gids laat de politiek van vandaag rusten en blijft bij wat de tekst zegt.

Hoeveel tijd heb ik per sessie nodig?

Reken op 35 tot 40 minuten per sessie: het lezen van het gedeelte in de Statenvertaling, het beantwoorden van de vragen en het gebed. In een kring duurt het gesprek vaak langer. Romeinen is een rijke brief; neem liever twee avonden voor een sessie dan dat u haast maakt.