Over deze studie
Deze vervolggids neemt u in acht sessies mee door de redevoeringen van Job zelf, die in deel 1 nauwelijks aan bod komen. U begint bij Jobs antwoord aan Bildad, waarin hij vraagt hoe een mens rechtvaardig kan zijn bij God en verlangt naar een scheidsman die zijn hand op hen beiden kan leggen. Daarna leest u Jobs klacht over het korte leven en zijn vraag of een gestorven man weer zal leven, zijn belijdenis dat zijn Getuige in de hemel is, zijn eerlijke vraag waarom de goddelozen voorspoedig leven en zijn zekerheid dat God de weg kent die bij hem is. Vervolgens leest u het lied over de wijsheid die geen mens kan opgraven, en Jobs laatste pleidooi met de lange eed van onschuld. De gids eindigt met het vervolg van Gods rede uit het onweder: met de dieren die God Zelf hun aard en kracht gaf, met Jobs antwoord dat hij te gering is, en met Behemoth en Leviathan. Elke sessie heeft een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen en een gebed, trekt de lijn naar Christus en legt waar het past de verbinding met de Heidelbergse Catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis.
- Bijbelboek
- Job 9, 14, 16-17, 21, 23, 28-31, 39-41 (deel 2)
- Sessies
- 8
- Duur
- 8 weken
- Per sessie
- ±36 minuten
Voor wie: Kringleden en gevorderde bijbellezers die het boek Job verder willen doorwerken, met of zonder deel 1. De redevoeringen van Job zijn dichterlijk, lang en soms schurend; de inleidingen plaatsen elk hoofdstuk in het gesprek met de vrienden, zodat u de lijn kunt volgen. U hebt geen theologische opleiding nodig, wel de bereidheid om moeilijke woorden te laten staan en te lezen wat er werkelijk staat. De gids is geschikt voor persoonlijke studie, voor de huiskring en voor wie zelf door een tijd van lijden gaat of iemand daarin bijstaat.
Wat u leert in deze studie
- Uitleggen waarom Job geen weg ziet om rechtvaardig te zijn bij God, en zijn verlangen naar een scheidsman verbinden met Christus als de enige Middelaar (Job 9).
- Beschrijven hoe Job in zijn klachten toch tot God blijft spreken, en zijn hoop op een Getuige en borg in de hemel verwoorden in het licht van de voorbede van Christus (Job 14 en 16-17).
- Aan de hand van Job 21 en 23 laten zien waarom voorspoed en tegenspoed in dit leven geen maatstaf zijn voor Gods oordeel, en wat het betekent dat God de weg kent die bij u is.
- De vreze des HEEREN als de ware wijsheid benoemen (Job 28) en Jobs slotpleidooi gebruiken om het eigen leven eerlijk voor God te onderzoeken (Job 29-31).
- Verwoorden hoe Gods spreken uit het onweder Job tot zwijgen brengt (39:37) en hem leert dat alles onder de hemel van God is (41:2), en dat toepassen op de eigen omgang met wat u niet begrijpt (Job 39-41).
Wat hebt u nodig?
- Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
- Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
- Een pen of potlood
Overzicht van de sessies
- 1Hoe zou de mens rechtvaardig zijn bij God?Job 9:1-35 · ±35 minuten
- 2Als een man gestorven is, zal hij weder leven?Job 14:1-22 · ±30 minuten
- 3In den hemel is mijn GetuigeJob 16:1-17:16 · ±35 minuten
- 4Waarom leven de goddelozen?Job 21:1-34 · ±35 minuten
- 5Hij kent den weg, die bij mij isJob 23:1-17 · ±30 minuten
- 6Waar wordt de wijsheid gevonden?Job 28:1-28 · ±35 minuten
- 7Jobs laatste pleidooiJob 29:1-31:40 · ±45 minuten
- 8Behemoth, Leviathan en een hand op de mondJob 39:1-38; 40:10-41:25 · ±45 minuten
1Sessie 1: Hoe zou de mens rechtvaardig zijn bij God?
Job 9:1-35±35 minuten
Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt hoe Job vraagt hoe een mens rechtvaardig kan zijn bij God, en hoe zijn verlangen naar een scheidsman in Christus vervuld is.
Lees Job 9:1-35Waarlijk, ik weet, dat het zo is; want hoe zou de mens rechtvaardig zijn bij God? — Job 9:2 (SV)
- Woord om te onthouden:
hoe zou de mens rechtvaardig zijn bij God?
(Job 9:2)- Om te zingen:
- Psalm 143:1 en 2 (berijming 1773)
In deel 1 las u het begin van de eerste rede van Bildad (Job 8:1-7): als Job zuiver en recht was, zou God hem zeker herstellen. In hoofdstuk 9 antwoordt Job. Hij geeft Bildad toe dat God rechtvaardig is, maar dan stelt hij de vraag die hem werkelijk bezighoudt: "hoe zou de mens rechtvaardig zijn bij God?" (9:2). Job twijfelt niet aan Gods macht. Hij beschrijft Hem als de Schepper Die bergen verzet, de sterren verzegelt en op de hoogten der zee treedt. Juist daarom ziet hij geen weg om met deze God te rechten. Wie zou Hem kunnen dagvaarden? Halverwege klinkt een harde klacht, die u eerlijk moet laten staan als woorden van een lijdend mens. Aan het eind spreekt Job een verlangen uit dat door heel deze gids loopt: was er maar een scheidsman die zijn hand op hen beiden kon leggen.
Zo leest u dit gedeelte
Lees het hoofdstuk in vier stukken. In vers 2-13 spreekt Job over Gods wijsheid en kracht in de schepping; let op de reeks zinnen die met Die beginnen. In vers 14-21 gaat het over een rechtszaak die Job niet kan winnen; let op de woorden antwoorden, rechtvaardig en oprecht. Vers 22-24 is de scherpste klacht van het hoofdstuk; lees die als de woorden van een man in nood, niet als leer over God. In vers 25-35 keert Job zich tot God Zelf en eindigt hij bij het verlangen naar een scheidsman. Neem deze vraag mee: op grond waarvan durf ik voor de heilige God te verschijnen?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Welke daden van God noemt Job in vers 4-10? Wat zeggen ze over de God met Wie hij te maken heeft?
- Waarom ziet Job volgens vers 14-20 geen kans om zijn zaak voor God te bepleiten? Wat zou zijn eigen mond volgens vers 20 doen als hij zichzelf rechtvaardigde?
Interpretatie: wat betekent het?
- Bildad bedoelde met recht zijn: zo leven dat God u wel moet herstellen (8:6). Job vraagt in vers 2 iets anders: hoe kan een mens voor God bestaan? Wat is het verschil tussen die twee vragen?
- In vers 30-31 zegt Job dat zelfs sneeuwwater en zeep hem niet rein maken voor God. Lees Jeremia 2:22 erbij. Wat erkent Job hiermee over de mens, ook over een oprecht mens als hijzelf? En wat klaagt hij in vers 29 en 31 tegelijk over God?
- Job verlangt in vers 32-33 naar een scheidsman die zijn hand op God en op hem beiden kan leggen. Waarom kon zo iemand in zijn ogen niet bestaan? Lees 1 Timotheüs 2:5: hoe is dit verlangen vervuld in Christus, Die waarachtig God en waarachtig mens is (HC zondag 6)?
- Hoe leest u de klacht van vers 22-24, nu u uit de proloog weet hoe God over Job oordeelde (deel 1, sessie 1)? Waarom laat de Schrift zulke woorden staan zonder ze meteen te verbeteren?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Job zag in 9:20 dat hij zich voor God niet kon rechtvaardigen, al zou hij later toch op zijn oprechtheid pleiten. Waarop rust u zelf als u aan Gods oordeel denkt? Zondag 23 van de Heidelbergse Catechismus spreekt over de vraag hoe u rechtvaardig bent voor God; welk antwoord geeft die zondag, en kent u dat antwoord voor uzelf?
- Hoe kunt u omgaan met iemand die in zijn lijden harde woorden over God spreekt, zonder hem direct te veroordelen en zonder zijn woorden goed te praten?
Gebed bij deze sessie
Heere, U bent wijs van hart en sterk van kracht, en niemand kan voor U bestaan op grond van wat hij zelf is. Ik erken dat ook mijn beste werken mij niet rein maken voor Uw aangezicht. Dank U dat waar geworden is wat Job zocht: er is één Middelaar tussen God en de mensen, de mens Christus Jezus. Leer mij alleen op Zijn gerechtigheid te rusten. Wees ook dicht bij wie in hun lijden geen andere woorden meer vinden dan klachten, en laat hen Uw genade zien. Amen.
Verder studeren: Lees Romeinen 3:19-26, waar Paulus de vraag van Job 9:2 beantwoordt met de rechtvaardiging door het geloof, en Hebreeën 4:14-16 over de Hogepriester Die met onze zwakheden medelijden heeft. Bildad herhaalt de vraag van Job later bijna letterlijk (Job 25:4).
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Vertel kort hoe Job alles verloor en hoe zijn vrienden zeven dagen zwijgend bij hem zaten (Job 2:13). Lees daarna Job 9 samen, met twee lezers, en houd na vers 33 een moment stilte.
De kernvragen
- Waarom ziet Job volgens vers 14-20 geen kans om zijn zaak voor God te bepleiten? Wat zou zijn eigen mond volgens vers 20 doen als hij zichzelf rechtvaardigde? (vraag 2)
- Bildad bedoelde met recht zijn: zo leven dat God u wel moet herstellen (8:6). Job vraagt in vers 2 iets anders: hoe kan een mens voor God bestaan? Wat is het verschil tussen die twee vragen? (vraag 3)
- Job verlangt in vers 32-33 naar een scheidsman die zijn hand op God en op hem beiden kan leggen. Waarom kon zo iemand in zijn ogen niet bestaan? Lees 1 Timotheüs 2:5: hoe is dit verlangen vervuld in Christus, Die waarachtig God en waarachtig mens is (HC zondag 6)? (vraag 5)
- Hoe kunt u omgaan met iemand die in zijn lijden harde woorden over God spreekt, zonder hem direct te veroordelen en zonder zijn woorden goed te praten? (vraag 8)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 143:1 en 2), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 9:1-35
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Jobs harde woorden over God in vers 22-24 kunnen doen schrikken of tot een oordeel over Job leiden. Laat ze staan zoals de Schrift ze laat staan, en vraag wat vers 33 over Jobs verlangen zegt.
Gebedsrondje: Bid voor wie lijdt en geen woorden meer heeft, of harde woorden spreekt. Wie wil, noemt een naam. Dank voor de enige Middelaar tussen God en mensen, de Heere Jezus Christus.
Om te zingen: Psalm 143:1 en 2 (berijming 1773)
2Sessie 2: Als een man gestorven is, zal hij weder leven?
Job 14:1-22±30 minuten
Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u hoe Job spreekt over het korte leven van de mens, en hoe zijn vraag of een gestorven man weer zal leven in Christus beantwoord is.
Lees Job 14:1-22Als een man gestorven is, zal hij weder leven? Ik zou al de dagen mijns strijds hopen, totdat mijn verandering komen zou. — Job 14:14 (SV)
- Woord om te onthouden:
Als een man gestorven is, zal hij weder leven?
(Job 14:14)- Om te zingen:
- Psalm 144:2 (berijming 1773)
Hoofdstuk 14 is het slot van het antwoord van Job op Zofar. In deel 1 las u hoe Zofar Job verweet dat hij te veel sprak (Job 11:1-6), en hoe Job zich in hoofdstuk 13 van zijn vrienden afkeerde om met God Zelf te spreken. Dat gesprek met God zet hij hier voort. Job spreekt nu over de mens in het algemeen: van een vrouw geboren, kort van dagen en zat van onrust. Een boom die omgehakt wordt, kan weer uitlopen; voor een mens lijkt die hoop er niet te zijn. Toch wringt er midden in het hoofdstuk een vraag doorheen die verder reikt dan Job zelf kan overzien: zal een gestorven man weer leven? Daarna keert de somberheid terug. Deze sessie laat die spanning staan en leest het hoofdstuk in het licht van Hem Die de Opstanding en het Leven is.
Zo leest u dit gedeelte
Lees het hoofdstuk in vier stukken. In vers 1-6 vraagt Job waarom God zo nauw let op een mens die toch zo kort leeft; let op de beelden van de bloem en de schaduw, en op de vraag van vers 4. In vers 7-12 zet Job de boom tegenover de mens. In vers 13-17 komt de verrassing: een verlangen, een vraag en een hoop; lees deze verzen langzaam. In vers 18-22 lijkt de hoop weer weg te spoelen, zoals water de stenen vermaalt. Neem deze vraag mee: wat houdt mij vast als ik aan de korte duur van mijn leven denk?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Met welke beelden beschrijft Job het leven van de mens in vers 1-2? Wat hebben die beelden met elkaar gemeen?
- Wat zegt Job in vers 7-9 over een boom die omgehakt is, en hoe zet hij daar in vers 10-12 de mens tegenover?
Interpretatie: wat betekent het?
- Job vraagt in vers 4 wie een reine kan geven uit een onreine, en antwoordt zelf: niet een. Wat erkent hij hiermee over de mens? Vergelijk Psalm 51:7 (Psalmen deel 1, sessie 3).
- In vers 13-15 wenst Job dat God hem in het graf zou verbergen tot Zijn toorn voorbij is, en hem daarna zou roepen. Hoe verschilt dit verlangen van de wens uit hoofdstuk 3 om nooit geboren te zijn (deel 1, sessie 2)?
- Job stelt in vers 14 de vraag of een gestorven man weer zal leven, maar weet het antwoord nog niet. Hoe beantwoordt de Heere Jezus die vraag in Johannes 11:25-26, en Paulus in 1 Korinthe 15:20?
- Na het hoopvolle midden eindigt het hoofdstuk weer somber (vers 18-22). Waarom is het goed dat de Schrift die spanning niet te snel oplost?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Mozes bidt in Psalm 90:12 of God ons wil leren onze dagen te tellen. Hoe kan het besef dat uw leven kort is u helpen om anders te leven, zonder dat het u somber maakt?
- Zondag 22 van de Heidelbergse Catechismus spreekt over de troost van de opstanding van het lichaam. Hoe kunt u die troost doorgeven aan iemand die rouwt, op een manier die het verdriet niet wegpraat?
Gebed bij deze sessie
Heere, mijn dagen zijn bij U geteld en mijn leven vliedt als een schaduw. Leer mij dat niet te vergeten en mijn hoop niet op dit korte leven te zetten. Dank U dat de Heere Jezus de dood heeft overwonnen en is opgestaan als de Eersteling van hen die ontslapen zijn. Geef mij in Hem een levende hoop, ook als ik mensen moet loslaten die mij lief zijn. Wees de troost van allen die vandaag rouwen, en laat hen weten dat bij U het leven is. Amen.
Verder studeren: Lees Psalm 90 (Psalmen deel 3, sessie 5) en Psalm 103:13-18 (Psalmen deel 1, sessie 5), waar het korte leven van de mens tegenover Gods eeuwige goedertierenheid staat. Lees daarna 1 Korinthe 15:42-44 over het lichaam dat gezaaid wordt in verderfelijkheid en opgewekt in onverderfelijkheid.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Lees eerst Job 14 samen, langzaam. Vraag daarna welk beeld uit vers 1-2 of vers 7-9 ieder het meest raakt, en waarom.
De kernvragen
- Met welke beelden beschrijft Job het leven van de mens in vers 1-2? Wat hebben die beelden met elkaar gemeen? (vraag 1)
- In vers 13-15 wenst Job dat God hem in het graf zou verbergen tot Zijn toorn voorbij is, en hem daarna zou roepen. Hoe verschilt dit verlangen van de wens uit hoofdstuk 3 om nooit geboren te zijn (deel 1, sessie 2)? (vraag 4)
- Job stelt in vers 14 de vraag of een gestorven man weer zal leven, maar weet het antwoord nog niet. Hoe beantwoordt de Heere Jezus die vraag in Johannes 11:25-26, en Paulus in 1 Korinthe 15:20? (vraag 5)
- Zondag 22 van de Heidelbergse Catechismus spreekt over de troost van de opstanding van het lichaam. Hoe kunt u die troost doorgeven aan iemand die rouwt, op een manier die het verdriet niet wegpraat? (vraag 8)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 144:2), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 14:1-22
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Bij dit hoofdstuk kan rouw bovenkomen bij wie onlangs iemand verloor. Haast u niet naar troostwoorden. Laat stilte toe, en wijs op vers 15: Job verlangt dat God hem roept.
Gebedsrondje: Bid voor wie rouwt, met naam als iemand dat wil. Bid om wijsheid om onze dagen te tellen. Dank samen voor de opstanding van Christus als de Eersteling van wie ontslapen zijn.
Om te zingen: Psalm 144:2 (berijming 1773)
3Sessie 3: In den hemel is mijn Getuige
Job 16:1-17:16±35 minuten
Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt dat Job midden in zijn aanvechting toch een Getuige in de hemel noemt, en u hoort daarin het verlangen naar de Borg en Voorspraak Die Christus is.
Lees Job 16:1-17:16Ook nu, zie, in den hemel is mijn Getuige, en mijn Getuige in de hoogten. — Job 16:19 (SV)
- Woord om te onthouden:
in den hemel is mijn Getuige
(Job 16:19)- Om te zingen:
- Psalm 17:1 (berijming 1773)
Job antwoordt hier op de tweede rede van Elifaz (Job 15). In deel 1 las u hoe Elifaz zijn eerste rede nog voorzichtig begon (Job 4). Nu is hij harder: Job zou winderige wetenschap geven en de vreze Gods vernietigen. Job noemt zijn vrienden op zijn beurt moeilijke vertroosters. Daarna beschrijft hij in schokkende beelden hoe God met hem omgaat: als een vijand die zijn schutters op hem afstuurt en hem breekt met breuk op breuk. En dan, als Job vraagt dat de aarde zijn bloed niet zou bedekken, komt de ommekeer: "Ook nu, zie, in den hemel is mijn Getuige" (16:19). Bij dezelfde God Die hem lijkt aan te vallen, zoekt Job zijn recht. In hoofdstuk 17 zakt de moed weer weg, maar daar vraagt Job ook of God Zelf een borg voor hem wil stellen.
Zo leest u dit gedeelte
Lees eerst 16:1-5 en let op wat Job zijn vrienden verwijt en wat hij zelf zou doen als hij in hun plaats was. In 16:6-17 volgen de zware beelden; lees ze als de klacht van een mens die zich door God aangevallen voelt, en let op vers 17. Lees 16:18-22 langzaam: hier zoekt Job in de hemel Iemand die voor hem pleit. In hoofdstuk 17 let u op het verzoek om een borg (vers 3) en op vers 9, dat midden in de duisternis staat. Neem deze vraag mee: bij Wie zoek ik mijn recht als mensen mij niet begrijpen?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Wat verwijt Job zijn vrienden in 16:2-5? Wat zou hij volgens vers 5 met zijn mond doen als hij in hun plaats was?
- Met welke beelden beschrijft Job in 16:9-14 wat hem overkomt? Wat zegt hij in vers 17 over zijn handen en zijn gebed?
Interpretatie: wat betekent het?
- In 16:19-21 noemt Job een Getuige in de hemel en verlangt hij naar iemand die voor een man bij God pleit. Hoe kan Job tegelijk zeggen dat God hem aanvalt en dat zijn Getuige in de hemel is?
- In 17:3 vraagt Job God om Zelf een borg voor hem te stellen. Wat doet een borg? Lees Hebreeën 7:22-25: hoe is Christus de Borg en de Voorspraak die Job zocht?
- Welke lijn ziet u van de scheidsman in hoofdstuk 9, via de Getuige en de borg in hoofdstuk 16-17, naar de Verlosser in Job 19:25 (deel 1, sessie 4)?
- Wat bedoelt Job in 17:9 met de rechtvaardige die zijn weg vasthoudt, terwijl hij in 17:11-16 zelf bijna geen hoop meer ziet?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Job noemt zijn vrienden moeilijke vertroosters. Wat maakt iemand tot een moeilijke vertrooster? Denk aan een keer dat u zelf iemand troostte of getroost werd: wat hielp en wat niet?
- Artikel 26 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat wij geen andere Voorspraak nodig hebben dan Jezus Christus. Wat betekent het voor uw gebed dat u in de hemel Iemand hebt Die voor u pleit?
Gebed bij deze sessie
Heere, er zijn dagen waarop ik U niet begrijp en mij door U verlaten voel. Dank U dat ik dan toch tot U mag vluchten, en dat mijn Getuige in de hemel is. Dank U voor de Heere Jezus, Die Borg wil zijn voor wie tot U vluchten, en Die altijd leeft om voor de Zijnen te bidden. Vergeef mij waar ik voor anderen een moeilijke vertrooster was, met veel woorden en weinig liefde. Leer mij zwijgen, luisteren en bidden, en wees Zelf de Trooster van wie lijden. Amen.
Verder studeren: Lees 1 Johannes 2:1-2 en Romeinen 8:33-34 over Christus, Die aan de rechterhand van God voor ons bidt. Lees daarna Job 19:23-27 opnieuw (deel 1, sessie 4), nu met de Getuige uit hoofdstuk 16 in gedachten.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Vraag wat iemand in een moeilijke tijd als troost het meest heeft geholpen, en wat juist niet. Lees daarna Job 16 samen, en Job 17:1-9.
De kernvragen
- Met welke beelden beschrijft Job in 16:9-14 wat hem overkomt? Wat zegt hij in vers 17 over zijn handen en zijn gebed? (vraag 2)
- In 16:19-21 noemt Job een Getuige in de hemel en verlangt hij naar iemand die voor een man bij God pleit. Hoe kan Job tegelijk zeggen dat God hem aanvalt en dat zijn Getuige in de hemel is? (vraag 3)
- In 17:3 vraagt Job God om Zelf een borg voor hem te stellen. Wat doet een borg? Lees Hebreeën 7:22-25: hoe is Christus de Borg en de Voorspraak die Job zocht? (vraag 4)
- Job noemt zijn vrienden moeilijke vertroosters. Wat maakt iemand tot een moeilijke vertrooster? Denk aan een keer dat u zelf iemand troostte of getroost werd: wat hielp en wat niet? (vraag 7)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 17:1), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 16:1-17:16
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Vraag 7 kan leiden tot verhalen over mensen die slecht troostten, of tot kritiek op anderen. Houd het gesprek bij uzelf en bij 16:5: hoe zou Job zelf troosten?
Gebedsrondje: Bid voor wie zich onbegrepen voelt in zijn lijden. Wie wil, bidt kort voor iemand die hij wil troosten. Dank dat de Zijnen een Voorspraak hebben bij de Vader, Jezus Christus de Rechtvaardige.
Om te zingen: Psalm 17:1 (berijming 1773)
4Sessie 4: Waarom leven de goddelozen?
Job 21:1-34±35 minuten
Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat Job de leer van zijn vrienden weerlegt: het gaat niet altijd ieder naar zijn daden, en niemand kan God wetenschap, dat is kennis, leren (vers 22).
Lees Job 21:1-34Waarom leven de goddelozen, worden oud, ja, worden geweldig in vermogen? — Job 21:7 (SV)
- Woord om te onthouden:
Zal men God wetenschap leren, daar Hij de hogen richt?
(Job 21:22)- Om te zingen:
- Psalm 73:2 (berijming 1773)
Zofar had in zijn tweede rede (Job 20) breed uitgemeten hoe het de goddeloze vergaat: zijn vreugde duurt maar een ogenblik, het goed dat hij inslokte moet hij uitspuwen, en Gods toorn treft hem. De boodschap aan Job was duidelijk: wie zo lijdt, moet wel goddeloos zijn. In hoofdstuk 21 legt Job die leer naast wat iedereen kan zien. Goddelozen worden oud en machtig, hun kinderen huppelen en hun huizen hebben vrede, terwijl zij tot God zeggen dat zij geen lust hebben aan de kennis van Zijn wegen. Hoe dikwijls gaat hun lamp werkelijk uit? Op dit punt heeft Job gelijk tegen zijn vrienden. Dezelfde vraag kent u uit Psalm 73, waar Asaf jaloers was op de voorspoed van de goddelozen. Het antwoord ligt niet in voorspoed of tegenspoed in dit leven, maar bij God, Die de hogen richt.
Zo leest u dit gedeelte
Lees het hoofdstuk in vier stukken. In vers 1-6 vraagt Job zijn vrienden eerst te luisteren; let op vers 5. In vers 7-16 beschrijft hij het leven van de goddelozen; let op wat zij in vers 14-15 tot God zeggen. In vers 17-26 vraagt hij hoe vaak het oordeel hen werkelijk treft, en ziet hij twee mensen heel verschillend sterven en toch samen in het stof liggen. In vers 27-34 keert hij de redenering van de vrienden om. Neem deze vraag mee: meet ik Gods goedheid af aan hoe het mij en anderen in dit leven vergaat?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Welke zegeningen van de goddelozen noemt Job in vers 7-13? Wat zeggen zij volgens vers 14-15 tot God?
- Hoe beschrijft Job in vers 23-26 het sterven van de één en van de ander? Waar eindigen zij allebei?
Interpretatie: wat betekent het?
- Waarom is wat Job hier waarneemt een antwoord op Zofar (Job 20)? Wat klopt er niet aan de leer dat het ieder mens in dit leven naar zijn daden vergaat?
- In vers 22 vraagt Job of men God wetenschap zal leren, daar Hij de hogen richt. Wat bedoelt hij daarmee, en wie wil hij met die vraag tot bezinning brengen?
- Lees Psalm 73:16-20 (Psalmen deel 3, sessie 1). Waar vond Asaf het antwoord op de vraag die Job hier stelt? Wat voegt het zien op het einde toe aan wat Job in dit hoofdstuk zegt?
- De Heere Jezus zegt in Lukas 13:1-5 en Johannes 9:1-3 (deel 1, sessie 3) dat een ongeluk of een ziekte geen maatstaf is voor iemands schuld. Hoe sluit dat aan bij wat Job tegen zijn vrienden zegt, en waartoe roept de Heere Jezus Zijn hoorders in Lukas 13 juist op?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Wanneer bent u jaloers geweest op mensen die zonder God toch voorspoedig leven? Wat helpt u om, net als Asaf, verder te zien dan dit leven?
- Wie lijdt, krijgt soms te horen dat er wel iets mis moet zijn met zijn geloof. Hoe voorkomt u dat u zelf zo spreekt, en wat zegt u dan wel?
Gebed bij deze sessie
Heere, U ziet alles wat op aarde gebeurt, ook wat ik niet begrijp. Vergeef mij als ik jaloers ben op wie zonder U voorspoedig leven, of als ik Uw goedheid afmeet aan wat ik ontvang. Leer mij met Asaf in Uw heiligdom het einde te verstaan, en te belijden dat het mij goed is nabij U te zijn. Bewaar mij ervoor anderen in hun lijden te veroordelen. Dank U dat de Heere Jezus mijn deel wil zijn, in voorspoed en in tegenspoed. Amen.
Verder studeren: Lees Psalm 37:1-11 en Prediker 8:12-14 over de voorspoed van de goddelozen. Lees daarna Lukas 16:19-31, waar de Heere Jezus laat zien dat het einde iets anders is dan dit leven deed vermoeden.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Vraag kort of iemand de vraag herkent waarom het mensen zonder God soms zo goed gaat. Lees daarna Job 21 samen, met extra aandacht voor vers 7-26.
De kernvragen
- Welke zegeningen van de goddelozen noemt Job in vers 7-13? Wat zeggen zij volgens vers 14-15 tot God? (vraag 1)
- Waarom is wat Job hier waarneemt een antwoord op Zofar (Job 20)? Wat klopt er niet aan de leer dat het ieder mens in dit leven naar zijn daden vergaat? (vraag 3)
- Lees Psalm 73:16-20 (Psalmen deel 3, sessie 1). Waar vond Asaf het antwoord op de vraag die Job hier stelt? Wat voegt het zien op het einde toe aan wat Job in dit hoofdstuk zegt? (vraag 5)
- Wie lijdt, krijgt soms te horen dat er wel iets mis moet zijn met zijn geloof. Hoe voorkomt u dat u zelf zo spreekt, en wat zegt u dan wel? (vraag 8)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 73:2), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 21:1-34
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Het gesprek kan uitwaaieren naar rijke en machtige mensen in het nieuws. Breng het terug naar Psalm 73:17 en naar vers 22: Wie heeft het laatste woord?
Gebedsrondje: Bid voor wie lijdt en daarbij ook nog harde oordelen van anderen hoort. Bid om een tong die troost en niet beschuldigt. Wie wil, dankt voor wat God in Zijn Woord laat zien van het einde.
Om te zingen: Psalm 73:2 (berijming 1773)
5Sessie 5: Hij kent den weg, die bij mij is
Job 23:1-17±30 minuten
Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt dat Job God niet kan vinden en toch weet dat God zijn weg kent, en dat beproeving in Gods hand op louteren gericht is.
Lees Job 23:1-17Doch Hij kent den weg, die bij mij is; Hij beproeve mij; als goud zal ik uitkomen. — Job 23:10 (SV)
- Woord om te onthouden:
Doch Hij kent den weg, die bij mij is
(Job 23:10)- Om te zingen:
- Psalm 139:1 (berijming 1773)
In zijn derde rede (Job 22) gaat Elifaz het verst. Hij beschuldigt Job van concrete zonden: hij zou de naakten hun klederen hebben uitgetogen, de hongerige het brood hebben onthouden en de weduwen ledig hebben weggezonden. Daarna roept hij Job op zich aan God te gewennen. Job gaat in hoofdstuk 23 niet op die beschuldigingen in. Hij wil God niet kwijt; hij zoekt Hem juist. Wist hij maar waar hij Hem kon vinden, dan zou hij zijn zaak voor Gods stoel brengen, en hij weet zeker dat God acht op hem zou slaan. Maar waar hij ook kijkt, voorwaarts of achterwaarts, links of rechts, hij ziet Hem niet. En toch weet Job iets wat zijn vrienden niet zagen: God kent de weg die bij hem is. Dit korte hoofdstuk gaat over Gods verborgenheid en over geloof dat vasthoudt zonder te zien.
Zo leest u dit gedeelte
Dit gedeelte is kort; lees het twee keer, de tweede keer hardop. Let in vers 3-7 op wat Job zou doen als hij God kon vinden, en op wat hij in vers 6 van God verwacht. In vers 8-9 gaat hij alle richtingen langs. Vers 10 is het hart van het hoofdstuk; let op het beeld van het goud. In vers 11-12 spreekt Job over zijn omgang met Gods woorden, en in vers 13-17 over Gods raad, die vaststaat en hem beroert. Neem deze vraag mee: vertrouw ik erop dat God mijn weg kent, ook als ik Hem niet zie?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Wat zou Job volgens vers 3-7 doen als hij wist waar hij God kon vinden? Wat verwacht hij in vers 6 van God?
- Welke richtingen noemt Job in vers 8-9, en wat vindt hij daar?
Interpretatie: wat betekent het?
- In vers 10 staat Jobs zekerheid naast zijn onwetendheid van vers 8-9. Wat weet hij niet, en wat weet hij wel? Waarom is dat onderscheid belangrijk voor iemand die lijdt?
- Job vergelijkt zijn beproeving met goud dat gelouterd wordt. Lees 1 Petrus 1:6-7. Wat zegt dit beeld over het doel van beproeving, en wat zegt het niet over de oorzaak?
- In vers 13-14 zegt Job dat God volbrengt wat over hem bescheiden is, en dat hem dat beroert. Hoe kan het geloof in Gods vaste raad tegelijk troosten en vrees wekken?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Job zegt in vers 12 dat hij de redenen van Gods mond meer heeft weggelegd dan zijn bescheiden deel, het deel dat hij voor zichzelf nodig had. Welke plaats heeft Gods Woord in uw leven als God ver weg lijkt?
- Zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus noemt als vrucht van het geloof in Gods voorzienigheid dat wij geduldig zijn in tegenspoed. Waar wordt dat geduld bij u op de proef gesteld, en wat kan vers 10 u daarin geven?
Gebed bij deze sessie
Heere, soms zoek ik U en vind ik U niet, en lijkt de hemel gesloten. Dank U dat U ook dan de weg kent die bij mij is. Leer mij Uw Woord vast te houden als ik niets voel, en geduldig te zijn in wat U mij oplegt. Louter mij als goud en neem weg wat U mishaagt. Dank U dat de Heere Jezus de weg van het lijden ten einde toe gegaan is, en dat niets wie in Hem zijn kan scheiden van Uw liefde. Amen.
Verder studeren: Lees Psalm 139:1-12 (Psalmen deel 1, sessie 7), waar David belijdt dat er geen plaats is waar God niet is, en leg dat naast Job 23:8-9. Lees daarna Jesaja 45:15 en Romeinen 8:28.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Kijk kort terug op Job 21. Lees daarna Job 23 samen, en lees vers 10 aan het einde nog eens hardop.
De kernvragen
- Welke richtingen noemt Job in vers 8-9, en wat vindt hij daar? (vraag 2)
- In vers 10 staat Jobs zekerheid naast zijn onwetendheid van vers 8-9. Wat weet hij niet, en wat weet hij wel? Waarom is dat onderscheid belangrijk voor iemand die lijdt? (vraag 3)
- Job vergelijkt zijn beproeving met goud dat gelouterd wordt. Lees 1 Petrus 1:6-7. Wat zegt dit beeld over het doel van beproeving, en wat zegt het niet over de oorzaak? (vraag 4)
- Job zegt in vers 12 dat hij de redenen van Gods mond meer heeft weggelegd dan zijn bescheiden deel, het deel dat hij voor zichzelf nodig had. Welke plaats heeft Gods Woord in uw leven als God ver weg lijkt? (vraag 6)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 139:1), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 23:1-17
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Vraag 4 kan verschuiven naar de vraag waarom God dit lijden toestaat. Erken dat de kring dat niet oplost, en keer terug naar vers 10: wat weet Job wel, terwijl hij veel niet weet?
Gebedsrondje: Bid voor wie in een tijd van beproeving zit en God niet ervaart. Wie het wil delen, noemt een tekst die hem in zo een tijd vasthield. Dank dat de Heere de weg kent van de Zijnen.
Om te zingen: Psalm 139:1 (berijming 1773)
6Sessie 6: Waar wordt de wijsheid gevonden?
Job 28:1-28±35 minuten
Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de mens veel kan opgraven en bewerken, maar dat de wijsheid alleen bij God te vinden is, in de vreze des Heeren.
Lees Job 28:1-28Maar tot den mens heeft Hij gezegd: Zie, de vreze des HEEREN is de wijsheid, en van het kwade te wijken is het verstand. — Job 28:28 (SV)
- Woord om te onthouden:
de vreze des HEEREN is de wijsheid
(Job 28:28)- Om te zingen:
- Psalm 25:6 (berijming 1773)
In de derde ronde van het gesprek spreekt Bildad nog kort (Job 25) en komt Zofar niet meer aan het woord. Dan gaat Job voort zijn spreuk op te heffen (27:1). Hoofdstuk 28 klinkt opeens anders: rustig, bijna als een lied. De tekst laat Job doorspreken, al lezen sommige uitleggers het hoofdstuk als een rustpunt van de schrijver; deze gids houdt het bij wat er staat. Het gedicht begint in een mijn. De mens graaft diep in de aarde naar zilver, goud en saffier, op plaatsen waar geen roofvogel komt en geen leeuw. Hij keert bergen om en bindt rivieren toe. Maar de wijsheid vindt hij niet, en kopen kan hij haar ook niet. Alleen God verstaat haar weg. Het hoofdstuk eindigt bij wat God tot de mens zegt over de vreze des HEEREN.
Zo leest u dit gedeelte
Het hoofdstuk heeft drie delen. In vers 1-11 leest u hoe de mens naar edelmetaal en edelstenen graaft; let op wat hij allemaal kan. Vers 12 en vers 20 stellen dezelfde vraag; daartussen staat waar de wijsheid niet is en wat haar niet kan kopen. In vers 23-27 komt God in beeld; let op de werkwoorden. Lees tot slot vers 28 langzaam en let op wat daar de wijsheid en wat het verstand genoemd wordt. Neem deze vraag mee: waar zoek ik zelf naar wijsheid voor mijn leven?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Wat kan de mens volgens vers 1-11 allemaal vinden en bewerken? Welke dieren hebben de weg naar die plaatsen niet gezien?
- Waar is de wijsheid volgens vers 13-22 niet te vinden, en waarmee kan zij niet gekocht worden?
Interpretatie: wat betekent het?
- Waarom staat dit hoofdstuk over de wijsheid midden in het boek, na de drie gespreksronden met de vrienden? Wat zegt het over hun pogingen om Jobs lijden te verklaren?
- Vers 28 noemt de vreze des HEEREN de wijsheid en het wijken van het kwade het verstand. Vergelijk dit met hoe Job in 1:1 beschreven wordt (deel 1, sessie 1). Wat valt u op?
- Paulus noemt Christus de wijsheid Gods (1 Korinthe 1:24 en 1:30). Hoe ziet u in Christus de wijsheid die geen mens kan opgraven of kopen?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- De mens van Job 28 kan veel, maar niet alles. Waar vertrouwt u zelf op kennis, kunde of geld, terwijl u voor de wezenlijke vragen van uw leven Gods wijsheid nodig hebt?
- Wat betekent het in uw dagelijks leven, op het werk, thuis en in uw keuzes, om de HEERE te vrezen en van het kwade te wijken?
Gebed bij deze sessie
HEERE, U alleen verstaat de weg van de wijsheid en weet haar plaats. Vergeef mij dat ik zo vaak wijsheid zoek in mijn eigen verstand, in wat mensen zeggen of in wat ik kan kopen. Leer mij U te vrezen en van het kwade te wijken. Dank U dat U ons Christus gegeven hebt, in Wie alle schatten van wijsheid en kennis verborgen zijn. Maak Hem mij tot wijsheid, rechtvaardigheid, heiligmaking en verlossing. Amen.
Verder studeren: Lees Spreuken 1:7 en 9:10 (Spreuken deel 1, sessie 1) en Spreuken 8:22-36, waar de wijsheid en de vreze des HEEREN eveneens samen klinken. Lees daarna Kolossenzen 2:2-3 en Jakobus 1:5.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Vraag kort welk vak, beroep of uitvinding ieder bewondert. Lees daarna Job 28 samen, en lees vers 28 aan het einde nog eens langzaam.
De kernvragen
- Waar is de wijsheid volgens vers 13-22 niet te vinden, en waarmee kan zij niet gekocht worden? (vraag 2)
- Waarom staat dit hoofdstuk over de wijsheid midden in het boek, na de drie gespreksronden met de vrienden? Wat zegt het over hun pogingen om Jobs lijden te verklaren? (vraag 3)
- Vers 28 noemt de vreze des HEEREN de wijsheid en het wijken van het kwade het verstand. Vergelijk dit met hoe Job in 1:1 beschreven wordt (deel 1, sessie 1). Wat valt u op? (vraag 4)
- Wat betekent het in uw dagelijks leven, op het werk, thuis en in uw keuzes, om de HEERE te vrezen en van het kwade te wijken? (vraag 7)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 25:6), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 28:1-28
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: De beschrijving van mijnbouw en edelstenen in vers 1-19 kan vragen oproepen die de kring niet kan beantwoorden. Laat die rusten en vraag waarom het hoofdstuk zo lang zoekt voordat vers 28 komt.
Gebedsrondje: Bid om de vreze des Heeren in het gewone leven, op het werk, thuis en in keuzes. Wie wil, noemt een keuze waarvoor hij wijsheid nodig heeft. Dank voor Christus, de wijsheid Gods.
Om te zingen: Psalm 25:6 (berijming 1773)
7Sessie 7: Jobs laatste pleidooi
Job 29:1-31:40±45 minuten
Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt in het laatste pleidooi van Job een leven van echte oprechtheid en zorg voor kwetsbaren, en ziet hoe diep Gods geboden reiken, tot in hart en ogen.
Lees Job 29:1-31:40Den blinden was ik tot ogen, en den kreupelen was ik tot voeten. — Job 29:15 (SV)
- Woord om te onthouden:
Den blinden was ik tot ogen
(Job 29:15)- Om te zingen:
- Psalm 15:1 (berijming 1773)
In de hoofdstukken 29-31 spreekt Job voor het laatst, voordat Elihu het woord neemt (deel 1, sessie 5) en God uit het onweder antwoordt. Het is zijn slotpleidooi, in drie delen. Eerst kijkt hij terug op de dagen toen Gods verborgenheid over zijn tent was: hij werd in de poort geëerd, hij bevrijdde de ellendige en de wees en was den blinden tot ogen. Daarna beschrijft hij zijn heden: jongeren bespotten hem en God antwoordt hem niet. In hoofdstuk 31 zweert hij zijn onschuld met een lange reeks voorwaarden: als ik dit gedaan heb, laat mij dan dat overkomen. Zijn oprechtheid is echt, want het boek noemt hem in 1:1 oprecht en vroom, en God verwijt hem nergens een van deze zonden. Toch zal Job straks zijn hand op zijn mond leggen. Deze sessie vraagt hoe een oprecht leven en ootmoed voor God samengaan.
Zo leest u dit gedeelte
Dit is een lang gedeelte; neem er de tijd voor. Lees hoofdstuk 29 langzaam en let op hoe Job zijn vroegere leven beschrijft, vooral in vers 2-5 en 12-17. Hoofdstuk 30 kunt u vlotter lezen; let wel op vers 20 en vers 25-26. Lees hoofdstuk 31 weer langzaam en maak een lijstje van de terreinen die Job noemt, zoals zijn ogen, zijn handel, zijn huwelijk, zijn knechten, de armen, het goud, zijn vijanden en de vreemdeling. Let op het verlangen in vers 35. Neem deze vraag mee: hoe ziet mijn leven eruit als ik het naast Job 31 leg?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Wat deed Job volgens 29:12-17 voor de ellendige, de wees, de weduwe, de blinde en de kreupele? Hoe reageerden de mensen in de poort op hem (29:7-11)?
- Welke terreinen van het leven noemt Job in hoofdstuk 31? Noem er ten minste zes, met het vers erbij.
Interpretatie: wat betekent het?
- In 29:2-5 noemt Job als eerste niet zijn rijkdom of zijn aanzien, maar Gods nabijheid. Wat zegt dat over wat hij het meest gemist heeft?
- Job zegt in 31:1 dat hij een verbond met zijn ogen gemaakt heeft. Lees Mattheüs 5:28. Wat laat dit zien over de diepte van Gods geboden, die ook het hart en de ogen raken?
- In 31:13-15 grondt Job zijn zorg voor zijn knechten in God, Die hen ook gemaakt heeft. Hoe sluit dat, met 31:16-23, aan bij wat Jakobus 1:27 zuivere godsdienst noemt?
- Job is werkelijk oprecht, en toch zal hij in 39:37 zijn hand op zijn mond leggen (sessie 8). Hoe kan een mens tegelijk een oprecht leven leiden en voor God moeten zwijgen? Vergelijk zijn houding in 31:35-37 met die in 39:37.
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Jobs geloof werd zichtbaar in zorg voor kwetsbare mensen om hem heen. Wie zijn de weduwen, wezen en vreemdelingen in uw omgeving, en wat kunt u deze week voor een van hen doen?
- Kies één vers uit hoofdstuk 31 dat u raakt en leg uw eigen leven ernaast. Zondag 41 van de Heidelbergse Catechismus zegt dat God ook onkuise gedachten en begeerten verbiedt. Hoe brengt u wat u ontdekt bij God, Die om Christus wil vergeeft?
Gebed bij deze sessie
Heere, U ziet al mijn wegen en telt al mijn treden. Dank U voor de dagen waarin ik Uw nabijheid mocht kennen, en wees mij nabij in de dagen waarin ik U mis. Leer mij een verbond te maken met mijn ogen, eerlijk te zijn in mijn handel en open te staan voor de arme, de weduwe, de wees en de vreemdeling. Bewaar mij ervoor mijn eigen oprechtheid tot een pleitgrond tegen U te maken. Ik heb geen andere gerechtigheid dan die van de Heere Jezus; laat mijn leven een dankbaar antwoord daarop zijn. Amen.
Verder studeren: Lees Mattheüs 25:31-40 en Jakobus 1:27-2:9 naast Job 29 en 31. Lees daarna in deel 1, sessie 5, hoe Elihu op dit slotpleidooi reageert (Job 32:1-5).
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Vraag kort wat ieder het meest zou missen als het oude leven wegviel. Lees daarna Job 29:1-17 samen, en uit hoofdstuk 31 de verzen 1-4 en 13-23.
De kernvragen
- Wat deed Job volgens 29:12-17 voor de ellendige, de wees, de weduwe, de blinde en de kreupele? Hoe reageerden de mensen in de poort op hem (29:7-11)? (vraag 1)
- In 29:2-5 noemt Job als eerste niet zijn rijkdom of zijn aanzien, maar Gods nabijheid. Wat zegt dat over wat hij het meest gemist heeft? (vraag 3)
- Job zegt in 31:1 dat hij een verbond met zijn ogen gemaakt heeft. Lees Mattheüs 5:28. Wat laat dit zien over de diepte van Gods geboden, die ook het hart en de ogen raken? (vraag 4)
- Jobs geloof werd zichtbaar in zorg voor kwetsbare mensen om hem heen. Wie zijn de weduwen, wezen en vreemdelingen in uw omgeving, en wat kunt u deze week voor een van hen doen? (vraag 7)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 15:1), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 29:1-31:40
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Hoofdstuk 31 kan schuldgevoel oproepen, zeker vers 1. Niemand hoeft iets persoonlijks te delen. Houd het gesprek bij wat de tekst laat zien over de diepte van Gods geboden.
Gebedsrondje: Bid voor de weduwen, wezen, zieken en vreemdelingen die de kring kent. Wie wil, noemt iemand voor wie hij deze week iets kan doen. Sluit af met stille belijdenis en dank voor vergeving.
Om te zingen: Psalm 15:1 (berijming 1773)
8Sessie 8: Behemoth, Leviathan en een hand op de mond
Job 39:1-38; 40:10-41:25±45 minuten
Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat God Job zijn lijden niet uitlegt, maar hem Zijn macht en zorg over de schepping toont, zodat Job stil wordt voor Hem.
Lees Job 39:1-38; 40:10-41:25Wie heeft Mij voorgekomen, dat Ik hem zou vergelden? Wat onder den gansen hemel is, is het Mijne. — Job 41:2 (SV)
- Woord om te onthouden:
Wat onder den gansen hemel is, is het Mijne
(Job 41:2)- Om te zingen:
- Psalm 8:1 (berijming 1773)
In deel 1 las u het begin van Gods spreken uit het onweder over de grondvesten van de aarde, de zee, het licht en de sterren (Job 38), en de korte wisseling tussen God en Job in 39:34-40:9. Deze sessie leest de dieren daartussen, staat nog eens stil bij Jobs antwoord en gaat verder met Behemoth en Leviathan. In hoofdstuk 39 laat God een reeks dieren voorbijgaan waarvan Hij, en niet de mens, de aard, de kracht en de vrijheid gaf: de leeuw en de raaf, de steengeit, de woudezel, de eenhoorn, de struisvogel, het paard, de sperwer en de arend. Dan antwoordt Job kort: hij is te gering en legt zijn hand op zijn mond. Daarna spreekt God over Behemoth en Leviathan, twee schepselen waartegen geen mens iets vermag. Uitleggers zijn het niet eens over welke dieren hier bedoeld zijn, en deze gids kiest daarin niet. Het gaat erom Wie hen gemaakt heeft: wat onder de ganse hemel is, is het Zijne.
Zo leest u dit gedeelte
Een lang gedeelte; lees het in drie stukken. In 39:1-33 let u op de vragen: wie zorgt voor deze dieren, en wie gaf hun hun aard en hun vrijheid? Lees daarna 39:34-38 langzaam, de korte wisseling tussen God en Job. De Statenvertaling nummert de verzen hier anders dan veel buitenlandse vertalingen, zodat dit antwoord van Job in 39:37 staat. In 40:10-41:25 leest u over Behemoth en Leviathan; let op wat God over hun kracht zegt en op de vraag van 41:2, die Paulus laat doorklinken in Romeinen 11:35. Neem deze vraag mee: wat doet het met mij als ik besef dat alles onder de hemel van God is?
Vragen bij deze sessie
Observatie: wat staat er?
- Noem de dieren uit 39:1-33. Wat hebben zij gemeen in hun verhouding tot de mens?
- Wat antwoordt Job in 39:37-38, en wat doet hij met zijn hand? Vergelijk dat met hoe hij in 31:35-37 nog als een vorst tot God wilde naderen.
- Hoe beschrijft God de kracht van Behemoth in 40:10-19 en van Leviathan in 41:3-25? Welke wapens richten volgens 41:17-20 niets tegen Leviathan uit?
Interpretatie: wat betekent het?
- Volgens 39:3 bereidt God de raaf haar kost als haar jongen tot Hem schreeuwen. Wat zegt het over God dat Hij Job wijst op dieren die Hij zonder de mens verzorgt, zoals de raaf? Vergelijk Psalm 147:9 en Lukas 12:24.
- In 41:2 vraagt God wie Hem voorgekomen is, dat Hij hem zou vergelden. Hoe raakt die vraag de manier waarop Job en zijn vrienden over God spraken, alsof God een mens iets verschuldigd zou zijn? Lees Romeinen 11:33-36 erbij.
- De tweede rede van God gaat niet over het lijden van Job, maar over twee schepselen die alleen God kan bedwingen. Waarom zou God juist hierover spreken tegen een lijdende man?
Toepassing: wat betekent het voor u?
- Artikel 13 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt dat wij niet nieuwsgierig willen onderzoeken wat God doet boven ons verstand, en dat Zijn voorzienigheid ons troost geeft. Waar hebt u het nodig om, net als Job, uw hand op uw mond te leggen?
- Welke dingen in uw leven of in de wereld maken u onrustig, omdat u er geen macht over hebt? Hoe kan het weten dat alles onder de hemel van God is u helpen om in vertrouwen te leven?
Gebed bij deze sessie
HEERE, wat onder de ganse hemel is, is het Uwe. U voedt de raven, U geeft het paard zijn kracht, en U alleen bedwingt wat geen mens kan temmen. Ik ben te gering om U te antwoorden; ik leg mijn hand op mijn mond. Vergeef mij waar ik meende dat U mij iets verschuldigd was. Dank U dat U in Christus alles uit genade geeft. Leer mij rusten in Uw voorzienigheid, ook waar ik Uw wegen niet versta, want uit U en door U en tot U zijn alle dingen. Amen.
Verder studeren: Lees Psalm 104:24-30, waar de Leviathan opnieuw genoemd wordt als schepsel van God, en Jesaja 27:1. Lees daarna Job 42:1-6 opnieuw (deel 1, sessie 7), het tweede en laatste antwoord van Job.
Voor de kringleider
Opzet voor een avond van 60 minuten
Opening: Kijk terug op de acht avonden: welke vraag van Job is de kring het meest bijgebleven? Lees daarna Job 39:1-8 en 39:34-38 samen, en enkele verzen uit hoofdstuk 40 en 41.
De kernvragen
- Wat antwoordt Job in 39:37-38, en wat doet hij met zijn hand? Vergelijk dat met hoe hij in 31:35-37 nog als een vorst tot God wilde naderen. (vraag 2)
- Volgens 39:3 bereidt God de raaf haar kost als haar jongen tot Hem schreeuwen. Wat zegt het over God dat Hij Job wijst op dieren die Hij zonder de mens verzorgt, zoals de raaf? Vergelijk Psalm 147:9 en Lukas 12:24. (vraag 4)
- In 41:2 vraagt God wie Hem voorgekomen is, dat Hij hem zou vergelden. Hoe raakt die vraag de manier waarop Job en zijn vrienden over God spraken, alsof God een mens iets verschuldigd zou zijn? Lees Romeinen 11:33-36 erbij. (vraag 5)
- Welke dingen in uw leven of in de wereld maken u onrustig, omdat u er geen macht over hebt? Hoe kan het weten dat alles onder de hemel van God is u helpen om in vertrouwen te leven? (vraag 8)
Indeling
- 10 min
- Welkom, zingen (Psalm 8:1), gebed en de opening
- 10 min
- Samen lezen: Job 39:1-38; 40:10-41:25
- 30 min
- Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
- 10 min
- Gebedsrondje en afsluiting
Als het stil valt: Behemoth en Leviathan roepen vragen op over welke dieren bedoeld zijn, en de uitleggers verschillen daarover. Laat het rusten en vraag waarom God juist over deze schepselen spreekt.
Gebedsrondje: Neem een moment stilte, zoals Job zijn hand op zijn mond legde. Bid daarna over wat de kring onrustig maakt. Dank samen dat alles onder de hemel van God is, en dat Hij voor de Zijnen zorgt.
Om te zingen: Psalm 8:1 (berijming 1773)
Toets uw kennis: Job: lijden en vertrouwen
Tips voor het groepsgesprek
- Job spreekt in deze hoofdstukken soms hard over God. Spreek aan het begin af dat u die woorden laat staan als woorden van een lijdend mens, zonder ze goed te praten en zonder ze weg te redeneren. Vraag bij moeilijke verzen eerst wat er staat, en daarna pas wat het betekent.
- Wees pastoraal alert: in vrijwel elke kring zit iemand die zelf zwaar verlies of onrecht kent. Geef ruimte voor stilte en dwing niemand tot delen. Wees zuinig met snelle antwoorden; de vrienden van Job zijn daarin het waarschuwende voorbeeld.
- De gedeelten van sessie 7 en 8 zijn lang. Vraag de deelnemers ze vooraf thuis te lezen, en lees in de kring samen de verzen die de leeswijzer langzaam noemt. Wie een andere uitgave dan de Statenvertaling gebruikt, let bij Job 39-41 op de afwijkende versnummering.
- Sluit elke sessie af met de vraag wat dit gedeelte zegt over God en over Christus, de Middelaar naar Wie Job uitzag, en met gebed. Vraag ieder wat hij of zij deze week wil meenemen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil met deel 1?
Deel 1 volgt in zeven sessies het raamverhaal en de grote lijn van het boek: het begin met de hemelse achtergrond (Job 1-2), Jobs eerste klacht (3), korte stukken uit de redevoeringen van de vrienden (4, 8 en 11) met Jobs antwoord in hoofdstuk 13, de belijdenis van de levende Verlosser (19), Elihu (32-33), het begin van Gods spreken uit het onweder (38 en 40) en het slot (42). Deel 2 leest in acht sessies vooral de redevoeringen van Job zelf, die deel 1 overslaat: Job 9, 14, 16-17, 21, 23, 28 en 29-31, en daarna het vervolg van Gods rede met Behemoth en Leviathan (39-41). De draad is Jobs verlangen naar een scheidsman en Getuige bij God.
Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?
Nee, elke sessie is op zichzelf te gebruiken. Het helpt wel, omdat deel 1 de hemelse achtergrond uit Job 1-2 uitlegt die Job zelf nooit te zien krijgt, en omdat deel 2 er geregeld naar terugwijst: naar de redevoeringen van de vrienden waarop Job antwoordt, naar zijn belijdenis in Job 19:25 en naar zijn laatste antwoord in Job 42. Wie alleen deel 2 doet, leest het best vooraf Job 1-2 en Job 42.
Waarom leest deze gids juist de redevoeringen van Job zelf?
Het grootste deel van het boek bestaat uit gesprek, en daarin spreekt Job het meest. Toch worden zijn redevoeringen vaak overgeslagen, omdat ze lang zijn en soms schuren. Juist daar hoort u hoe een gelovige in diepe nood blijft worstelen met God en toch niet van Hem loslaat. In die worsteling klinkt steeds sterker zijn verlangen naar Iemand die tussen God en hem staat: een scheidsman (9:33), een Getuige in de hemel (16:19) en een borg (17:3). Dat verlangen is in Christus vervuld. Job zelf zag dat nog niet zo helder, en deze gids legt hem het Nieuwe Testament niet in de mond.
Mag een gelovige zo tegen God spreken als Job doet?
Het boek laat twee dingen naast elkaar staan. God zegt aan het eind tegen de vrienden dat zij niet recht van Hem gesproken hebben zoals Zijn knecht Job (42:7, deel 1, sessie 7). Jobs eerlijke klacht voor Gods aangezicht wordt dus niet als zodanig veroordeeld. Tegelijk bestraft God hem om woorden zonder wetenschap (38:2). Job legt zijn hand op zijn mond (39:37), en God vraagt hem daarna of hij Zijn oordeel te niet wil maken om zelf rechtvaardig te zijn (40:3); aan het eind heeft Job berouw in stof en as (42:6). U mag uw nood eerlijk bij God brengen, ook in de woorden van een klacht, zoals de Psalmen dat ook doen. Maar wie klaagt, blijft een schepsel tegenover zijn Schepper, en niet Zijn rechter.
Wie of wat zijn Behemoth en Leviathan?
Daarover zijn uitleggers het niet eens. Sommigen denken aan bestaande dieren, zoals de olifant of het nijlpaard bij Behemoth en de krokodil of de walvis bij Leviathan. Anderen lezen de beschrijving ook als beeld van machten die alleen God kan bedwingen; elders in de Schrift wordt Leviathan in die zin genoemd (Jesaja 27:1). Deze gids kiest daarin niet. Voor het boek Job is het belangrijkste wat God er zelf over zegt: Hij heeft ze gemaakt, geen mens kan ze aan, en wat onder de ganse hemel is, is het Zijne (41:2).
Waarom wijken de versnummers in Job 39-41 af?
De Statenvertaling verdeelt de hoofdstukken 38-41 anders dan veel Engelse vertalingen. Job 38 telt in de Statenvertaling 38 verzen, zodat de leeuw en de raaf aan het begin van Job 39 staan. Het korte antwoord van Job staat in 39:37, Behemoth begint in 40:10 en Leviathan in 40:20. Het vers dat Paulus laat doorklinken in Romeinen 11:35 is in de Statenvertaling Job 41:2, waar Engelse vertalingen Job 41:11 hebben. Deze gids volgt de nummering van de Statenvertaling.
Hoeveel tijd heb ik per sessie nodig?
Reken op 30 tot 45 minuten per sessie: het lezen van het gedeelte in de Statenvertaling, de vragen en het gebed. De redevoeringen van Job zijn dichterlijk en lang, vooral in sessie 7 en 8; de leeswijzer zegt bij de lange gedeelten waar u langzaam en waar u vlotter kunt lezen. In een kring duurt het gesprek vaak langer. Neem liever twee avonden voor een sessie dan dat u haast maakt.