Over deze studie
Deze bijbelstudie neemt u in zes sessies mee door alle vierentwintig hoofdstukken van het boek Jozua. U leest hoe God Zijn dienaar Jozua roept en bemoedigt, hoe Rachab in Jericho haar vertrouwen op de God van Israël stelt, hoe het volk droogvoets door de Jordaan trekt en gedenkstenen opricht, en hoe Jericho valt — niet door wapens, maar door geloof. U staat ook stil bij de ernstige les van Achans zonde, bij de verdeling van het land als bewijs dat geen woord van God onvervuld blijft, en bij Jozua's indrukwekkende afscheidsrede met de oproep om te kiezen wie u dienen zult. De studie bevat per sessie observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen en is geschikt voor persoonlijke stille tijd en voor bespreking in een groep.
- Bijbelboek
- Jozua 1-24
- Sessies
- 6
- Duur
- 6 weken
- Per sessie
- ±38 minuten
Voor wie: Deze studie is geschikt voor iedereen die het Oude Testament beter wil leren kennen, of u nu pas gelovig bent of al langer op weg. Het boek Jozua is een verhalend boek en daardoor goed toegankelijk; de vragen helpen u om achter de gebeurtenissen Gods hand en Gods hart te zien. Ideaal voor persoonlijke stille tijd, huiskringen en bijbelstudiegroepen die in zes weken een heel bijbelboek willen doorlezen.
Wat u leert in deze studie
- Begrijpen wie Jozua was, hoe hij Mozes opvolgde en wat zijn opdracht inhield.
- Ontdekken dat de oproep "wees sterk en moedig" niet rust op eigen kracht, maar op Gods belofte om mee te gaan.
- Zien hoe God Zijn belofte aan Abraham vervult in de intocht en de verdeling van het land.
- Leren van de ernst van de zonde (Achan) en van de kracht van het geloof (Rachab, de val van Jericho).
- Voor uzelf de keuze van Jozua 24:15 doordenken: "ik en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen".
Wat hebt u nodig?
- Een Bijbel (bij voorkeur de Herziene Statenvertaling of NBV21)
- Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
- Een pen of potlood
- Optioneel: een bijbelse kaart van Kanaän of een inleiding op Jozua (beschikbaar op BijbelAssistent)
Overzicht van de sessies
- 1Wees sterk en moedig — Gods opdracht aan JozuaJozua 1:1-2:24 · ±35 minuten
- 2Door de Jordaan — gedenkstenen van Gods trouwJozua 3:1-5:15 · ±40 minuten
- 3Jericho en Achan — geloof en gehoorzaamheidJozua 6:1-8:35 · ±40 minuten
- 4De HEERE strijdt voor IsraëlJozua 9:1-12:24 · ±40 minuten
- 5Het land verdeeld — geen woord onvervuldJozua 13:1-21:45 · ±35 minuten
- 6Kies wie u dienen zult — Jozua's afscheidJozua 22:1-24:33 · ±40 minuten
Sessie 1 — Wees sterk en moedig — Gods opdracht aan Jozua
Lees Jozua 1:1-2:24±35 minuten
Heb Ik het u niet geboden? Wees sterk en moedig, schrik niet en wees niet ontsteld, want de HEERE, uw God, is met u, overal waar u heen gaat. — Jozua 1:9 (HSV)
Het boek Jozua begint op een spannend moment: Mozes, de grote leider die het volk veertig jaar door de woestijn leidde, is gestorven. Israël staat aan de oever van de Jordaan, met het beloofde land in zicht. God roept Jozua, de dienaar van Mozes, om het volk de rivier over te leiden. Tot drie keer toe klinkt de oproep "wees sterk en moedig" — niet als peptalk, maar als bevel dat rust op Gods belofte: "Ik zal met u zijn." In hoofdstuk 2 stuurt Jozua twee verspieders naar Jericho, waar zij hulp krijgen uit onverwachte hoek: Rachab, een vrouw uit de stad zelf, belijdt haar vertrouwen op de God van Israël.
Zo leest u dit gedeelte
Lees beide hoofdstukken rustig door. Tel in hoofdstuk 1 hoe vaak de woorden "sterk" en "moedig" voorkomen en let op wat God telkens belooft. Merk in vers 8 op welke plaats het "boek van deze wet" krijgt in Jozua's leiderschap. Let in hoofdstuk 2 op de woorden van Rachab in vers 9-11: wat weet zij al over de God van Israël, en wat doet zij met die kennis? Neem deze vraag mee: waar steunt moed in dit gedeelte op?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Welke beloften doet God aan Jozua in Jozua 1:1-9? Noem er ten minste drie en let op de woorden "Ik zal".
- Wat zegt Rachab in Jozua 2:9-11 over wat de inwoners van Jericho hebben gehoord? Welke daden van God noemt zij?
Interpretatie— Wat betekent het?
- God draagt Jozua op om dag en nacht het boek van de wet te overdenken (Jozua 1:8). Waarom hoort het overdenken van Gods Woord bij moedig leiderschap? Wat is het verband tussen vers 8 en vers 9?
- Rachab was een heidense vrouw met een zondig verleden, en toch redt God haar en haar familie (Jozua 2:12-14). Wat zegt dit over voor wie Gods genade bedoeld is? Lees ook Hebreeën 11:31 en Mattheüs 1:5.
- De oproep "wees sterk en moedig" klinkt drie keer in hoofdstuk 1 (vers 6, 7 en 9). Is moed hier een karaktereigenschap of een geloofsdaad? Waar maakt de tekst dat verschil duidelijk?
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- Jozua moest een taak oppakken die hem ver boven de pet leek te gaan. Voor welke opdracht of verantwoordelijkheid in uw leven hebt u op dit moment moed nodig? Wat betekent Gods belofte "Ik ben met u" daarin concreet?
- Rachab handelde naar het weinige dat zij van God wist. Wat weet u van God dat vraagt om een concrete stap van vertrouwen — en welke stap zou dat deze week kunnen zijn?
Gebed bij deze sessie
Trouwe God, dank U dat U Uw dienaren nooit alleen op pad stuurt. Zoals U Jozua riep en beloofde met hem te zijn, zo wilt U ook met mij meegaan, overal waar ik heen ga. Vergeef mij waar angst het laatste woord heeft in mijn leven. Leer mij om Uw Woord dag en nacht te overdenken, zodat mijn moed wortelt in Uw beloften en niet in eigen kracht. Dank U dat U, net als bij Rachab, genadig bent voor wie bij U schuilt. Maak mij sterk en moedig in het vertrouwen dat U erbij bent. Amen.
Verder studeren: Lees Deuteronomium 31:1-8, waar Mozes Jozua aanstelt en dezelfde woorden klinken: "wees sterk en moedig". Vergelijk dit met Jozua 1. Lees ook Numeri 13-14 over de twaalf verkenners: waarom mochten alleen Jozua en Kaleb van die generatie het land binnengaan?
Sessie 2 — Door de Jordaan — gedenkstenen van Gods trouw
Lees Jozua 3:1-5:15±40 minuten
Heilig u, want morgen zal de HEERE wonderen doen in uw midden. — Jozua 3:5 (HSV)
De Jordaan staat in deze tijd van het jaar buiten haar oevers — een onneembare hindernis voor een heel volk met kinderen en vee. Maar zodra de priesters met de ark van het verbond hun voeten in het water zetten, blijft het water staan en trekt Israël droogvoets over, net als veertig jaar eerder bij de Schelfzee. God beveelt twaalf stenen uit de rivierbedding op te richten als blijvend gedenkteken, zodat ook latere generaties zullen vragen: "Wat betekenen deze stenen?" In Gilgal wordt het volk besneden en viert het Pascha, en vlak voor Jericho ontmoet Jozua de Bevelhebber van het leger van de HEERE.
Zo leest u dit gedeelte
Let bij het lezen op de centrale plaats van de ark van het verbond: waar gaat de ark, en wat zegt dat over wie er werkelijk voorop gaat? Lees Jozua 4:6-7 en 4:21-24 aandachtig: voor wie zijn de gedenkstenen bedoeld en wat moeten ze uitwerken? Merk in hoofdstuk 5 op dat het volk eerst besneden wordt en het Pascha viert vóórdat de strijd om Jericho begint. Neem deze vraag mee: waarom laat God Zijn volk eerst gedenken en zich toewijden, voordat het mag strijden?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Beschrijf stap voor stap wat er gebeurt bij de doortocht in Jozua 3:14-17. Welke rol spelen de priesters met de ark, en wanneer precies stopt het water?
- Welke opdracht krijgen de twaalf mannen in Jozua 4:1-7, en welk doel noemt God daarbij voor de kinderen van latere generaties?
Interpretatie— Wat betekent het?
- De doortocht door de Jordaan lijkt sterk op de doortocht door de Schelfzee (vergelijk Jozua 4:23 met Exodus 14). Waarom is het belangrijk dat de nieuwe generatie ditzelfde wonder met eigen ogen ziet?
- Volgens Jozua 4:24 hebben de gedenkstenen een dubbel doel: "opdat alle volken van de aarde" Gods sterke hand zouden kennen, en opdat Israël de HEERE zou vrezen. Hoe horen die twee doelen bij elkaar?
- In Jozua 5:13-15 ontmoet Jozua de Bevelhebber van het leger van de HEERE, Die antwoordt: "Nee, maar Ik ben de Bevelhebber." Wat leert dit antwoord Jozua over de vraag wie er aan wiens kant staat? Vergelijk Exodus 3:5.
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- Israël richtte stenen op om Gods daden niet te vergeten. Welke "gedenkstenen" kent uw eigen leven — momenten waarop God merkbaar zorgde of uitkomst gaf? Hoe kunt u die bewust gedenken en doorvertellen, bijvoorbeeld aan kinderen of vrienden?
- "Heilig u, want morgen zal de HEERE wonderen doen" (Jozua 3:5). Het volk moest zich voorbereiden op Gods handelen. Hoe bereidt u zich voor op de ontmoeting met God — in stille tijd, gebed of de zondagse dienst? Wat zou daarin meer aandacht mogen krijgen?
Gebed bij deze sessie
HEERE, God van wonderen, U baande een weg door de Jordaan toen er menselijk gesproken geen weg was. Dank U dat U vandaag Dezelfde bent. Vergeef mij dat ik Uw daden zo snel vergeet en leer mij gedenkstenen op te richten: momenten van dankbaarheid waarin ik Uw trouw benoem en doorvertel. Heilig mijn hart, zodat ik bereid ben wanneer U handelen wilt. Laat mij, net als Jozua, buigen voor U en erkennen dat niet U aan mijn kant moet staan, maar ik aan de Uwe. Amen.
Verder studeren: Lees Exodus 14:13-31 over de doortocht door de Schelfzee en vergelijk dit met Jozua 3-4. Lees ook Psalm 114, een lied over beide doortochten: hoe bezingt de dichter de macht van God over het water?
Sessie 3 — Jericho en Achan — geloof en gehoorzaamheid
Lees Jozua 6:1-8:35±40 minuten
Juich, want de HEERE heeft u de stad gegeven! — Jozua 6:16 (HSV)
Jericho is de eerste en sterkste stad die Israël tegenkomt — zwaar versterkt en hermetisch gesloten. Gods strijdplan is menselijk gezien dwaas: zes dagen lang zwijgend om de stad trekken, en op de zevende dag zeven keer, met de ark voorop. Maar als het volk juicht, storten de muren in: de stad wordt niet veroverd, maar gegeven. Rachab en haar familie worden gespaard, zoals beloofd. Direct daarna volgt echter een pijnlijke les: Achan neemt van het gewijde, en Israël lijdt een vernederende nederlaag bij het kleine Ai. Pas na het wegdoen van de zonde geeft God opnieuw de overwinning, en het gedeelte eindigt met een plechtige verbondsvernieuwing bij de bergen Ebal en Gerizim.
Zo leest u dit gedeelte
Lees deze drie hoofdstukken als één doorlopend verhaal van overwinning, nederlaag en herstel. Let in hoofdstuk 6 op het contrast tussen Gods ongewone strijdplan en het resultaat: wie krijgt de eer? Lees hoofdstuk 7 aandachtig: hoe komt de nederlaag bij Ai aan het licht, en welke stappen volgen voordat het weer goed komt? Merk in Jozua 8:30-35 op dat de verovering onderbroken wordt voor het voorlezen van de hele wet. Neem deze vraag mee: wat leert dit gedeelte over de ernst van zonde en de kracht van gehoorzaamheid?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Welke instructies krijgt Israël voor de zeven dagen rond Jericho (Jozua 6:1-5)? Wat valt u op aan de rol van de ark en de priesters in deze "veldslag"?
- Hoe wordt Achans zonde stap voor stap ontdekt in Jozua 7:10-21, en hoe omschrijft Achan zelf wat er in hem omging (vers 21)? Welke werkwoorden gebruikt hij?
Interpretatie— Wat betekent het?
- God zegt al vóór de eerste omgang: "Zie, Ik heb Jericho met zijn koning en zijn strijdbare helden in uw hand gegeven" (Jozua 6:2). Waarom moest het volk dan toch zeven dagen lang rondtrekken? Wat werd er in die dagen van hun geloof gevraagd? Lees ook Hebreeën 11:30.
- Eén man zondigde, maar in Jozua 7:1 staat: "de Israëlieten pleegden trouwbreuk". Waarom raakt de zonde van één persoon het hele volk? Wat zegt dit over hoe God naar Zijn gemeente kijkt?
- Achan zag, kreeg begeerte en nam (Jozua 7:21) — dezelfde stappen als bij Eva in Genesis 3:6. Wat leert deze overeenkomst over hoe verleiding werkt, en op welk moment in dat proces is zonde nog te stoppen?
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- De muren van Jericho vielen pas na dagen van schijnbaar zinloos rondtrekken. In welke situatie vraagt God van u om vol te houden in gehoorzaamheid, ook al ziet u nog geen resultaat? Wat helpt u om vol te houden?
- Achan verborg zijn zonde onder zijn tent, maar voor God bleef niets verborgen. Is er iets in uw leven dat u liever toedekt dan belijdt? Wat zou een eerste stap kunnen zijn om het in het licht te brengen bij God — en zo nodig bij mensen? Lees ook 1 Johannes 1:9.
- Na de nederlaag en het herstel leest Jozua de hele wet voor aan het volk, inclusief vrouwen, kinderen en vreemdelingen (Jozua 8:34-35). Welke plaats heeft het luisteren naar heel Gods Woord — ook de moeilijke gedeelten — in uw leven en gezin?
Gebed bij deze sessie
Heilige God, U gaf Jericho aan Uw volk, niet door kracht of geweld, maar door geloof en gehoorzaamheid. Leer mij om Uw wegen te gaan, ook wanneer ik ze niet begrijp en het resultaat op zich laat wachten. Bewaar mij voor de weg van Achan: voor ogen die begeren, een hart dat grijpt en handen die verbergen. Doorzoek mij, en breng aan het licht wat niet voor U bestaan kan, zodat ik het belijden mag en vergeving ontvang. Dank U dat er bij U na elke nederlaag een nieuw begin is. Amen.
Verder studeren: Lees Hebreeën 11:30-31 over het geloof bij de val van Jericho en het geloof van Rachab. Lees daarnaast Deuteronomium 27:1-8 en vergelijk dit met Jozua 8:30-35: welke opdracht van Mozes voert Jozua hier nauwkeurig uit?
Sessie 4 — De HEERE strijdt voor Israël
Lees Jozua 9:1-12:24±40 minuten
En er is geen dag geweest als deze, ervoor niet en erna niet, waarop de HEERE de stem van een mens verhoorde. De HEERE streed immers voor Israël. — Jozua 10:14 (HSV)
Nu de val van Jericho en Ai bekend wordt, verenigen de koningen van Kanaän zich tegen Israël. Maar de Gibeonieten kiezen een andere weg: met een listig toneelstuk van oude kleren en beschimmeld brood sluiten zij een verbond met Israël — en veelzeggend staat erbij dat de Israëlieten "de HEERE niet om raad vroegen" (Jozua 9:14). Toch houdt Israël zich aan de gezworen eed, en juist de verdediging van Gibeon leidt tot de grootste veldslag van het boek, waarin God hagelstenen uit de hemel werpt en de zon stilstaat op Jozua's gebed. De hoofdstukken 10-12 beschrijven vervolgens de veldtochten in het zuiden en het noorden: niet Israëls leger, maar de HEERE Zelf blijkt de eigenlijke Strijder.
Zo leest u dit gedeelte
Lees hoofdstuk 9 als een les in onderscheiding: let op vers 14 en op hoe Israël omgaat met een verbond dat onder valse voorwendselen gesloten is. Hoofdstuk 10 en 11 bevatten veel veldslagen en plaatsnamen; u hoeft niet elke plaats te kunnen aanwijzen. Let liever op de terugkerende zinnen: wie geeft de vijanden in Israëls hand, en wie strijdt er werkelijk? Onderstreep de bemoedigingen die God onderweg geeft (10:8 en 11:6). Neem deze vraag mee: wat is in dit gedeelte het aandeel van God en wat het aandeel van het volk?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Met welke list misleiden de Gibeonieten Israël (Jozua 9:3-13), en welke cruciale stap slaan de mannen van Israël over volgens Jozua 9:14?
- Welke wonderen doet God tijdens de slag bij Gibeon volgens Jozua 10:10-14? Wat doodde er meer vijanden: het zwaard van Israël of de hagelstenen van de HEERE?
Interpretatie— Wat betekent het?
- Israël houdt zich aan het verbond met Gibeon, ook al kwam het door bedrog tot stand (Jozua 9:18-21). Waarom weegt een gezworen eed bij de naam van de HEERE zo zwaar? Wat zegt dit over de waarde van ons gegeven woord? Lees ook Psalm 15:4.
- "De HEERE streed immers voor Israël" (Jozua 10:14) — en toch moest het leger de hele nacht doormarcheren en zelf vechten (vers 9). Hoe verhouden Gods strijden en onze inzet zich tot elkaar in het leven van het geloof?
- De verovering van Kanaän roept bij veel lezers vragen op over Gods oordeel over de volken. Lees Genesis 15:16 en Deuteronomium 9:4-5. Wat leren deze teksten over Gods geduld én over de reden van dit oordeel?
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- Israël ging af op wat het zag — oude zakken en droog brood — en vroeg de HEERE niet om raad (Jozua 9:14). Bij welke beslissingen vergeet u God te raadplegen omdat de zaak "duidelijk lijkt"? Hoe kunt u het gebed een vaste plaats geven bij keuzes, groot en klein?
- Voor de grote veldslagen zegt God tegen Jozua: "Wees niet bevreesd voor hen, want Ik heb hen in uw hand gegeven" (Jozua 10:8). Welke "overmacht" boezemt u op dit moment vrees in? Wat verandert er aan die situatie als u gelooft dat de HEERE voor u strijdt?
Gebed bij deze sessie
HEERE, God van de legermachten, U streed voor Uw volk en geen vijand was tegen U bestand. Vergeef mij dat ik zo vaak vertrouw op wat mijn ogen zien en vergeet om eerst Uw aangezicht te zoeken. Leer mij om bij elke beslissing, klein of groot, U om raad te vragen. Dank U dat U ook vandaag strijdt voor wie U toebehoren, en dat geen overmacht te groot is voor U. Geef mij trouw aan mijn woord, zoals Israël trouw bleef aan zijn eed, en laat mij rusten in de wetenschap dat de uitkomst in Uw handen ligt. Amen.
Verder studeren: Lees 2 Samuël 21:1-14 over hoe zwaar het verbond met de Gibeonieten eeuwen later nog weegt. Lees ook Exodus 14:14 ("De HEERE zal voor u strijden") en Romeinen 8:31-39: hoe klinkt het thema "God strijdt voor de Zijnen" door tot in het Nieuwe Testament?
Sessie 5 — Het land verdeeld — geen woord onvervuld
Lees Jozua 13:1-21:45±35 minuten
Van al de goede woorden die de HEERE tot het huis van Israël gesproken had, viel niet één woord ter aarde: alles kwam uit. — Jozua 21:45 (HSV)
Na de veroveringen volgt een heel ander soort tekst: hoofdstukkenlang worden grenzen, steden en dorpen opgesomd, stam voor stam. Wat op het eerste gezicht een droge lijst lijkt, is in werkelijkheid een juridisch bewijsstuk van Gods trouw: elk stuk grond is de vervulling van de belofte die God aan Abraham, Izak en Jakob deed. Te midden van de lijsten staan levende portretten: de vijfentachtigjarige Kaleb die vol geloof het bergland van de reuzen vraagt, de dochters van Zelafead die hun erfdeel ontvangen, en de vrijsteden en Levietensteden die Gods recht en dienst midden in het land verankeren. Het gedeelte sluit af met een van de mooiste zinnen van het boek: niet één van Gods goede woorden bleef onvervuld.
Zo leest u dit gedeelte
U hoeft deze hoofdstukken niet allemaal woord voor woord te lezen. Lees in elk geval Jozua 13:1-7, hoofdstuk 14 (Kaleb), Jozua 17:3-6 (de dochters van Zelafead), Jozua 18:1-10, hoofdstuk 20 (de vrijsteden) en Jozua 21:43-45. Blader door de overige lijsten heen en besef: achter elke plaatsnaam staat een gezin dat thuiskwam in Gods belofte. Let vooral op het geloof van Kaleb: hoe spreekt hij over de afgelopen vijfenveertig jaar en over de toekomst? Neem deze vraag mee: wat zegt de zorgvuldige verdeling van het land over Gods trouw aan ieder afzonderlijk?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Hoe beschrijft Kaleb in Jozua 14:6-12 zijn levensloop sinds Kades-Barnea? Welke woorden gebruikt hij over zijn kracht en over de HEERE?
- Waarvoor dienden de vrijsteden volgens Jozua 20:1-6, en voor wie stonden ze open? Wat valt u op aan de zorgvuldigheid van deze regeling?
Interpretatie— Wat betekent het?
- Kaleb vraagt op zijn vijfentachtigste juist het bergland waar de Enakieten — de reuzen — wonen (Jozua 14:12). Waarom kiest hij niet voor een rustig, al veroverd gebied? Wat is volgens vers 8 en 14 het geheim van zijn volharding?
- De stam Levi krijgt geen eigen grondgebied, maar steden verspreid door het hele land (Jozua 13:33 en hoofdstuk 21): "de HEERE is Zelf hun erfelijk bezit". Wat betekent het dat God Zelf iemands erfdeel is? Lees ook Psalm 16:5-6.
- Jozua 21:43-45 zegt dat álles uitkwam wat God gesproken had — terwijl er volgens Jozua 13:1 nog "zeer veel land overgebleven is om in bezit te nemen". Hoe kunnen beide waar zijn? Wat leert dit over beloften die al vervuld zijn én nog in bezit genomen moeten worden?
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- Kaleb "volhardde erin de HEERE te volgen" — vijfenveertig jaar lang, ook in de woestijnjaren. Wat helpt u om God trouw te blijven volgen wanneer de vervulling van Zijn beloften lang op zich laat wachten? Wie is voor u een voorbeeld van zulke volharding?
- "Niet één woord viel ter aarde: alles kwam uit" (Jozua 21:45). Neem een moment om terug te kijken op uw eigen leven: waar hebt u Gods trouw concreet ervaren? Schrijf twee of drie voorbeelden op en dank Hem daarvoor.
Gebed bij deze sessie
Getrouwe God, niet één van Uw goede woorden valt ter aarde: alles komt uit. Dank U dat Uw beloften vaster zijn dan alles waarop mensen bouwen. Geef mij het geloof van Kaleb: een hart dat U volkomen volgt, ook als de vervulling jaren op zich laat wachten, en dat op hoge leeftijd nog bergen durft te vragen. Leer mij te leven uit de wetenschap dat U Zelf mijn erfdeel bent — meer dan alles wat ik bezit. Help mij Uw trouw te tellen en door te vertellen aan wie na mij komen. Amen.
Verder studeren: Lees Genesis 12:1-7 en Genesis 15:18-21, waar God het land voor het eerst belooft, en Numeri 14:24 en 30 over Kaleb en Jozua. Lees ten slotte 2 Korinthe 1:20: hoe zijn al Gods beloften "ja en amen" geworden in Christus?
Sessie 6 — Kies wie u dienen zult — Jozua's afscheid
Lees Jozua 22:1-24:33±40 minuten
Maar wat mij en mijn huis betreft, wij zullen de HEERE dienen! — Jozua 24:15 (HSV)
Het boek sluit af met afscheid en keuze. Eerst keren de stammen van over de Jordaan naar huis, en een misverstand over een altaar laat zien hoe kostbaar én kwetsbaar de eenheid van Gods volk is (hoofdstuk 22). Daarna houdt de oude Jozua twee afscheidsredes. In hoofdstuk 23 herinnert hij de leiders eraan dat de HEERE Zelf voor hen gestreden heeft, en waarschuwt hij voor vermenging met de afgoden. In hoofdstuk 24 verzamelt hij heel het volk in Sichem, vertelt Gods grote daden na — van Abraham tot de intocht — en stelt het volk voor de beslissende keuze: "Kies voor u heden wie u zult dienen." Zijn eigen antwoord is helder en klinkt door de eeuwen heen: "ik en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen."
Zo leest u dit gedeelte
Lees hoofdstuk 22 met oog voor het misverstand: wat dachten de westelijke stammen, wat bedoelden de oostelijke stammen werkelijk, en wat voorkwam een burgeroorlog? Let in hoofdstuk 23 op de waarschuwingen: waarvoor moet Israël op zijn hoede zijn nu de rust gekomen is? Lees hoofdstuk 24 langzaam: tel in vers 2-13 hoe vaak God "Ik" zegt over wat Hij gedaan heeft, en let dan op de keuze die in vers 14-15 volgt. Neem deze vraag mee: waarop is de oproep om de HEERE te dienen gegrond — op plicht of op dankbaarheid?
Vragen bij deze sessie
Observatie— Wat staat er?
- Waarom bouwden de stammen Ruben, Gad en half Manasse het altaar bij de Jordaan volgens hun eigen uitleg in Jozua 22:21-29? Wat was het altaar wél en wat was het níet?
- Welke daden van God somt Jozua op in zijn terugblik in Jozua 24:2-13? Noem er ten minste vijf, van Abraham tot de intocht in het land.
Interpretatie— Wat betekent het?
- In Jozua 22 dreigt een oorlog door een misverstand, maar het gesprek brengt uitkomst (vers 30-34). Wat leert deze geschiedenis over oordelen op de eerste indruk en over het belang van hoor en wederhoor binnen Gods gemeente? Lees ook Mattheüs 18:15.
- Pas ná de lange opsomming van Gods daden klinkt de oproep: "Nu dan, vrees de HEERE, dien Hem" (Jozua 24:14). Waarom begint Jozua niet met de eis, maar met de geschiedenis van Gods genade? Wat zegt dat over de volgorde van geloof en gehoorzaamheid?
- Jozua zegt verrassend genoeg: "U zult de HEERE niet kunnen dienen, want Hij is een heilig God" (Jozua 24:19). Wil hij het volk ontmoedigen, of wil hij iets anders bereiken? Wat leert deze waarschuwing over de ernst van een belofte aan God?
Toepassing— Wat betekent het voor u?
- "Kies voor u heden wie u zult dienen" (Jozua 24:15). Welke "goden" dingen in onze tijd naar de eerste plaats in uw leven — denk aan carrière, bezit, schermen, de mening van anderen? Wat zou het concreet betekenen om vandaag opnieuw voor de HEERE te kiezen?
- Jozua spreekt niet alleen voor zichzelf, maar voor zijn huis: "ik en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen". Hoe kunt u het dienen van God vormgeven in uw gezin of huishouden — in gewoonten, gesprekken en keuzes? Noem één gewoonte die u zou willen beginnen of herstellen.
- Terugkijkend op het hele boek Jozua: welke les — over moed, gedenken, gehoorzaamheid, Gods strijd, Zijn trouw of de keuze om Hem te dienen — heeft u het meest geraakt? Wat is een concrete stap die u deze week wilt zetten?
Gebed bij deze sessie
HEERE, onze God, U hebt grote dingen gedaan: U riep Abraham, U verloste Uw volk uit Egypte en U bracht het thuis in het land van de belofte. Dank U dat U ook mijn leven draagt met diezelfde trouw. Vandaag wil ik opnieuw kiezen: U wil ik dienen, met heel mijn hart en heel mijn huis. Vergeef mij waar andere goden Uw plaats hebben ingenomen, en help mij die weg te doen. Geef dat mijn keuze geen woord van één moment is, maar een leven lang dienen in oprechtheid en trouw. Wat mij en mijn huis betreft: wij zullen de HEERE dienen. Amen.
Verder studeren: Lees Richteren 2:6-15 over wat er na de dood van Jozua met het volk gebeurde: waarom was de keuze van Sichem niet genoeg voor de volgende generatie? Lees ook 1 Koningen 18:21 en Mattheüs 6:24 over de onmogelijkheid om twee heren te dienen.
Tips voor het groepsgesprek
- Begin elke sessie met een korte terugblik: vraag deelnemers wat hen is bijgebleven uit de vorige sessie of uit hun persoonlijke bijbellezen.
- Gebruik bij dit boek een bijbelse kaart van Kanaän: plaatsen als Jericho, Ai, Gibeon en Sichem gaan leven als deelnemers zien waar het gebeurde.
- Stel open vragen en geef iedereen de ruimte om te antwoorden. Er zijn geen "foute" antwoorden bij toepassingsvragen — het gaat om eerlijke reflectie.
- Sluit elke sessie af met een concreet voornemen. Vraag elke deelnemer: "Wat is een ding dat je deze week wilt toepassen uit wat we gelezen hebben?"
Veelgestelde vragen
Wie schreef het boek Jozua en wanneer speelt het zich af?
Het boek is genoemd naar Jozua, de zoon van Nun, de opvolger van Mozes, en grote delen gaan op hem en op ooggetuigen terug; het slot over zijn dood is later toegevoegd. De gebeurtenissen spelen zich af rond de intocht in Kanaän, doorgaans gedateerd rond 1400 of rond 1230 voor Christus, afhankelijk van de datering van de uittocht.
Wat is het hoofdthema van het boek Jozua?
Het hoofdthema is Gods trouw aan Zijn beloften: Hij geeft Israël het land dat Hij aan Abraham, Izak en Jakob zwoer, en "niet één woord viel ter aarde: alles kwam uit" (Jozua 21:45). Daaraan verbonden klinkt de oproep tot moedig geloof ("wees sterk en moedig", Jozua 1:9) en tot een bewuste keuze om de HEERE te dienen (Jozua 24:15).
Is deze bijbelstudie geschikt voor beginners?
Ja, deze studie is speciaal ontworpen voor beginners. Jozua is een verhalend boek en daardoor goed te volgen, en de vragen beginnen met observatie (wat staat er?), gaan door naar interpretatie (wat betekent het?) en eindigen met toepassing (wat doe ik ermee?). U hebt geen theologische voorkennis nodig — alleen een Bijbel en een open hart.
Kan ik deze studie alleen doen of is een groep nodig?
Beide is mogelijk. De studie is geschikt voor persoonlijke stille tijd en voor groepsgesprek. Bij persoonlijke studie schrijft u uw antwoorden op in een notitieboekje. In een groep kunt u de vragen bespreken en van elkaars inzichten leren. De discussietips in deze gids helpen u bij het leiden van een groepsgesprek.
Hoeveel tijd heb ik per sessie nodig?
Reken op 30 tot 45 minuten per sessie. Dit omvat het lezen van de bijbelpassage, het beantwoorden van de vragen en tijd voor gebed. Sommige sessies beslaan meerdere hoofdstukken; de leesaanwijzingen geven aan welke gedeelten u in elk geval leest en waar u doorheen mag bladeren. Neem de tijd die u nodig hebt — haast is de vijand van diepgang.
Hoe ga ik om met het geweld in het boek Jozua?
De verovering van Kanaän is Gods oordeel over volken wier maat van ongerechtigheid na eeuwen van geduld vol was (Genesis 15:16; Deuteronomium 9:4-5) — geen vrijbrief voor menselijk geweld. Tegelijk laat het boek Gods genade zien voor wie zich tot Hem keert, zoals Rachab uit Jericho, die zelfs een plaats kreeg in het geslachtsregister van Jezus (Mattheüs 1:5). Sessie 4 van deze studie staat uitgebreid bij deze vragen stil.