Jeremia Bijbelstudie deel 2: Hoort naar Mijn stem

Over deze studie

Deze vervolggids neemt u in acht sessies mee door gedeelten van Jeremia die in deel 1 niet aan bod komen. Steeds klinkt dezelfde vraag: hoort Gods volk naar Zijn stem? U begint bij de tempelrede, waarin Jeremia het volk het valse vertrouwen op het gebouw ontneemt. Daarna leest u over roemen in den HEERE tegenover de spot met de afgoden, over het arglistige hart en de boom aan het water, en over de Spruit van David, Die de HEERE onze Gerechtigheid heet, tegenover de valse profeten. Vervolgens leest u drie geschiedenissen: de Rechabieten die trouw zijn aan het gebod van hun vader, koning Jojakim die de rol met Gods woorden verbrandt, en het overblijfsel dat na de val van Jeruzalem om raad vraagt en toch naar Egypte trekt. De gids eindigt bij het woord aan Baruch en bij de belofte dat God de ongerechtigheid van Zijn volk vergeeft. Elke sessie heeft een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen en een gebed, en legt waar het past de verbinding met de Heidelbergse Catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis.

Bijbelboek: Jeremia 7, 9-10, 17, 23, 35-36, 42-43, 45, 50 (deel 2)
Sessies: 8
Duur: 8 weken
Per sessie: ±41 minuten

Voor wie: Kringleden en gevorderde bijbellezers die het boek Jeremia verder willen doorwerken, met of zonder deel 1. Jeremia is lang en niet in tijdsvolgorde geordend; de inleidingen plaatsen elk gedeelte in zijn tijd, zodat u de lijn kunt volgen. U hebt geen theologische opleiding nodig, wel de bereidheid om lange gedeelten te lezen. De gids is geschikt voor persoonlijke studie, voor de huiskring en voor oudere catechisanten.

Wat u leert in deze studie

Uitleggen waarom de HEERE in de tempelrede het vertrouwen op de tempel afwijst en het horen naar Zijn stem boven de offers stelt (Jeremia 7).
Benoemen waarin een mens zich wel en niet mag beroemen, en de levende God onderscheiden van de afgoden van toen en nu (Jeremia 9-10).
Verwoorden wat het betekent dat het hart arglistig is, en waarom Christus als de HEERE onze Gerechtigheid de enige grond is om voor God te bestaan (Jeremia 17 en 23).
Aan de hand van de Rechabieten, de verbrande rol en de tocht naar Egypte beschrijven hoe mensen met Gods Woord omgaan, en dat toepassen op de eigen omgang met de Schrift (Jeremia 35-36 en 42-43).
De belofte van vergeving in Jeremia 50:20 verbinden met het nieuwe verbond en met de vergeving der zonden in Christus.

Wat hebt u nodig?

Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
Een pen of potlood

Overzicht van de sessies

Sessie 1: Des HEEREN tempel: de tempelrede

Jeremia 7:1-28±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere geen vertrouwen op uiterlijke dingen vraagt, maar het horen naar Zijn stem, en dat Christus de ware Tempel is.

Lees Jeremia 7:1-28

Maar deze zaak heb Ik hun geboden, zeggende: Hoort naar Mijn stem, zo zal Ik u tot een God zijn, en gij zult Mij tot een volk zijn; en wandelt in al den weg, dien Ik u gebieden zal, opdat het u welga. — Jeremia 7:23 (SV)

Woord om te onthouden:: Hoort naar Mijn stem, zo zal Ik u tot een God zijn (Jeremia 7:23)
Om te zingen:: Psalm 89:7 (berijming 1773)

In deel 1 las u in Jeremia 26 hoe priesters, profeten en volk Jeremia wilden doden na een rede in het voorhof van de tempel. Veel uitleggers zien in hoofdstuk 7 die rede zelf, uitvoeriger. Dan is het het begin van de regering van Jojakim, omstreeks 609 voor Christus. Koning Josia is gesneuveld, zijn hervorming raakt in vergetelheid en toch voelt het volk zich veilig. De tempel staat er immers, en God zal Zijn eigen huis toch niet prijsgeven? Jeremia moet in de poort gaan staan, waar de mensen binnenkomen om te aanbidden, en hun dat vertrouwen ontnemen. Hij herinnert hen aan Silo, waar de tabernakel eens stond en waarvan niets over is. Hier klinkt voor het eerst de draad van deze gids: "Hoort naar Mijn stem" (7:23). God vraagt geen gebouw en geen offers zonder hart, maar een volk dat naar Hem luistert.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het gedeelte in drie stukken. In vers 1-15 spreekt de HEERE over de tempel: let op het woord vertrouwen, op de valse woorden van vers 4 en op de reeks zonden in vers 9. In vers 16-20 krijgt Jeremia een opdracht die u niet verwacht. In vers 21-28 gaat het over offers en gehoorzaamheid; let op hoe vaak horen en niet horen terugkomt, en op de uitdrukking vroeg op zijnde. Neem deze vraag mee: waarop vertrouw ik eigenlijk als ik naar Gods huis ga?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waar moet Jeremia volgens vers 1-2 gaan staan, en tot wie richt hij zich? Wat zegt die plaats over de mensen die hij voor zich heeft?
Welke zonden noemt de HEERE in vers 9, en wat doet het volk daarna volgens vers 10? Welke van de tien geboden herkent u in dit rijtje?

Interpretatie: wat betekent het?

Het volk zegt driemaal achter elkaar dat dit des HEEREN tempel is (vers 4). Waarom noemt God dat valse woorden, terwijl de tempel werkelijk Zijn huis was?
Waarom verwijst de HEERE in vers 12-14 naar Silo? Lees Psalm 78:60-61 erbij. Wat wilde God Zijn volk met die herinnering leren?
In vers 22-23 zegt God dat Hij bij de uittocht uit Egypte niet in de eerste plaats over offers sprak, maar over het horen naar Zijn stem. Hoe verhouden offers en gehoorzaamheid zich tot elkaar? Vergelijk 1 Samuël 15:22.
De Heere Jezus haalt vers 11 aan bij de reiniging van de tempel (Mattheüs 21:13). Wat laat Hij daarmee zien over Zichzelf en over de tempel van Zijn dagen?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Het volk voelde zich veilig door de tempel, ook als het leven daar niet mee strookte. Waarop kunt u zelf ten onrechte rusten, zoals het uiterlijke meedoen in de gemeente, terwijl uw hart niet naar God hoort? Waar wijst dit hoofdstuk u heen?
God zegt dat Hij vroeg op was en sprak (vers 13 en 25). Hoe spreekt God vandaag tot u, en hoe gaat u met Zijn Woord om als het u aanspreekt op uw leven van alledag?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U hebt tot Uw volk gezegd dat het naar Uw stem moest horen. Vergeef mij dat ik zo vaak op uiterlijke dingen vertrouw en mijn hart voor U gesloten houd. Bewaar mij voor een godsdienst die alleen uit woorden bestaat. Dank U dat de Heere Jezus de ware Tempel is, in Wie U bij zondaren wilt wonen. Open mijn oren en neig mijn hart, opdat ik niet alleen hoor, maar ook doe wat U zegt. Amen.

Verder studeren: Lees Jeremia 26:1-19 opnieuw (deel 1, sessie 5), waar u ziet hoe men op deze rede reageerde, en 1 Samuël 15:22 en Hosea 6:6 over gehoorzaamheid en offers. Zondag 33 van de Heidelbergse Catechismus zegt in eigen woorden wat ware bekering is: een hartelijk leedwezen over de zonde en een hartelijke lust om naar Gods wil te leven.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wat ieder in het gewone leven een gevoel van veiligheid geeft. Lees daarna samen Jeremia 7:1-15 en 7:21-28.

De kernvragen

Waar moet Jeremia volgens vers 1-2 gaan staan, en tot wie richt hij zich? Wat zegt die plaats over de mensen die hij voor zich heeft? (vraag 1)
Het volk zegt driemaal achter elkaar dat dit des HEEREN tempel is (vers 4). Waarom noemt God dat valse woorden, terwijl de tempel werkelijk Zijn huis was? (vraag 3)
In vers 22-23 zegt God dat Hij bij de uittocht uit Egypte niet in de eerste plaats over offers sprak, maar over het horen naar Zijn stem. Hoe verhouden offers en gehoorzaamheid zich tot elkaar? Vergelijk 1 Samuël 15:22. (vraag 5)
Het volk voelde zich veilig door de tempel, ook als het leven daar niet mee strookte. Waarop kunt u zelf ten onrechte rusten, zoals het uiterlijke meedoen in de gemeente, terwijl uw hart niet naar God hoort? Waar wijst dit hoofdstuk u heen? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 89:7), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 7:1-28
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De tempelrede nodigt uit om kritiek te leveren op de kerk of op anderen. Breng het vriendelijk terug naar vraag 7: waarop kunt u zelf ten onrechte rusten?

Gebedsrondje: Bid om oren die horen en een hart dat doet. Wie wil, dankt voor de prediking die hij of zij ontvangt. Sluit af met dank dat God bleef spreken, naar vers 13.

Om te zingen: Psalm 89:7 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 2: Wie zich beroemt, beroeme zich in den HEERE

Jeremia 9:23-10:16±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt dat de Heere niet geroemd wil worden in uw wijsheid, kracht of rijkdom, maar in het kennen van Hem, de levende God.

Lees Jeremia 9:23-10:16

Maar die zich beroemt, beroeme zich hierin, dat hij verstaat, en Mij kent, dat Ik de HEERE ben, doende weldadigheid, recht en gerechtigheid op de aarde, want in die dingen heb Ik lust, spreekt de HEERE. — Jeremia 9:24 (SV)

Woord om te onthouden:: die zich beroemt, beroeme zich hierin, dat hij verstaat, en Mij kent (Jeremia 9:24)
Om te zingen:: Psalm 115:5 (berijming 1773)

In deel 1 las u de aanklacht van de gebroken bakken (Jeremia 2): het volk verliet de Springader des levenden waters. Dit gedeelte gaat over dezelfde vraag, maar van een andere kant: waar zoekt een mens zijn houvast en zijn eer? De HEERE noemt drie dingen waarop mensen van alle tijden roemen: wijsheid, sterkte en rijkdom. Daartegenover stelt Hij één ding dat werkelijk telt: Hem kennen. In hoofdstuk 10 beschrijft Jeremia met scherpe spot hoe een afgod tot stand komt. Een boom wordt gekapt en bewerkt, met zilver en goud bekleed en vastgespijkerd, zodat hij niet omvalt. Zo een god kan niet spreken en niet lopen. Juist omdat Juda zich naar de volken om zich heen richtte, laat de HEERE zien Wie Hij is: de levende God, de Schepper, de Koning der heidenen.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst 9:23-24 langzaam, twee keer. Let op de drie dingen waarop een mens zich niet moet beroemen, en op wat God in vers 24 over Zichzelf zegt. In 9:25-26 volgt een brug: ook een besneden volk kan een onbesneden hart hebben. Lees daarna 10:1-16 en let op de afwisseling: telkens een stuk over de afgoden en dan een stuk over de HEERE. Onderstreep wat de afgoden niet kunnen, en wat de HEERE wel doet (10:10-13). Neem deze vraag mee: waarop beroem ik mij eigenlijk, en waar zoek ik mijn zekerheid?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke drie dingen noemt de HEERE in 9:23 waarop een mens zich niet moet beroemen? Waarin mag een mens zich volgens 9:24 wel beroemen?
Beschrijf in uw eigen woorden hoe een afgod volgens 10:3-5 en 10:9 gemaakt wordt. Wat kan zo een beeld niet, en wat moet er met hem gebeuren?

Interpretatie: wat betekent het?

God zegt in 9:24 dat Hij weldadigheid, recht en gerechtigheid doet op de aarde en daar lust in heeft. Waarom is het kennen van deze God iets anders dan veel over Hem weten?
Paulus haalt 9:24 aan in 1 Korinthe 1:31 en 2 Korinthe 10:17. Waarin roemt Paulus zelf volgens 1 Korinthe 1:30 en Galaten 6:14? Hoe krijgt het roemen in den HEERE in Christus zijn volle inhoud?
In 10:10-13 noemt Jeremia de HEERE de Waarheid, de levende God, een eeuwig Koning en de Schepper van hemel en aarde. Hoe maakt juist dit de spot met de afgoden zo scherp?
Volgens 9:25-26 heeft het ganse huis Israëls een onbesneden hart. Wat betekent het dat het uiterlijke teken er wel was, maar het hart er niet bij hoorde? Vergelijk Romeinen 2:28-29.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Wijsheid, kracht en geld zijn op zichzelf geen kwade dingen. Wanneer worden ze in uw leven iets om op te roemen of op te steunen? Waaraan merkt u dat?
Een afgod is niet altijd een beeld van hout. Wat moet u zelf dragen en vastzetten om het overeind te houden, terwijl de levende God juist u draagt? Wat zou het betekenen om dat los te laten?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent de Waarheid, de levende God en een eeuwig Koning; niemand is aan U gelijk. Vergeef mij dat ik zo vaak roem in wat ik weet, kan of heb, en mijn hart hecht aan dingen die geen leven hebben. Leer mij U te kennen als de God Die weldadigheid, recht en gerechtigheid doet. Dank U dat Christus van U geworden is tot wijsheid en rechtvaardigheid voor wie in Hem geloven. Maak Hem ook mij tot wijsheid en rechtvaardigheid, en laat mijn roem alleen in Hem zijn. Amen.

Verder studeren: Lees Jesaja 44:9-20, waar dezelfde spot met de afgoden klinkt, en 1 Korinthe 1:26-31. Artikel 1 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis en zondag 34 en 35 van de Heidelbergse Catechismus zeggen in eigen woorden wie de enige ware God is en waarom wij geen beeld van Hem maken.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort waar mensen in hun omgeving trots op zijn: kennis, kracht of bezit. Lees daarna samen Jeremia 9:23-24 en 10:1-16.

De kernvragen

Welke drie dingen noemt de HEERE in 9:23 waarop een mens zich niet moet beroemen? Waarin mag een mens zich volgens 9:24 wel beroemen? (vraag 1)
God zegt in 9:24 dat Hij weldadigheid, recht en gerechtigheid doet op de aarde en daar lust in heeft. Waarom is het kennen van deze God iets anders dan veel over Hem weten? (vraag 3)
Paulus haalt 9:24 aan in 1 Korinthe 1:31 en 2 Korinthe 10:17. Waarin roemt Paulus zelf volgens 1 Korinthe 1:30 en Galaten 6:14? Hoe krijgt het roemen in den HEERE in Christus zijn volle inhoud? (vraag 4)
Een afgod is niet altijd een beeld van hout. Wat moet u zelf dragen en vastzetten om het overeind te houden, terwijl de levende God juist u draagt? Wat zou het betekenen om dat los te laten? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 115:5), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 9:23-10:16
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Bij de afgoden van hoofdstuk 10 kan het gesprek blijven hangen bij beelden in andere godsdiensten. Erken dat kort en ga naar vraag 8: wat moet u zelf dragen om het overeind te houden?

Gebedsrondje: Belijd samen waar wij roemen in eigen wijsheid, kracht of rijkdom. Wie wil, dankt voor een trek van God uit 9:24. Sluit af met lof voor de levende God van 10:10.

Om te zingen: Psalm 115:5 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 3: Het arglistige hart en de boom aan het water

Jeremia 17:1-18±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat wie op de Heere vertrouwt als een boom aan het water is, en dat alleen God uw arglistige hart kent en genezen kan.

Lees Jeremia 17:1-18

Gezegend daarentegen is de man, die op den HEERE vertrouwt, en wiens vertrouwen de HEERE is! — Jeremia 17:7 (SV)

Woord om te onthouden:: Gezegend daarentegen is de man, die op den HEERE vertrouwt (Jeremia 17:7)
Om te zingen:: Psalm 62:1 (berijming 1773)

Hoofdstuk 17 begint hard: de zonde van Juda is geschreven met een ijzeren griffie, gegraveerd in de tafel van hun hart. Waar God eens Zijn wet op stenen tafelen schreef, staat nu de zonde in het hart gegrift. Dan volgt een gedeelte dat sterk lijkt op Psalm 1, die u misschien kent uit Psalmen deel 1, sessie 1: twee mensen, twee soorten vertrouwen en twee uitkomsten. De een lijkt op dorre heide in de woestijn, de ander op een boom die aan het water geplant is. Daarna zegt God iets wat de diepste oorzaak van alle ellende blootlegt: het hart zelf is arglistig. Het gedeelte eindigt niet met een conclusie, maar met een gebed. Jeremia, die door het volk bespot werd, vlucht met zijn eigen hart tot de HEERE, de enige Die genezen kan.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst vers 1-4 en let op het beeld van het schrijven: waar staat de zonde geschreven? Lees daarna vers 5-8 als een tweeluik en zet de twee mannen naast elkaar: waar vertrouwen zij op, en wat gebeurt er als de hitte komt? Lees vers 9-10 langzaam. Vanaf vers 12 gaat de tekst over in gebed; let op de namen die Jeremia aan God geeft. Het slot van het hoofdstuk (vers 19-27, over de sabbat) valt buiten deze sessie. Neem deze vraag mee: durf ik mijn eigen hart aan God voor te leggen, of vertrouw ik er stilletjes toch op?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarmee en waarin is volgens vers 1 de zonde van Juda geschreven? Wat zegt dat beeld over hoe diep de zonde zit?
Vergelijk de man van vers 5-6 met de man van vers 7-8. Waar vertrouwen zij op, en wat gebeurt er met elk van beiden in een tijd van hitte of droogte?

Interpretatie: wat betekent het?

Wie op een mens vertrouwt, stelt volgens vers 5 vlees tot zijn arm, en zijn hart wijkt van den HEERE af. Waarom is vertrouwen op mensen in de kern een zaak van het hart, en niet alleen van verstandig of onverstandig handelen?
Vers 9 zegt dat het hart arglistig is, meer dan enig ding, en vraagt wie het zal kennen. Vers 10 geeft het antwoord. Wat betekent het dat alleen de HEERE het hart doorgrondt? Zondag 2 en 3 van de Heidelbergse Catechismus kunnen u helpen.
De boom aan het water houdt niet op vrucht te dragen, ook niet in een jaar van droogte (vers 8). Hoe wordt dit waar voor wie in Christus geplant is? Denk aan Johannes 15:4-5.
Jeremia bidt in vers 14 om genezing voor zichzelf, juist na wat God over het hart gezegd heeft. Waarom? En hoe belooft God in het nieuwe verbond (31:33) Zijn wet in het hart te schrijven?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Op welke mensen of zekerheden steunt u in moeilijke tijden het eerst? Wat zou het betekenen om de HEERE Zelf uw vertrouwen te laten zijn, ook als die mensen goed voor u zijn?
Als uw hart arglistig is, kunt u uw eigen oordeel over uzelf niet zomaar vertrouwen. Hoe helpt het gebed van vers 14 u om met uw hart naar God te gaan in plaats van het voor Hem te verbergen?

Gebed bij deze sessie

Heere, U doorgrondt het hart en proeft de nieren. Ik beken dat mijn hart arglistig is en dat ik het zelf niet ken. Vergeef mij dat ik zo vaak op mensen vertrouw en vlees tot mijn arm stel. Genees mij, HEERE, dan zal ik genezen worden; behoud mij, dan zal ik behouden worden. Plant mij als een boom aan het water, in Christus, zodat ik vrucht draag, ook in tijden van droogte. Schrijf Uw wet in mijn hart, zoals U beloofd hebt. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 1 en zet die naast vers 5-8. Lees daarna Jeremia 31:31-34 (deel 1, sessie 6) over het nieuwe hart, en zondag 2 en 3 van de Heidelbergse Catechismus, die in eigen woorden zeggen waaruit wij onze ellende kennen en waar die vandaan komt.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op de afgoden van de vorige avond. Lees daarna samen Jeremia 17:5-14 en vergelijk de twee mannen.

De kernvragen

Vergelijk de man van vers 5-6 met de man van vers 7-8. Waar vertrouwen zij op, en wat gebeurt er met elk van beiden in een tijd van hitte of droogte? (vraag 2)
Vers 9 zegt dat het hart arglistig is, meer dan enig ding, en vraagt wie het zal kennen. Vers 10 geeft het antwoord. Wat betekent het dat alleen de HEERE het hart doorgrondt? Zondag 2 en 3 van de Heidelbergse Catechismus kunnen u helpen. (vraag 4)
De boom aan het water houdt niet op vrucht te dragen, ook niet in een jaar van droogte (vers 8). Hoe wordt dit waar voor wie in Christus geplant is? Denk aan Johannes 15:4-5. (vraag 5)
Op welke mensen of zekerheden steunt u in moeilijke tijden het eerst? Wat zou het betekenen om de HEERE Zelf uw vertrouwen te laten zijn, ook als die mensen goed voor u zijn? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 62:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 17:1-18
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 9 kan wantrouwen tegenover uzelf of tegenover anderen oproepen. Laat het gesprek niet somber eindigen. Wijs op vers 14: wat doet Jeremia met zijn eigen hart?

Gebedsrondje: Bid met de woorden van vers 14 om genezing en behoud. Wie wil, noemt waar hij of zij geneigd is op mensen te steunen. Dank voor de belofte van een nieuw hart.

Om te zingen: Psalm 62:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 4: De HEERE onze Gerechtigheid

Jeremia 23:1-32±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere Zelf Zijn kudde vergadert en een rechtvaardige Spruit verwekt, Die uw gerechtigheid is voor God.

Lees Jeremia 23:1-32

In Zijn dagen zal Juda verlost worden, en Israel zeker wonen; en dit zal Zijn naam zijn, waarmede men Hem zal noemen: De HEERE: ONZE GERECHTIGHEID. — Jeremia 23:6 (SV)

Woord om te onthouden:: De HEERE: ONZE GERECHTIGHEID (Jeremia 23:6)
Om te zingen:: Psalm 23:1 (berijming 1773)

Hoofdstuk 22 sprak over de laatste koningen van Juda: Sallum, Jojakim en Chonia (Jechonia). Zij waren herders die het volk moesten weiden, maar zij dachten aan zichzelf. Hoofdstuk 23 begint daarom met een wee over zulke herders. Dan belooft God wat geen mens kon geven: Hij Zelf zal Zijn verstrooide schapen vergaderen, en Hij zal aan David een rechtvaardige Spruit verwekken. Die Koning krijgt een naam die alles zegt: de HEERE onze Gerechtigheid. De laatste koning van Juda, Zedekia, droeg een naam met bijna dezelfde betekenis, maar hij maakte die naam niet waar. Christus wel. In het tweede deel van het hoofdstuk staan de valse profeten tegenover het ware woord. Zij beloven vrede en vertellen hun eigen dromen, terwijl Gods woord is als een vuur en als een hamer die de steenrots verbrijzelt.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst vers 1-8 langzaam en let op wat de herders gedaan hebben en wat God daartegenover Zelf gaat doen. Lees de belofte van de Spruit in vers 5-6 nog eens en let op wie die Koning is en wat Hij doet. Lees vers 9-22 vlotter: hier klaagt God over de profeten en de priesters. Lees dan vers 23-32 weer langzaam en let op het verschil tussen een droom en Gods woord (vers 28) en op de twee beelden van vers 29. Neem deze vraag mee: wat betekent het dat mijn gerechtigheid niet in mijzelf ligt, maar in de HEERE?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat verwijt de HEERE de herders in vers 1-2, en wat gaat Hij volgens vers 3-4 Zelf doen?
Wat zegt vers 5-6 over de Spruit van David: wat zal Hij doen, wat gebeurt er in Zijn dagen, en welke naam krijgt Hij?

Interpretatie: wat betekent het?

Waarom is het zo veelzeggend dat de Spruit de HEERE onze Gerechtigheid heet? Lees 1 Korinthe 1:30 en 2 Korinthe 5:21, en artikel 22 en 23 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over de gerechtigheid van Christus die ons wordt toegerekend.
De valse profeten beloven vrede aan wie God lastert en naar zijn eigen hart leeft (vers 17). Waarom is zo een boodschap gevaarlijk, juist omdat zij prettig klinkt? Wat zou een ware profeet volgens vers 22 gedaan hebben?
God vraagt in vers 28 wat het stro met het koren te doen heeft, en zegt in vers 29 dat Zijn woord is als een vuur en als een hamer. Wat zeggen die beelden over de kracht van Gods woord tegenover menselijke dromen?
In Johannes 10 noemt de Heere Jezus Zich de goede Herder. Welke lijnen ziet u tussen Jeremia 23:1-6 en Johannes 10:11-16?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Hoe zou u in uw eigen woorden uitleggen wat het betekent dat Christus uw gerechtigheid is? Wat verandert dat aan de manier waarop u voor God staat, ook op een dag waarop u tekortgeschoten bent?
Waar hoort u vandaag stemmen die vrede beloven zonder bekering, misschien ook in uw eigen hart? Hoe kunt u wat u hoort toetsen aan het woord dat als een vuur en een hamer is?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent de goede Herder, Die Zijn verstrooide schapen Zelf vergadert. Dank U voor de rechtvaardige Spruit van David, Jezus Christus, Die de HEERE onze Gerechtigheid is. In mijzelf heb ik geen gerechtigheid om voor U te bestaan; neem mij aan in Hem. Bewaar mij voor stemmen die vrede beloven waar geen vrede is. Laat Uw woord als een vuur zijn dat mijn hart raakt, en als een hamer die mijn hardheid breekt. Amen.

Verder studeren: Lees Jeremia 33:14-16 (deel 1, sessie 8), waar de belofte van de Spruit terugkomt, en Johannes 10:1-30 (Johannes deel 2, sessie 3). Lees ook artikel 22 en 23 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over onze rechtvaardigmaking door het geloof in Jezus Christus.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort aan wie ieder denkt bij het woord herder. Lees daarna samen Jeremia 23:1-8 en 23:16-29.

De kernvragen

Wat zegt vers 5-6 over de Spruit van David: wat zal Hij doen, wat gebeurt er in Zijn dagen, en welke naam krijgt Hij? (vraag 2)
Waarom is het zo veelzeggend dat de Spruit de HEERE onze Gerechtigheid heet? Lees 1 Korinthe 1:30 en 2 Korinthe 5:21, en artikel 22 en 23 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis over de gerechtigheid van Christus die ons wordt toegerekend. (vraag 3)
De valse profeten beloven vrede aan wie God lastert en naar zijn eigen hart leeft (vers 17). Waarom is zo een boodschap gevaarlijk, juist omdat zij prettig klinkt? Wat zou een ware profeet volgens vers 22 gedaan hebben? (vraag 4)
Hoe zou u in uw eigen woorden uitleggen wat het betekent dat Christus uw gerechtigheid is? Wat verandert dat aan de manier waarop u voor God staat, ook op een dag waarop u tekortgeschoten bent? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 23:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 23:1-32
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek over valse profeten kan uitlopen op het aanwijzen van predikers of stromingen. Breng het terug naar vers 29: hoe toetst u zelf wat u hoort aan het Woord dat als een vuur is?

Gebedsrondje: Dank voor Christus, onze Gerechtigheid. Wie wil, bidt voor de herders van de eigen gemeente. Sluit af met de bede dat Gods Woord als een vuur en een hamer ons hart raakt.

Om te zingen: Psalm 23:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 5: De Rechabieten: trouw aan het gebod

Jeremia 35:1-19±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere de trouw van de Rechabieten gebruikt om Zijn volk te tonen hoe weinig het naar Zijn eigen stem gehoord heeft.

Lees Jeremia 35:1-19

De woorden van Jonadab, den zoon van Rechab, die hij zijn kinderen geboden heeft, dat zij geen wijn zouden drinken, zijn bevestigd; want zij hebben geen wijn gedronken tot op dezen dag, maar het gebod huns vaders gehoord; en Ik heb tot ulieden gesproken, vroeg op zijnde en sprekende, maar gij hebt naar Mij niet gehoord. — Jeremia 35:14 (SV)

Woord om te onthouden:: Bekeert u toch, een iegelijk van zijn bozen weg (Jeremia 35:15)
Om te zingen:: Psalm 112:1 (berijming 1773)

Dit hoofdstuk gaat terug in de tijd, naar de dagen van koning Jojakim. Het leger van Nebukadnezar trekt door het land, en een bijzondere familie heeft binnen de muren van Jeruzalem een veilig heenkomen gezocht: de Rechabieten. Hun stamvader Jonadab, de zoon van Rechab, leefde ruim tweehonderd jaar eerder, in de tijd van koning Jehu (2 Koningen 10:15-23). Hij had zijn nakomelingen geboden geen wijn te drinken, geen huizen te bouwen en in tenten te wonen. Al die generaties hebben zij zich daaraan gehouden. Op Gods bevel brengt Jeremia hen in een kamer van de tempel en zet hun wijn voor. Zij weigeren. Wat volgt is een gelijkenis die zich voor ieders ogen afspeelt: als deze mensen zo trouw luisteren naar het woord van een mens, waarom luistert Gods eigen volk dan niet naar Hem?

Zo leest u dit gedeelte

Lees vers 1-11 als een verhaal en let op wat Jeremia doet en wat de Rechabieten antwoorden. Noteer welke geboden Jonadab gaf en hoe nauwkeurig zij die hielden. Lees daarna vers 12-17 langzaam: hier legt God Zelf uit wat dit tafereel betekent. Let op de woorden horen en gehoorzamen, en op de uitdrukking vroeg op zijnde. Lees ten slotte de belofte in vers 18-19. Het gaat in dit hoofdstuk niet om een regel over wijn, maar om horen en gehoorzamen. Neem deze vraag mee: wat zegt de trouw van deze familie over mijn eigen omgang met Gods geboden?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Welke opdracht krijgt Jeremia in vers 2, en waar voert hij die uit (vers 4)? Waarom zou God juist deze plaats gekozen hebben?
Welke geboden had Jonadab volgens vers 6-7 gegeven, en hoe hebben zijn nakomelingen die gehouden (vers 8-10)? Waarom zijn zij nu toch in Jeruzalem (vers 11)?

Interpretatie: wat betekent het?

God zet de trouw van de Rechabieten in vers 14-16 tegenover de ontrouw van Juda. Wat maakt die vergelijking zo pijnlijk? Let op wie er gesproken heeft: een vader die al lang gestorven is, en de levende God.
God zegt dat Hij vroeg op was en sprak en dat Hij Zijn knechten de profeten zond (vers 14-15). Wat leert die uitdrukking over Gods geduld en volharding met Zijn volk?
De Rechabieten hielden een gebod dat niet God hun gegeven had, maar hun vader. Toch prijst God hun trouw (vers 18-19). Waarom maakt Hij er geen regel voor iedereen van, en wat prijst Hij dan wel?

Toepassing: wat betekent het voor u?

De Rechabieten zeiden nee, ook toen een profeet hun in de tempel wijn voorzette. Waar komt in uw leven de druk om het gebod los te laten in een vrome of vertrouwde verpakking, en hoe blijft u dan trouw aan wat God gezegd heeft?
Wat hebt u van uw ouders of voorouders meegekregen aan goede gewoonten rond Gods Woord? Hoe kunt u die doorgeven, zonder dat het een uiterlijke regel wordt, los van het horen naar God Zelf?

Gebed bij deze sessie

HEERE der heirscharen, U hebt tot Uw volk gesproken, vroeg op zijnde en sprekende, en zij hebben niet gehoord. Ik beken dat ik daar vaak op lijk. Vergeef mij dat ik beter naar mensen luister dan naar U. Dank U voor het voorbeeld van de Rechabieten, en meer nog voor de Heere Jezus, Die altijd deed wat U welbehaaglijk was en gehoorzaam werd tot de dood. Geef mij een gehoorzaam hart, dat Uw geboden bewaart, niet uit dwang maar uit liefde tot U. Amen.

Verder studeren: Lees 2 Koningen 10:15-23 over Jonadab, de zoon van Rechab, en 1 Kronieken 2:55 over de herkomst van zijn geslacht. Lees daarna Filippenzen 2:5-8 over de gehoorzaamheid van Christus, en Hebreeën 12:9 over het horen naar de Vader der geesten.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort welke goede gewoonte ieder van ouders of grootouders meekreeg. Lees daarna samen Jeremia 35:1-11 en 35:12-19.

De kernvragen

Welke geboden had Jonadab volgens vers 6-7 gegeven, en hoe hebben zijn nakomelingen die gehouden (vers 8-10)? Waarom zijn zij nu toch in Jeruzalem (vers 11)? (vraag 2)
God zet de trouw van de Rechabieten in vers 14-16 tegenover de ontrouw van Juda. Wat maakt die vergelijking zo pijnlijk? Let op wie er gesproken heeft: een vader die al lang gestorven is, en de levende God. (vraag 3)
De Rechabieten hielden een gebod dat niet God hun gegeven had, maar hun vader. Toch prijst God hun trouw (vers 18-19). Waarom maakt Hij er geen regel voor iedereen van, en wat prijst Hij dan wel? (vraag 5)
De Rechabieten zeiden nee, ook toen een profeet hun in de tempel wijn voorzette. Waar komt in uw leven de druk om het gebod los te laten in een vrome of vertrouwde verpakking, en hoe blijft u dan trouw aan wat God gezegd heeft? (vraag 6)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 112:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 35:1-19
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De vraag naar wijn en geheelonthouding kan de avond overnemen. Erken die kort, en vraag wat God volgens vers 18 eigenlijk prijst: het laten staan van de wijn, of het horen naar het gebod?

Gebedsrondje: Bid om een hart dat naar God hoort. Wie wil, dankt voor wat de vaderen hem of haar meegaven. Bid voor de kinderen, dat zij Gods Woord niet alleen als regel, maar als stem van de levende God kennen.

Om te zingen: Psalm 112:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 6: De verbrande boekrol

Jeremia 36:1-32±45 minuten

Waar het in deze sessie om gaatU ontdekt dat de Heere Zijn Woord niet laat vernietigen, ook niet door een koning, en dat Hij een hart zoekt dat zich onder dat Woord buigt.

Lees Jeremia 36:1-32

Neem u weder een andere rol, en schrijf daarop al de eerste woorden, die geweest zijn op de eerste rol, die Jojakim, de koning van Juda, verbrand heeft. — Jeremia 36:28 (SV)

Woord om te onthouden:: en Ik hun ongerechtigheid en hun zonde vergeve (Jeremia 36:3)
Om te zingen:: Psalm 105:5 (berijming 1773)

Het is het vierde jaar van Jojakim, 605 voor Christus. In dat jaar versloeg Nebukadnezar de Egyptenaren bij Karchemis, en de dreiging uit het noorden werd werkelijkheid. Juist dan krijgt Jeremia de opdracht om alle woorden die God hem in ruim twintig jaar gegeven heeft, op te schrijven, in de hoop dat Juda zich zal bekeren. Baruch, zijn schrijver, leest de rol voor in de tempel en daarna voor de vorsten. Een van de hoorders is Gemarja, de zoon van Safan. Diezelfde Safan las eens het teruggevonden wetboek voor aan koning Josia, en Josia scheurde zijn klederen (2 Koningen 22:8-11). Nu zit Josia's zoon Jojakim bij het vuur in zijn winterhuis. Hij snijdt de rol stuk voor stuk af en werpt hem in het vuur. Maar het woord van God laat zich niet verbranden.

Zo leest u dit gedeelte

Dit is een lang gedeelte, dat u tot vers 19 als een verhaal vlot kunt lezen. Let onderweg op de keren dat de woorden van de rol worden voorgelezen of doorverteld: voor wie, en met welk gevolg? Lees vers 20-32 langzaam. Let op wat de koning doet, op wat er in vers 24 niet gebeurt en op de mannen die de koning nog proberen tegen te houden (vers 25). Let ten slotte op het slot: wat laat God Jeremia opnieuw opschrijven, en wat komt erbij (vers 32)? Neem deze vraag mee: hoe ontvang ik Gods Woord als het mij aanklaagt?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Met welk doel moet Jeremia volgens vers 2-3 alle woorden op een rol schrijven? Welke hoop klinkt er in vers 3 en vers 7 door?
Volg de rol door het hoofdstuk heen: wie leest hem voor, aan wie, en hoe reageren de hoorders telkens (vers 10-21)?

Interpretatie: wat betekent het?

De vorsten verschrikken (vers 16), maar de koning en zijn knechten verschrikken niet en scheuren hun klederen niet (vers 24). Vergelijk dat met koning Josia in 2 Koningen 22:11. Wat zegt dit verschil over het hart van vader en zoon?
Waarom zou Jojakim de rol stuk voor stuk afsnijden en verbranden, in plaats van hem eenvoudig weg te leggen? Wat probeert een mens te doen als hij Gods woord vernietigt?
God laat een nieuwe rol schrijven met dezelfde woorden, en er komen nog veel woorden bij (vers 28 en 32). Wat leert dat over de macht van Gods Woord tegenover de macht van een koning? Denk aan Jesaja 40:8 en 1 Petrus 1:24-25.
De koning laat Baruch en Jeremia zoeken, maar de HEERE had hen verborgen (vers 26). Wat zegt deze korte zin over Gods zorg voor wie Zijn woord brengen?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Er zijn manieren om Gods Woord buiten te sluiten zonder het in het vuur te werpen: overslaan wat ons niet bevalt, uitstellen of ons afleiden. Herkent u daar iets van bij uzelf? Welk deel van de Schrift raakt u nu het meest, en hoe gaat u daarmee om?
Elnathan, Delaja en Gemarja drongen bij de koning aan de rol niet te verbranden, al hielp het niet (vers 25). Waar wordt van u gevraagd om voor Gods Woord op te komen, ook als dat weinig lijkt uit te halen?

Gebed bij deze sessie

Heere, Uw Woord blijft in eeuwigheid, ook als mensen het verscheuren of verbranden. Vergeef mij de keren dat ik Uw stem niet wilde horen omdat zij mij aanklaagde, en dat ik onverschillig bleef waar ik had moeten schrikken. Geef mij een hart als dat van Josia, dat zich verootmoedigt onder Uw Woord. Dank U dat Christus, het Woord Dat vlees geworden is, niet door de dood kon worden vastgehouden. Bewaar ook vandaag allen die Uw Woord brengen. Amen.

Verder studeren: Lees 2 Koningen 22:8-20 over koning Josia en het wetboek, en Jesaja 40:6-8 (Jesaja deel 1, sessie 5). Artikel 3 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis zegt in eigen woorden dat God Zijn Woord door Zijn dienaren op schrift heeft laten stellen.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op de Rechabieten. Vat Jeremia 36:1-19 kort samen en lees daarna samen Jeremia 36:20-32.

De kernvragen

Volg de rol door het hoofdstuk heen: wie leest hem voor, aan wie, en hoe reageren de hoorders telkens (vers 10-21)? (vraag 2)
De vorsten verschrikken (vers 16), maar de koning en zijn knechten verschrikken niet en scheuren hun klederen niet (vers 24). Vergelijk dat met koning Josia in 2 Koningen 22:11. Wat zegt dit verschil over het hart van vader en zoon? (vraag 3)
God laat een nieuwe rol schrijven met dezelfde woorden, en er komen nog veel woorden bij (vers 28 en 32). Wat leert dat over de macht van Gods Woord tegenover de macht van een koning? Denk aan Jesaja 40:8 en 1 Petrus 1:24-25. (vraag 5)
Er zijn manieren om Gods Woord buiten te sluiten zonder het in het vuur te werpen: overslaan wat ons niet bevalt, uitstellen of ons afleiden. Herkent u daar iets van bij uzelf? Welk deel van de Schrift raakt u nu het meest, en hoe gaat u daarmee om? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 105:5), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 36:1-32
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan blijven hangen bij vervolging of bij bijbelkritiek in onze tijd. Breng het terug naar vraag 7: hoe sluit u zelf Gods Woord soms buiten?

Gebedsrondje: Dank dat Gods Woord blijft in eeuwigheid. Wie wil, bidt om een week hart onder dat Woord. Bid ook voor allen die vandaag Gods Woord brengen, dichtbij en ver weg.

Om te zingen: Psalm 105:5 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 7: Om raad vragen en niet willen horen

Jeremia 42:1-43:7±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat het mogelijk is God om raad te vragen zonder te willen horen, en dat de Heere Zijn nabijheid belooft aan wie Hem gehoorzaamt.

Lees Jeremia 42:1-43:7

Hetzij dan goed of kwaad, wij zullen der stem des HEEREN, onzes Gods, tot Welken wij u zenden, gehoorzaam zijn; opdat het ons welga, wanneer wij der stem des HEEREN, onzes Gods, zullen gehoorzaam zijn. — Jeremia 42:6 (SV)

Woord om te onthouden:: want Ik zal met u zijn, om u te behouden (Jeremia 42:11)
Om te zingen:: Psalm 25:2 (berijming 1773)

In deel 1 las u over de val van Jeruzalem (Jeremia 39). Wat daarna gebeurde, vertellen de hoofdstukken 40 en 41. De Babyloniërs stelden Gedalja aan als stadhouder over het volk dat in het land was achtergebleven, en Jeremia koos ervoor bij hem te blijven. Maar Gedalja werd vermoord door Ismaël, een man van koninklijk geslacht. Nu is het overblijfsel bang voor de wraak van de koning van Babel. Onder leiding van Johanan, de zoon van Kareah, zijn zij al op weg naar Egypte. Onderweg komen zij bij Jeremia met een vroom verzoek: bid voor ons, en laat de HEERE ons de weg wijzen. Zij beloven plechtig te doen wat God zegt, goed of kwaad. Tien dagen later komt het antwoord. Dan blijkt wat hun belofte waard was.

Zo leest u dit gedeelte

Lees 42:1-6 en let op de woorden waarmee het volk om raad vraagt en op wat het belooft. Lees daarna Gods antwoord in 42:7-22: eerst de belofte voor wie blijft (vers 10-12), dan de waarschuwing voor wie naar Egypte gaat (vers 13-18), en ten slotte de woorden van Jeremia zelf (vers 19-22). Lees 43:1-7 en let op wat de leiders zeggen en doen. Merk op dat ook Jeremia en Baruch meegenomen worden. Neem deze vraag mee: vraag ik God om leiding terwijl mijn besluit al vaststaat?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat vraagt het overblijfsel aan Jeremia in 42:2-3, en wat beloven zij in 42:5-6? Waaraan ziet u hoe vast hun belofte leek?
Wat belooft God volgens 42:10-12 als zij in het land blijven? En wat zal er gebeuren als zij toch naar Egypte gaan (42:15-17)?

Interpretatie: wat betekent het?

Het volk dacht in Egypte geen oorlog te zien en geen honger te lijden (42:14). Waarom leek Egypte zo verstandig, en waarom was het toch ongehoorzaamheid?
Jeremia zegt in 42:20 dat zij hun eigen zielen verleid hebben. Wat bedoelt hij? Hoe kan een mens zichzelf bedriegen, terwijl hij oprecht lijkt te bidden?
Als het antwoord hun niet bevalt, zeggen de leiders dat Jeremia leugen spreekt en dat Baruch hem ophitst (43:2-3). Waarom zoeken mensen zo vaak een schuldige bij de boodschapper, als het eigenlijk om de boodschap gaat?
God belooft in 42:11 dat Hij met hen zal zijn om hen te behouden. Wat zou het hun gekost hebben om op die belofte te vertrouwen? Hoe klinkt dezelfde belofte later in Mattheüs 28:20?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Kent u het om God om leiding te vragen, terwijl u in uw hart al weet wat u wilt? Hoe kunt u in uw gebed eerlijk worden over wat u eigenlijk wilt horen?
Het overblijfsel koos voor de zekerheid van Egypte. Waar zoekt u veiligheid buiten Gods weg? Wat zou het betekenen om te blijven waar God u gesteld heeft?

Gebed bij deze sessie

HEERE, onze God, U kent ons hart beter dan wij zelf. Vergeef mij dat ik U soms om raad vraag terwijl mijn besluit al vaststaat, en dat ik Uw antwoord alleen wil horen als het mij bevalt. Geef mij een hart dat werkelijk wil gehoorzamen, of het mij nu goed of kwaad lijkt. Dank U voor Uw belofte dat U met Uw volk zult zijn. Dank U dat Christus altijd naar Uw stem gehoord heeft, ook toen het Hem alles kostte. Leer mij op U te vertrouwen waar ik liever mijn eigen zekerheid zoek. Amen.

Verder studeren: Lees Jeremia 40:1-41:18 over de geschiedenis van Gedalja, die in de inleiding kort is samengevat, en Deuteronomium 17:16, waar God Zijn volk al verbood naar Egypte terug te keren. Lees ook Jakobus 1:5-8 over het bidden om wijsheid met een ongedeeld hart.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag of iemand weleens om advies vroeg terwijl hij eigenlijk al wist wat hij wilde horen. Lees daarna samen Jeremia 42:1-22 en 43:1-4.

De kernvragen

Wat vraagt het overblijfsel aan Jeremia in 42:2-3, en wat beloven zij in 42:5-6? Waaraan ziet u hoe vast hun belofte leek? (vraag 1)
Het volk dacht in Egypte geen oorlog te zien en geen honger te lijden (42:14). Waarom leek Egypte zo verstandig, en waarom was het toch ongehoorzaamheid? (vraag 3)
Jeremia zegt in 42:20 dat zij hun eigen zielen verleid hebben. Wat bedoelt hij? Hoe kan een mens zichzelf bedriegen, terwijl hij oprecht lijkt te bidden? (vraag 4)
Kent u het om God om leiding te vragen, terwijl u in uw hart al weet wat u wilt? Hoe kunt u in uw gebed eerlijk worden over wat u eigenlijk wilt horen? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 25:2), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 42:1-43:7
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Bij vraag 7 kunnen mensen over ingewikkelde levenskeuzes beginnen. Ga niet adviseren. Breng het terug naar de tekst: wat beloven zij in 42:5-6, en wat belooft God in 42:11?

Gebedsrondje: Bid om een hart dat werkelijk wil horen, ook als het antwoord tegenvalt. Wie wil, legt in stilte een keuze bij de Heere neer. Dank voor de belofte van 42:11.

Om te zingen: Psalm 25:2 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 8: Uw ziel tot een buit en een vergeven volk

Jeremia 45:1-5; 50:1-20±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere geen grote dingen voor uzelf belooft maar uw ziel tot een buit, en dat Hij de zonden van Zijn volk vergeeft.

Lees Jeremia 45:1-5; 50:1-20

In die dagen en te dier tijd, spreekt de HEERE, zal Israels ongerechtigheid gezocht worden, maar zij zal er niet zijn, en de zonden van Juda, maar zullen niet gevonden worden; want Ik zal ze dengenen vergeven, die Ik zal doen overblijven. — Jeremia 50:20 (SV)

Woord om te onthouden:: want Ik zal ze dengenen vergeven, die Ik zal doen overblijven (Jeremia 50:20)
Om te zingen:: Psalm 25:5 (berijming 1773)

Deze laatste sessie leest twee slotwoorden. Het eerste is kort en persoonlijk. Het is gericht aan Baruch, de schrijver die u in sessie 6 leerde kennen. Het werd gesproken in het vierde jaar van Jojakim, toen Baruch de rol schreef, maar het staat in het boek pas na de tocht naar Egypte. Baruch is moe en teleurgesteld. God antwoordt dat Hij afbreekt wat Hij gebouwd heeft, en belooft hem alleen dit: zijn leven als een buit. In deel 1 las u dezelfde belofte voor Ebed-Melech (39:18). Het tweede woord gaat over Babel, de wereldmacht die Juda in ballingschap voerde. Babel zal vallen, en dan zullen Israël en Juda samen wenend terugkeren en de HEERE zoeken. De gids eindigt bij Gods belofte dat Hij de zonden van Zijn volk vergeeft, zodat zij niet meer gevonden worden.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst Jeremia 45 langzaam en let op de klacht van Baruch (vers 3) en op Gods antwoord (vers 4-5). Lees daarna Jeremia 50:1-20. De verzen over de val van Babel (vers 1-3 en 8-16) kunt u vlot lezen; lees de verzen over Israël en Juda (vers 4-7 en 17-20) langzaam. Let op de beelden van schapen en herders, en op de woorden over het verbond en de vergeving. De profetie over Babel begon in vervulling te gaan toen de stad in 539 voor Christus viel, en Babel werd daarna een woestenij; deze sessie berekent geen eindtijd. Neem deze vraag mee: wat betekent het dat God mijn zonden niet meer vindt?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarover klaagt Baruch in 45:3, en wat antwoordt de HEERE hem in 45:4-5? Wat belooft God hem wel, en wat niet?
Hoe beschrijft 50:4-5 de terugkeer van Israël en Juda? Let op hoe zij gaan, Wie zij zoeken en met welk verbond zij aan de HEERE worden toegevoegd.

Interpretatie: wat betekent het?

God vraagt Baruch in 45:5 of hij grote dingen voor zichzelf zoekt. Waarom is dat een vraag van liefde, in een tijd waarin God Zelf afbreekt wat Hij gebouwd heeft?
Volgens 50:6 was Gods volk als verloren schapen, verleid door hun herders. Hoe sluit dit aan bij wat u in sessie 4 las over de herders en de Spruit van David? Denk ook aan Lukas 19:10.
In 50:20 zegt God dat de ongerechtigheid van Israël gezocht wordt maar er niet meer is, omdat Hij haar vergeeft. Hoe sluit deze belofte aan bij het nieuwe verbond van Jeremia 31:34, en hoe is zij vervuld in Christus? Lees Hebreeën 10:14-18.
Waarom spreekt God zo uitvoerig over de val van Babel? Wat betekende het voor de ballingen te weten dat de macht die hen had weggevoerd, niet het laatste woord zou hebben?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Ook gelovigen kunnen grote dingen voor zichzelf zoeken, in hun werk, in hun naam of zelfs in de dienst van God. Waar herkent u dat bij uzelf, en wat betekent het voor u dat God u vooral uw ziel belooft?
Kijk terug op deze acht sessies. Hoe hebt u de oproep gehoord om naar Gods stem te horen? Wat neemt u mee voor uw omgang met Zijn Woord, en waarvoor wilt u Hem danken nu u weet dat Hij zonden vergeeft en niet meer gedenkt?

Gebed bij deze sessie

HEERE, U bent de Verwachting van onze vaderen. Vergeef mij dat ik zo vaak grote dingen voor mijzelf zoek. Dank U dat U mij mijn ziel tot een buit geeft, ook in tijden waarin U afbreekt wat ik liefhad. Dank U voor het eeuwige verbond, dat U niet vergeet. Dank U dat U de ongerechtigheid van Uw volk niet meer vindt, omdat U haar vergeeft om wille van Jezus Christus. Vergeef ook mij. Laat mij met een verlangend hart U zoeken, tot ik bij U thuis ben. Amen.

Verder studeren: Lees Jeremia 51:59-64 over de rol tegen Babel die in de Frath geworpen werd, en Jeremia 39:15-18 (deel 1, sessie 7) over de belofte aan Ebed-Melech. Lees ook Micha 7:18-19 en zondag 21 van de Heidelbergse Catechismus over de vergeving der zonden.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk terug op de vorige zeven avonden over Jeremia: wat heeft u geleerd over het horen naar Gods stem? Lees daarna samen Jeremia 45:1-5 en 50:4-7 en 50:17-20.

De kernvragen

Waarover klaagt Baruch in 45:3, en wat antwoordt de HEERE hem in 45:4-5? Wat belooft God hem wel, en wat niet? (vraag 1)
God vraagt Baruch in 45:5 of hij grote dingen voor zichzelf zoekt. Waarom is dat een vraag van liefde, in een tijd waarin God Zelf afbreekt wat Hij gebouwd heeft? (vraag 3)
In 50:20 zegt God dat de ongerechtigheid van Israël gezocht wordt maar er niet meer is, omdat Hij haar vergeeft. Hoe sluit deze belofte aan bij het nieuwe verbond van Jeremia 31:34, en hoe is zij vervuld in Christus? Lees Hebreeën 10:14-18. (vraag 5)
Ook gelovigen kunnen grote dingen voor zichzelf zoeken, in hun werk, in hun naam of zelfs in de dienst van God. Waar herkent u dat bij uzelf, en wat betekent het voor u dat God u vooral uw ziel belooft? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 25:5), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Jeremia 45:1-5; 50:1-20
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Hoofdstuk 50 kan vragen oproepen over Babel, de eindtijd of het huidige Israël. Ga niet speculeren. Breng het terug naar 50:20 en Hebreeën 10:17: wat zegt God over vergeven zonden?

Gebedsrondje: Belijd in stilte de grote dingen die wij voor onszelf zoeken. Dank daarna samen dat God zonden vergeeft en niet meer gedenkt. Wie wil, dankt voor iets wat deze reeks hem of haar gaf.

Om te zingen: Psalm 25:5 (berijming 1773)

Terug naar het overzicht

Tips voor het groepsgesprek

Jeremia is geen doorlopend verhaal. Begin elke sessie met een korte schets van de tijd waarin het gedeelte speelt; de inleiding helpt daarbij. Een eenvoudige tijdlijn met Josia, Jojakim, Zedekia en de val van Jeruzalem op een groot vel papier geeft de kring houvast.
De gedeelten van sessie 4, 6 en 7 zijn lang. Vraag de deelnemers ze vooraf thuis te lezen, en lees in de kring samen de verzen die de leeswijzer langzaam noemt.
Bij de valse profeten en bij Babel ligt het voor de hand om over de wereld of over anderen te praten. Breng het gesprek dan terug naar de vraag wat de tekst zegt over God en over ons eigen horen naar Zijn stem.
Sluit elke sessie af met gebed en met één voornemen. Vraag ieder wat hij of zij deze week wil meenemen, en bid het gebed uit de gids samen of in eigen woorden.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil met deel 1?

Deel 1 volgt in acht sessies vooral de profeet zelf: zijn roeping (Jeremia 1), de aanklacht van de gebroken bakken (2), de pottenbakker (18), zijn klachten (20), vervolging en trouw (26 en 38), het nieuwe verbond (31), de val van Jeruzalem (39 en 52) en de hoop na zeventig jaar (29-33). Deel 2 leest in acht sessies hoofdstukken die deel 1 overslaat: de tempelrede (7), roemen in den HEERE (9-10), het arglistige hart (17), de Spruit van David en de valse profeten (23), de Rechabieten (35), de verbrande rol (36), de tocht naar Egypte (42-43), het woord aan Baruch (45) en de profetie over Babel (50). De nadruk ligt op het woord dat Jeremia bracht en op de vraag hoe Juda daarnaar hoorde.

Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?

Nee, elke sessie is op zichzelf te gebruiken. Het helpt wel, omdat deel 1 de tijd en de persoon van Jeremia schetst, en omdat deel 2 er geregeld naar terugwijst: naar de reactie op de tempelrede in Jeremia 26, naar het nieuwe verbond in Jeremia 31 en naar de val van Jeruzalem in Jeremia 39. Wie alleen deel 2 doet, leest het best vooraf Jeremia 1 en 31:31-34.

Waarom mocht Jeremia niet voor het volk bidden?

In 7:16, en later ook in 11:14 en 14:11, zegt de HEERE tegen Jeremia dat hij niet voor dit volk moet bidden. Dat betekent niet dat het gebed God onverschillig laat, of dat Jeremia zijn volk niet meer liefhad. Het laat zien hoe ver het volk gekomen was: het bleef in de zonde volharden, terwijl God lang en dringend tot hen gesproken had, en het oordeel stond vast. Toch bleef Jeremia om zijn volk wenen, en na de val van Jeruzalem vroeg men hem opnieuw te bidden (42:2-4). Het is een ernstig woord voor die situatie, geen regel voor ons eigen bidden: de Schrift roept ons op voor alle mensen te bidden (1 Timotheüs 2:1).

Moeten wij de Rechabieten navolgen door geen wijn te drinken?

Dat is niet de boodschap van Jeremia 35. God gebruikt de trouw van deze familie aan het gebod van hun vader als spiegel voor Juda, dat niet naar zijn God wilde horen. Hij prijst hun gehoorzaamheid, niet een regel over wijn of over het wonen in tenten. Elders noemt de Schrift de wijn een gave van God (Psalm 104:15) en waarschuwt zij tegen dronkenschap (Efeze 5:18). De vraag van dit hoofdstuk is of u hoort naar de stem van uw hemelse Vader.

Hoe lees ik de profetie over Babel in Jeremia 50?

Jeremia 50 en 51 kondigen de val aan van Babel, de wereldmacht die Jeruzalem verwoestte. Die profetie begon in vervulling te gaan toen Babel in 539 voor Christus door de Meden en de Perzen werd ingenomen en Kores de ballingen liet terugkeren (Ezra 1:1-4), en Babel werd daarna een woestenij. In de Schrift wordt Babel later ook een beeld van de macht die zich tegen God verheft (Openbaring 18). Deze gids blijft bij de tekst en berekent geen eindtijd. De kern voor de lezer is dat geen macht het laatste woord heeft over Gods volk, en dat God vergeeft wie Hij doet overblijven (50:20).

Hoeveel tijd heb ik per sessie nodig?

Reken op 40 tot 45 minuten per sessie: het lezen van het gedeelte in de Statenvertaling, de vragen en het gebed. Jeremia 23, 36 en 42-43 zijn lange gedeelten; de leeswijzer zegt waar u langzaam leest en waar u vlotter kunt lezen. In een kring duurt het gesprek vaak langer. Neem liever twee avonden voor een sessie dan dat u haast maakt.