NBV21 uitgelegd: wat is nieuw in de Nieuwe Bijbelvertaling 2021?
De NBV21 is de Nieuwe Bijbelvertaling in de editie van 2021: een herziening van de NBV uit 2004, met ruim twaalfduizend wijzigingen, door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. Het is een bijbel in hedendaags Nederlands, vertaald door protestantse en katholieke vertalers samen. Hieronder leest u hoe de vertaling ontstond, hoe de vertalers werkten en wat er sinds 2004 veranderd is.
In het kort
De NBV21 is een zorgvuldig herziene editie van de NBV 2004, uitgegeven door het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap. Ruim twaalfduizend wijzigingen brengen de tekst dichter bij de grondtaal en verbeteren de consistentie. De vertaalmethode is functioneel-equivalent: de betekenis van de brontekst wordt weergegeven in helder, literair-bewust Nederlands, met respect voor verschillende literaire genres. Het is een interconfessionele vertaling, breed gedragen door protestantse en katholieke kerken.
Wat is de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV)?
De Nieuwe Bijbelvertaling, kortweg NBV, is een Nederlandse vertaling van de hele Bijbel uit de grondtalen, gemaakt door het Nederlands Bijbelgenootschap en de Katholieke Bijbelstichting samen. De eerste uitgave verscheen in 2004; daarom spreekt men ook van de NBV 2004. De herziene uitgave van 2021 heet NBV21, soms geschreven als NBV 21 of NBV 2021. In de wandeling heet de NBV ook wel de nieuwe bijbel, al is de NBV21 strikt genomen een herziening en geen nieuwe vertaling.
Ten opzichte van oudere vertalingen kiest de NBV voor hedendaags Nederlands. De Statenvertaling uit 1637 en de Herziene Statenvertaling vertalen dichter bij de woordvolgorde van de grondtekst; de NBG-vertaling van 1951 zat daar tussenin. De NBV vertaalt naar de betekenis van een zin en let op het soort tekst: een psalm, een verhaal of een brief. Wie de NBV21 naast de HSV wil leggen, vindt de verschillen per onderwerp in NBV21 of HSV.
De NBV21 wordt veel gebruikt in de Protestantse Kerk in Nederland, in katholieke parochies en op scholen. De volledige tekst leest u bij het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap; op BijbelAssistent kunt u de Statenvertaling online lezen.
Het ontstaan van de NBV21
De oorspronkelijke Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) verscheen in 2004 en werd het resultaat van een tien jaar durend interconfessioneel vertaalproject. De NBV brak bewust met de stijl van de NBG-vertaling uit 1951 door een meer literair-georiënteerde aanpak te kiezen, met aandacht voor het karakter van elk bijbelboek. Direct na publicatie ontstond een levendig debat: sommige lezers waren enthousiast over de leesbaarheid en de literaire kwaliteit, anderen hadden kritiek op specifieke vertaalkeuzes of vonden de vertaling op punten te vrij.
Het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG) nodigde lezers uit om suggesties en kritiek in te sturen. In de jaren na 2004 verzamelde het NBG duizenden opmerkingen, afkomstig van theologen, predikanten, bijbelwetenschappers en gewone lezers. Op basis daarvan startte een herzieningsproject dat in 2021 resulteerde in de NBV21: een vertaling die de kracht van de NBV behield, maar op talloze plekken verbeterd werd.
De NBV21 is niet opnieuw vanaf nul vertaald, maar is een herziening waarbij de vertalers systematisch elke opmerking hebben gewogen. Waar een verbetering mogelijk was zonder de leesbaarheid of het karakter van de NBV aan te tasten, is deze doorgevoerd.
Ruim 12.000 wijzigingen: wat is er veranderd?
Ten opzichte van de NBV 2004 zijn in de NBV21 ruim twaalfduizend wijzigingen doorgevoerd. Dat lijkt veel, maar deze aanpassingen zijn vaak subtiel en betreffen verschillende categorieën:
Grotere nauwkeurigheid ten opzichte van de grondtekst
Op veel plekken is de vertaling dichter bij de Hebreeuwse, Aramese of Griekse brontekst gebracht. Soms betreft dit een betere weergave van een zelfstandig naamwoord, een werkwoordstijd of een subtiel verschil in betekenis dat in de NBV 2004 te ruim was weergegeven.
Consistentie binnen de vertaling
Waar hetzelfde grondtaalwoord eerder wisselend vertaald werd, is dat in de NBV21 waar mogelijk geharmoniseerd. Dit komt de bruikbaarheid voor studie ten goede, zonder dat de literaire variatie volledig opgeofferd wordt.
Heroverweging van bekende passages
Bekende bijbelverzen — zoals het Onze Vader, Psalm 23, 1 Korintiërs 13 of Johannes 3:16 — zijn zorgvuldig opnieuw beoordeeld. Waar de oorspronkelijke NBV een vertrouwde formulering veranderde, is in sommige gevallen teruggekeerd naar een bekendere lezing als die beter recht deed aan de grondtekst.
Godsnaam en eerbiedshoofdletters
Een van de meest opvallende veranderingen in de NBV21 is het systematische gebruik van eerbiedshoofdletters bij persoonlijke voornaamwoorden die naar God of Jezus verwijzen (Hij, Hem, Zijn). In de NBV 2004 gebeurde dit niet. De NBV21 komt hiermee tegemoet aan lezers uit orthodoxe protestantse tradities.
Kleinere stijl- en grammaticaverbeteringen
Veel wijzigingen zijn klein: een beter gekozen voegwoord, een duidelijkere zinsvolgorde, een preciezer werkwoord. Samen zorgen deze aanpassingen voor een hogere kwaliteit van de vertaling als geheel.
Wat betekent functionele equivalentie?
De NBV21 werkt volgens het principe van functionele equivalentie. Dit staat tegenover de formeel-equivalente methode die bijvoorbeeld in de Herziene Statenvertaling wordt gebruikt. Het verschil:
Formele equivalentie (HSV, SV)
Houdt de zinsstructuur en woordvolgorde van de grondtekst zoveel mogelijk vast. Een lezer kan de vertaling bijna woord voor woord aan de Hebreeuwse of Griekse tekst koppelen. Goed voor woordstudie, maar soms stroef Nederlands.
Functionele equivalentie (NBV21)
Brengt de betekenis van de grondtekst over in natuurlijk Nederlands. De vertaler kan zinsstructuur aanpassen om de bedoeling helder over te brengen. Goed voor leesbaarheid en begrip, vooral bij voorlezen en eerste kennismaking.
De NBV21 is overigens geen vrije vertaling of parafrase. De vertalers blijven zo dicht mogelijk bij de grondtekst, maar geven zichzelf de ruimte om zinnen te herstructureren waar dit de begrijpelijkheid dient. Een parafrase zoals Het Boek gaat nog een stap verder: daar wordt de tekst bewust in hedendaagse formuleringen herverteld.
Respect voor literaire genres
Een van de onderscheidende kenmerken van de NBV21 is de aandacht voor literaire diversiteit. De Bijbel is geen uniform boek: er staan verhalen in, poëzie, wijsheidsspreuken, profetieën, brieven, wetten en apocalyptische visioenen. Elk genre vraagt een eigen toon.
- PPoëzie — de Psalmen en wijsheidsboeken worden met aandacht voor ritme, parallellisme en beeldspraak vertaald. De vertalers kiezen bewust voor poëtische zinsbouw.
- VVerhalend proza — verhalen uit Genesis, Exodus of het Nieuwe Testament worden levendig en toegankelijk verteld, alsof u een goed geschreven Nederlands verhaal leest.
- BBrieven — Paulus en de andere apostelen klinken in de NBV21 als briefschrijvers: met een eigen stem, logische opbouw en persoonlijke aanspraak.
- WWetten en geboden — juridische passages krijgen de formele, zakelijke toon die past bij de bedoeling van de oorspronkelijke tekst.
Deze genre-gevoeligheid maakt de NBV21 bijzonder geschikt voor voorlezen in de eredienst en voor kennismaking met de Bijbel als literatuur, zonder de theologische diepgang te verliezen.
Een interconfessioneel vertaalproces
De NBV21 (net als de NBV 2004) is een interconfessionele vertaling. Dat betekent dat het vertaalteam bestond uit wetenschappers en theologen uit verschillende kerkelijke tradities. Protestantse bijbelwetenschappers werkten samen met katholieke collega's, en voor het Oude Testament zijn ook joodse geleerden geraadpleegd. Deze samenwerking zorgt ervoor dat de vertaling niet eenzijdig vanuit één theologische traditie is vormgegeven.
Het resultaat is een vertaling die breed geaccepteerd wordt: in protestantse kerken (PKN, evangelische gemeenten, veel gereformeerde gemeenten), in katholieke parochies, in scholen, in het onderwijs en in het pastoraat. Kerkgenootschappen die traditioneel vasthouden aan de Statenvertaling of HSV hebben de NBV21 soms als aanvullende vertaling aanvaard voor gebruik naast hun standaardvertaling.
Het NBG biedt de NBV21 aan in verschillende edities: een standaard protestantse editie, een katholieke editie met deuterocanonieke boeken, een studiebijbel met uitgebreide aantekeningen, en verschillende luxe- en cadeau-edities.
Sterke punten van de NBV21
Uitstekende balans
Tussen nauwkeurigheid en leesbaarheid. De vertaling is dicht bij de grondtekst maar tegelijk prettig leesbaar.
Brede acceptatie
Gebruikt in uiteenlopende kerken en tradities. Ideaal voor oecumenische bijeenkomsten en interconfessionele studiegroepen.
Literair bewust
Aandacht voor verschillende bijbelgenres maakt voorlezen en privélezing een rijke ervaring.
Zorgvuldig herzien
De twaalfduizend verbeteringen zijn onderbouwd en getoetst. De NBV21 is geen nieuwe vertaling, maar een verfijnde versie van een beproefde vertaling.
Geschikt voor eredienst
Wordt aanbevolen als standaard liturgische vertaling in veel kerkgenootschappen. Klinkt goed bij voorlezen.
Digitaal goed ondersteund
Beschikbaar in bijbelapps, online tools en studieprogramma's. De volledige tekst leest u via debijbel.nl van het NBG.
Veelgestelde vragen over de NBV21
Wat is het verschil tussen NBV en NBV21?
De NBV verscheen in 2004 en de NBV21 in 2021. In de NBV21 zijn ruim 12.000 wijzigingen doorgevoerd ten opzichte van de NBV. Deze aanpassingen zijn vooral gericht op grotere nauwkeurigheid, consistentie en het dichter bij de grondtekst brengen van de vertaling, op basis van uitgebreide reacties uit de lezerskring.
Is de NBV21 hetzelfde als de Nieuwe Bijbelvertaling?
Ja, de NBV21 is de Nieuwe Bijbelvertaling, in de herziene uitgave van 2021. De eerste uitgave van de Nieuwe Bijbelvertaling verscheen in 2004 en heet daarom NBV of NBV 2004. Wie nu een Nieuwe Bijbelvertaling koopt, krijgt de NBV21. De twee uitgaven lijken sterk op elkaar; de NBV21 verbetert de NBV op ruim twaalfduizend plaatsen.
Welke vertaalmethode gebruikt de NBV21?
De NBV21 hanteert functionele equivalentie: de vertaling brengt de betekenis van de grondtekst nauwkeurig over in helder, literair-bewust Nederlands. Poëzie klinkt als poëzie, verhalen lezen als verhalen, en brieven als brieven. Dit wordt ook wel "brontekstgetrouw en doeltaalgericht" genoemd.
Wie heeft de NBV21 vertaald?
De NBV21 is tot stand gekomen onder verantwoordelijkheid van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG). Er werkten vertalers uit zowel protestantse als katholieke kring aan mee, aangevuld met joodse geleerden voor het Oude Testament. Het is daarmee een interconfessionele vertaling.
Is de NBV21 geschikt voor de eredienst?
Ja. De NBV21 wordt breed aanbevolen voor gebruik in de eredienst door protestantse en katholieke kerken. De vertaling is zorgvuldig afgestemd op voorlezen en is door veel kerkgenootschappen aangewezen als standaardvertaling voor de liturgie.
Waarom bevat de NBV21 de deuterocanonieke boeken?
De NBV21 is beschikbaar in een protestantse editie (zonder) en een katholieke editie (met deuterocanonieke boeken zoals Tobit, Judit, Wijsheid en 1-2 Makkabeeën). Dit past bij het interconfessionele karakter van de vertaling: zowel protestanten als katholieken kunnen de editie kiezen die aansluit bij hun traditie.
Kan ik de NBV21 online lezen?
Ja, de volledige NBV21 leest u online via debijbel.nl van het Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap (NBG-licentie). Op BijbelAssistent leest u de volledige Statenvertaling gratis, met uitleg per hoofdstuk en een AI-assistent voor vragen.
Is de NBV21 moeilijker of makkelijker dan de NBV 2004?
Qua leesbaarheid zijn de NBV en NBV21 vergelijkbaar. De NBV21 is echter nauwkeuriger en dichter bij de grondtekst waar dat kan, zonder in te leveren op leesbaarheid. Voor veel lezers voelt de NBV21 vertrouwd aan, met hier en daar opvallende verbeteringen.
Moet ik overstappen van NBV naar NBV21?
Voor persoonlijk gebruik is het aan te raden om op termijn over te stappen, zeker als u veel gebruikmaakt van bijbelstudiemiddelen of aan een kerkdienst deelneemt. Veel gemeentes gebruiken sinds 2021 de NBV21 als standaardvertaling. Oude NBV-exemplaren blijven bruikbaar, maar voor nieuwe aanschaf adviseren we de NBV21.
Verder lezen
HSV uitgelegd
De andere grote protestantse vertaling: formeel-equivalent en brontekstgetrouw.
NBV21 detailpagina
Voorbeeldverzen, doelgroep en alle kenmerken op een rij.
Welke bijbel voor bijbelstudie?
Hoe de NBV21 samen met de HSV een ideale studiecombinatie vormt.
Welke vertaling past bij mij?
Korte quiz om de beste vertaling voor uw situatie te vinden.
Verder met de Bijbel
De volledige NBV21 leest u via debijbel.nl (NBG-licentie). Op BijbelAssistent leest u de volledige Statenvertaling gratis en vindt u bekende verzen in gewone taal, met uitleg per vers en een AI-assistent voor uw vragen.