Johannes Evangelie Bijbelstudie deel 2: Gebed, lijden en kruis

Over deze studie

In deel 1 van deze bijbelstudie las u de proloog, het gesprek met Nicodemus, het Brood des levens, de opwekking van Lazarus, de afscheidsrede en de opstanding. Deel 2 leest een keuze uit de hoofdstukken daartussen, en vooral het gedeelte dat in deel 1 nog ontbrak: het lijden en sterven van de Heere Jezus. De eerste vier sessies gaan over het eerste teken te Kana en de reiniging van de tempel, het levende water voor de Samaritaanse vrouw, de goede Herder Die Zijn leven stelt voor de schapen, en de ware Wijnstok. De laatste drie sessies krijgen de meeste ruimte. U leest het gebed dat Christus in de nacht van het verraad voor Zichzelf, voor Zijn discipelen en voor de hele gemeente bad. U volgt Hem naar de hof over de Kedron, naar het verhoor bij de hogepriester en bij Pilatus, en naar Golgotha. Elke sessie heeft een inleiding, een leeswijzer, observatie-, interpretatie- en toepassingsvragen, een gebed en een suggestie om verder te studeren. Waar het past, wijst de gids op wat de Heidelbergse Catechismus en de Dordtse Leerregels over deze gedeelten belijden.

Bijbelboek: Johannes 2, 4, 10, 15, 17-19 (deel 2)
Sessies: 7
Duur: 7 weken
Per sessie: ±39 minuten

Voor wie: Gemeenteleden, bijbelkringen en persoonlijke bijbellezers die het Evangelie naar Johannes verder willen bestuderen. Wie deel 1 heeft gedaan, vindt hier kernhoofdstukken die daar ontbraken; wie met deel 2 begint, kan dat ook zonder voorkennis. De studie is zeer geschikt voor de lijdenstijd, omdat de laatste drie sessies het gebed, het lijden en het sterven van de Heere Jezus lezen.

Wat u leert in deze studie

Ontdekken hoe Christus in Zijn tekenen Zijn heerlijkheid openbaart en Zichzelf als de ware Tempel laat zien.
Begrijpen wat de Ik-ben-woorden over de goede Herder en de ware Wijnstok zeggen over de band tussen Christus en de Zijnen.
Het hogepriesterlijk gebed leren lezen als de voorbede van Christus, Die nu nog voor de Zijnen bij de Vader pleit.
Het lijden en sterven van Christus volgen als het vrijwillige offer van de Rechtvaardige voor onrechtvaardigen.
De lijn van de ure van Christus volgen van Kana tot het woord Het is volbracht, en die verbinden met uw eigen geloof en leven.

Wat hebt u nodig?

Een Bijbel (bij voorkeur de Statenvertaling)
Een notitieboekje of dagboek om antwoorden en inzichten op te schrijven
Een pen of potlood

Overzicht van de sessies

Sessie 1: De bruiloft te Kana en de reiniging van de tempel

Johannes 2:1-25±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat Jezus te Kana Zijn heerlijkheid openbaart, dat Hij het betere brengt dan de oude reinigingen, en dat Hij Zelf de ware Tempel is.

Lees Johannes 2:1-25

Dit beginsel der tekenen heeft Jezus gedaan te Kana in Galilea, en heeft Zijn heerlijkheid geopenbaard; en Zijn discipelen geloofden in Hem. — Johannes 2:11 (SV)

Woord om te onthouden:: Zo wat Hij ulieden zal zeggen, doet dat (Johannes 2:5)
Om te zingen:: Psalm 69:4 (berijming 1773)

In deel 1 las u de proloog: het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond, en wij hebben Zijn heerlijkheid aanschouwd (1:14). Johannes 2 laat zien hoe die heerlijkheid voor het eerst zichtbaar wordt. Op de derde dag (2:1) is Jezus met Zijn moeder en Zijn discipelen te gast op een bruiloft in Kana, een dorp in Galilea. Daar doet Hij het eerste van de tekenen die Johannes beschrijft. Niet lang daarna, als het pascha nabij is, staat Hij in de tempel te Jeruzalem en drijft Hij de handelaars naar buiten. Een feest en een tempelreiniging lijken ver uit elkaar te liggen, maar samen wijzen zij naar Wie Hij is: de Bruidegom Die de vreugde geeft, en de ware Tempel in Wie God bij Zijn volk woont. Let al op het woord ure: het loopt door het hele evangelie heen tot aan het kruis.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het hoofdstuk als twee taferelen: de bruiloft (vers 1-12) en de tempel (vers 13-25). Let in het eerste deel op wat de moeder van Jezus tegen de dienaars zegt (vers 5) en op de zes stenen watervaten, die dienden voor de reiniging der Joden (vers 6). Let in het tweede deel op het Schriftwoord dat de discipelen zich herinneren (vers 17) en op het moment waarop zij het woord van Jezus pas begrepen (vers 22). Het slot (vers 23-25) laat zien dat niet ieder geloof hetzelfde is. Neem deze vraag mee: wat zegt dit hoofdstuk over de heerlijkheid van Christus, en waarom ziet niet iedereen die?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat zegt de moeder van Jezus tegen Hem in vers 3, wat antwoordt Hij in vers 4, en wat zegt zij daarna tegen de dienaars (vers 5)?
Beschrijf wat Jezus in de tempel aantreft en wat Hij daar doet (vers 14-16). Welk Schriftwoord komt de discipelen in gedachten (vers 17)?

Interpretatie: wat betekent het?

Jezus zegt: "Mijn ure is nog niet gekomen" (vers 4). Lees ook 12:23 en 17:1. Welke ure bedoelt Hij, en wat zegt het u dat Hij al op een bruiloft aan die ure denkt?
De hofmeester zegt tegen de bruidegom: "gij hebt den goeden wijn tot nu toe bewaard" (vers 10). Het water stond in vaten voor de reiniging der Joden. Wat laat dit teken zien over wat Christus brengt, vergeleken met de reinigingen van de oude dienst? Lees ook 1:17.
De Joden vragen om een teken, en Jezus antwoordt: "Breekt dezen tempel, en in drie dagen zal Ik denzelven oprichten" (vers 19). Johannes legt uit dat Hij sprak van de tempel van Zijn lichaam (vers 21). Waarom is Christus Zelf de ware Tempel, de plaats waar God en mens elkaar ontmoeten?
In Jeruzalem geloofden velen in Zijn Naam omdat zij Zijn tekenen zagen, maar Jezus vertrouwde Zich niet aan hen toe (vers 23-25). Wat is het verschil tussen dit geloof en het geloof van de discipelen in vers 11?

Toepassing: wat betekent het voor u?

De moeder van Jezus zegt: "Zo wat Hij ulieden zal zeggen, doet dat" (vers 5). Waar vraagt de Heere in uw leven gehoorzaamheid, ook als u nog niet ziet waar die op uitloopt?
Jezus wist wat in de mens was (vers 25). Wat betekent het voor u dat Hij uw hart volkomen kent? Brengt dat u tot schrik, tot troost, of tot beide?

Gebed bij deze sessie

Heere Jezus, U hebt te Kana Uw heerlijkheid geopenbaard, en Uw discipelen geloofden in U. Open ook onze ogen voor Uw heerlijkheid, opdat wij niet blijven staan bij wat wij zien, maar U Zelf leren kennen. U bent de ware Tempel, in Wie God bij ons wil wonen. Reinig ons hart van alles wat Uw huis onteert. U weet wat in de mens is, en U kent ook ons. Geef ons een waar geloof dat niet rust op tekenen, maar op Uw woord. Amen.

Verder studeren: Lees Openbaring 19:6-9 over de bruiloft van het Lam en Maleachi 3:1-3 over de Heere Die tot Zijn tempel komt om te reinigen. In deel 1 las u in de proloog dat het Woord onder ons gewoond heeft (1:14); leg dat naast de tempel van Zijn lichaam in 2:21.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort wat ieder zich herinnert van een bruiloft. Lees daarna samen Johannes 2:1-11 en 2:13-22.

De kernvragen

Wat zegt de moeder van Jezus tegen Hem in vers 3, wat antwoordt Hij in vers 4, en wat zegt zij daarna tegen de dienaars (vers 5)? (vraag 1)
De hofmeester zegt tegen de bruidegom: "gij hebt den goeden wijn tot nu toe bewaard" (vers 10). Het water stond in vaten voor de reiniging der Joden. Wat laat dit teken zien over wat Christus brengt, vergeleken met de reinigingen van de oude dienst? Lees ook 1:17. (vraag 4)
De Joden vragen om een teken, en Jezus antwoordt: "Breekt dezen tempel, en in drie dagen zal Ik denzelven oprichten" (vers 19). Johannes legt uit dat Hij sprak van de tempel van Zijn lichaam (vers 21). Waarom is Christus Zelf de ware Tempel, de plaats waar God en mens elkaar ontmoeten? (vraag 5)
De moeder van Jezus zegt: "Zo wat Hij ulieden zal zeggen, doet dat" (vers 5). Waar vraagt de Heere in uw leven gehoorzaamheid, ook als u nog niet ziet waar die op uitloopt? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 69:4), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 2:1-25
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: De vraag hoeveel wijn het was en wat dat zegt over alcohol kan de avond overnemen. Laat die rusten en vraag wat vers 11 zegt dat het teken openbaarde.

Gebedsrondje: Dank dat Christus Zijn heerlijkheid openbaart. Wie wil, bidt om gehoorzaamheid, naar vers 5. Bid om een hart dat Gods huis eert.

Om te zingen: Psalm 69:4 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 2: Levend water bij de put van Jakob

Johannes 4:1-42±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere Jezus een Samaritaanse vrouw opzoekt, met wie de Joden geen omgang hadden, haar leven blootlegt en haar het levende water geeft dat altijd blijft.

Lees Johannes 4:1-42

Maar zo wie gedronken zal hebben van het water, dat Ik hem geven zal, dien zal in eeuwigheid niet dorsten; maar het water, dat Ik hem zal geven, zal in hem worden een fontein van water, springende tot in het eeuwige leven. — Johannes 4:14 (SV)

Woord om te onthouden:: dien zal in eeuwigheid niet dorsten (Johannes 4:14)
Om te zingen:: Psalm 42:1 (berijming 1773)

Johannes 4 volgt op het nachtelijke gesprek met Nicodemus, dat u in deel 1 las. Daar sprak Jezus met een Farizeeër, een meester in Israël; hier spreekt Hij midden op de dag met een Samaritaanse vrouw met een gebroken levensgeschiedenis (4:18). Joden en Samaritanen meden elkaar al eeuwen. De Samaritanen hadden een eigen heiligdom op de berg Gerizim gehad en erkenden alleen de vijf boeken van Mozes. Toch moest Jezus door Samaria gaan (vers 4). Bij de put die op Jakob teruggaat, vermoeid van de reis, vraagt Hij om water en biedt Hij levend water aan. Het gesprek loopt van dorst naar zonde, en van de plaats van aanbidding naar de Messias Zelf. Aan het slot belijden de Samaritanen dat Hij waarlijk de Christus is, de Zaligmaker der wereld. Zo opent Christus de deur naar mensen buiten Israël.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het gedeelte in drie stappen: het gesprek over water (vers 1-15), het gesprek over het leven van de vrouw en over de aanbidding (vers 16-26), en de oogst in Sichar (vers 27-42). Let op hoe de vrouw Jezus steeds anders noemt: een Jood (vers 9), Heere (vers 11), een profeet (vers 19), en ten slotte de vraag of Hij de Christus is (vers 29). Let ook op wat de discipelen niet begrijpen over spijs en oogst (vers 31-38). Neem deze vraag mee: waarom brengt Jezus het gesprek over levend water juist bij de zonde van de vrouw?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Waarom verbaast de vrouw zich erover dat Jezus haar om water vraagt (vers 9)? Welke grenzen gaat Hij met deze ene vraag over?
Volg hoe de vrouw over Jezus spreekt in vers 9, 11, 19 en 29. Welke ontwikkeling ziet u?

Interpretatie: wat betekent het?

Jezus stelt twee soorten water tegenover elkaar (vers 13-14). Wat bedoelt Hij met het water dat Hij geeft, dat in de mens wordt "een fontein van water, springende tot in het eeuwige leven"? Lees ook 7:37-39.
Waarom zegt Jezus eerst: "Ga heen, roep uw man, en kom hier" (vers 16)? Wat heeft het blootleggen van haar leven te maken met het ontvangen van het levende water?
De vrouw brengt de vraag naar de juiste plaats van aanbidding ter sprake. Jezus antwoordt: "God is een Geest, en die Hem aanbidden, moeten Hem aanbidden in geest en waarheid" (vers 24). Wat betekent aanbidden in geest en waarheid? De Heidelbergse Catechismus leert bij het tweede gebod dat God Zich alleen wil laten dienen zoals Hij in Zijn Woord heeft bevolen (zondag 35). Hoe helpt dat om dit vers te verstaan?
Jezus zegt tegen Zijn discipelen: "Mijn spijs is, dat Ik doe den wil Desgenen, Die Mij gezonden heeft, en Zijn werk volbrenge" (vers 34). Leg dit naast 17:4 en 19:30. Welk werk bedoelt Hij?

Toepassing: wat betekent het voor u?

De vrouw liet haar watervat staan en ging de stad in om de mensen te roepen: komt, ziet (vers 28-29). Wie zou u, net als zij, willen uitnodigen om Christus te leren kennen, en hoe zou u dat kunnen doen?
De Samaritanen zeggen tegen de vrouw dat zij nu geloven omdat zij Hem zelf gehoord hebben (vers 42). Rust uw geloof vooral op wat anderen u vertelden, of hebt u Christus Zelf leren kennen in Zijn Woord? Wat zou u helpen om Hem te horen?

Gebed bij deze sessie

Heere Jezus, U zat vermoeid bij de put en vroeg om water, terwijl U Zelf de Bron van het leven bent. Wij danken U dat U zondaars opzoekt die door anderen gemeden worden. Leg ook ons leven bloot, niet om ons te beschamen, maar om ons te genezen. Geef ons van het levende water, dat de dorst van onze ziel voor altijd lest. Leer ons de Vader aanbidden in geest en waarheid, naar Uw Woord en niet naar ons eigen inzicht. Maak ons, zoals de vrouw van Sichar, tot getuigen, opdat velen U leren kennen als de Zaligmaker der wereld. Amen.

Verder studeren: Lees Jesaja 55:1-3 en Openbaring 22:17, waar de uitnodiging tot het water des levens klinkt. Vergelijk dit gesprek met het gesprek met Nicodemus uit deel 1 (Johannes 3): wat is hetzelfde, en wat is anders?

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op Kana. Lees daarna samen Johannes 4:5-30, eventueel met verdeelde rollen.

De kernvragen

Volg hoe de vrouw over Jezus spreekt in vers 9, 11, 19 en 29. Welke ontwikkeling ziet u? (vraag 2)
Jezus stelt twee soorten water tegenover elkaar (vers 13-14). Wat bedoelt Hij met het water dat Hij geeft, dat in de mens wordt "een fontein van water, springende tot in het eeuwige leven"? Lees ook 7:37-39. (vraag 3)
Waarom zegt Jezus eerst: "Ga heen, roep uw man, en kom hier" (vers 16)? Wat heeft het blootleggen van haar leven te maken met het ontvangen van het levende water? (vraag 4)
De vrouw liet haar watervat staan en ging de stad in om de mensen te roepen: komt, ziet (vers 28-29). Wie zou u, net als zij, willen uitnodigen om Christus te leren kennen, en hoe zou u dat kunnen doen? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 42:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 4:1-42
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Het gesprek kan blijven hangen bij het leven van de vrouw met vijf mannen. Maak er geen oordeel over haar van. Vraag wat Jezus met dit blootleggen wil, met vers 16-18 en vers 29 erbij.

Gebedsrondje: Dank voor het levende water. Wie wil, bidt voor iemand die hij of zij zou willen uitnodigen om Christus te leren kennen. Bid om aanbidding in geest en waarheid.

Om te zingen: Psalm 42:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 3: De goede Herder

Johannes 10:1-30±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat Jezus de goede Herder is Die Zijn leven vrijwillig voor de schapen stelt, en dat niemand Zijn schapen uit Zijn hand rukt.

Lees Johannes 10:1-30

Ik ben de goede Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen. — Johannes 10:11 (SV)

Woord om te onthouden:: Mijn schapen horen Mijn stem, en Ik ken dezelve (Johannes 10:27)
Om te zingen:: Psalm 100:2 (berijming 1773)

Johannes 10 volgt direct op de genezing van de blindgeborene in hoofdstuk 9. De Farizeeën hadden die man uit de synagoge geworpen, maar Jezus zocht hem op (9:34-35). Tegen die achtergrond spreekt Jezus over herders en schapen. Elke Israëliet kende dat beeld uit Psalm 23 en uit Ezechiël 34, waar de HEERE de ontrouwe herders van Israël aanklaagt en belooft dat Hij Zelf Zijn schapen zal zoeken. In deel 1 las u het woord over het Brood des levens (6:35); hier volgen twee nieuwe Ik-ben-woorden: de Deur en de goede Herder. Het tweede deel (vers 22-30) speelt enkele maanden later, op het feest van de vernieuwing des tempels, in de winter. Dan vragen de Joden of Hij de Christus is. Zijn antwoord eindigt met een van de rijkste troostwoorden van de Schrift: niemand zal Zijn schapen uit Zijn hand rukken.

Zo leest u dit gedeelte

Lees eerst de gelijkenis (vers 1-6) en daarna de uitleg (vers 7-18). Let op wat de Herder doet en wat de schapen doen: Hij roept, leidt, gaat voor, kent en stelt Zijn leven; zij horen, volgen en kennen Zijn stem. Let in vers 17-18 op de vrijwilligheid van Zijn sterven. Lees dan vers 22-30 en let op wat Jezus zegt over wie Zijn schapen zijn en hoe veilig zij zijn. Neem deze vraag mee: waaraan herkent u volgens dit hoofdstuk een schaap van de goede Herder?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Maak twee rijtjes: wat doet de herder voor de schapen, en wat doen de schapen (vers 2-5, 14-16 en 27)?
Hoe beschrijft Jezus de dief en de huurling (vers 1, 10 en 12-13)? Waarin verschillen zij van de goede Herder?

Interpretatie: wat betekent het?

Jezus zegt: "Ik ben de goede Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen" (vers 11). Waarom is het opvallend dat een herder sterft voor zijn schapen? Wat zegt dit over het plaatsvervangende karakter van het lijden van Christus?
Jezus zegt over Zijn leven: "Niemand neemt hetzelve van Mij, maar Ik leg het van Mijzelven af" (vers 18). Waarom is het belangrijk dat Christus Zijn leven vrijwillig aflegt? Houd dit vast voor sessie 6, als Hij Zich in de hof laat grijpen.
Wie zijn de andere schapen, die niet van deze stal zijn (vers 16)? Lees ook 11:52. Wat zegt dit over het werk van de Herder onder de volken?
"En Ik geef hun het eeuwige leven; en zij zullen niet verloren gaan in der eeuwigheid, en niemand zal dezelve uit Mijn hand rukken" (vers 28). De Dordtse Leerregels belijden op grond van zulke woorden dat God de Zijnen bewaart, zodat zij niet uit de genade vallen (hoofdstuk 5). Waarop rust deze zekerheid: op de kracht van het schaap, of op de hand van de Herder en van de Vader (vers 29)?

Toepassing: wat betekent het voor u?

"Mijn schapen horen Mijn stem, en Ik ken dezelve, en zij volgen Mij" (vers 27). Waar en hoe hoort u de stem van de Herder? Wat helpt u om die te onderscheiden van andere stemmen?
Is er iets wat u onzeker maakt over uw behoud? Hoe kunnen vers 28-29 u troosten, zonder dat zij u zorgeloos maken?

Gebed bij deze sessie

Heere Jezus, goede Herder, U hebt Uw leven gesteld voor de schapen. Niemand nam het van U; U legde het vrijwillig af, uit liefde. Leer ons Uw stem horen en U volgen, en bewaar ons voor de stem van de vreemde. Wij danken U dat Uw schapen veilig zijn in Uw hand en in de hand van de Vader. Zoek ook de schapen die nog niet tot Uw stal behoren en breng hen toe, opdat er één kudde zij en één Herder. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 23 en Ezechiël 34:11-16 naast dit hoofdstuk. Lees ook Hebreeën 13:20-21 over de grote Herder der schapen, Die God uit de doden heeft wedergebracht.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort aan welke stem ieder iemand direct herkent. Lees daarna samen Johannes 10:1-18 en 10:27-30.

De kernvragen

Maak twee rijtjes: wat doet de herder voor de schapen, en wat doen de schapen (vers 2-5, 14-16 en 27)? (vraag 1)
Jezus zegt: "Ik ben de goede Herder; de goede herder stelt zijn leven voor de schapen" (vers 11). Waarom is het opvallend dat een herder sterft voor zijn schapen? Wat zegt dit over het plaatsvervangende karakter van het lijden van Christus? (vraag 3)
"En Ik geef hun het eeuwige leven; en zij zullen niet verloren gaan in der eeuwigheid, en niemand zal dezelve uit Mijn hand rukken" (vers 28). De Dordtse Leerregels belijden op grond van zulke woorden dat God de Zijnen bewaart, zodat zij niet uit de genade vallen (hoofdstuk 5). Waarop rust deze zekerheid: op de kracht van het schaap, of op de hand van de Herder en van de Vader (vers 29)? (vraag 6)
Is er iets wat u onzeker maakt over uw behoud? Hoe kunnen vers 28-29 u troosten, zonder dat zij u zorgeloos maken? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 100:2), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 10:1-30
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 28-29 kan een leerdiscussie over afval en zekerheid oproepen. Houd het bij de tekst: in wiens hand liggen de schapen? Wie onzeker is, mag dat zeggen zonder dat er direct een antwoord komt.

Gebedsrondje: Dank voor de Herder Die Zijn leven gaf. Wie wil, bidt om Zijn stem te horen. Bid ook voor de andere schapen van vers 16, die nog niet in de stal zijn.

Om te zingen: Psalm 100:2 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 4: De ware Wijnstok en de ranken

Johannes 15:1-27±35 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat u alleen vrucht kunt dragen als u in Christus blijft, de ware Wijnstok, en dat Hij u eerst heeft uitverkoren en liefgehad.

Lees Johannes 15:1-27

Ik ben de Wijnstok, en gij de ranken; die in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht; want zonder Mij kunt gij niets doen. — Johannes 15:5 (SV)

Woord om te onthouden:: Ik ben de Wijnstok, en gij de ranken (Johannes 15:5)
Om te zingen:: Psalm 84:4 (berijming 1773)

In deel 1 las u het begin van de afscheidsrede: de voetwassing en de woorden uit Johannes 14, waarin Jezus Zijn discipelen troost met de belofte van de Trooster. Hoofdstuk 14 eindigt met de oproep om op te staan en te gaan (14:31). Daarna spreekt Jezus nog verder; de woorden van hoofdstuk 15 tot en met 17 klinken in die laatste nacht vóór Zijn lijden. In het Oude Testament is Israël de wijnstok die de HEERE uit Egypte overbracht en plantte, maar die wilde druiven voortbracht (Psalm 80; Jesaja 5). Nu zegt Christus: Ik ben de ware Wijnstok. Wie in Hem blijft, draagt vrucht; zonder Hem kan niemand iets doen. Daarna spreekt Hij over de liefde onder elkaar, over de haat van de wereld, en opnieuw over de Trooster, de Geest der waarheid, Die van Hem zal getuigen.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het hoofdstuk in drie delen: de Wijnstok en de ranken (vers 1-8), de liefde van Christus en de liefde onder elkaar (vers 9-17) en de haat van de wereld (vers 18-27). Let op het woord blijven, dat in vers 4-10 steeds terugkomt (observatievraag 2). Een rank zonder vrucht (vers 2 en 6) is iemand die uiterlijk bij Christus hoort, maar niet waarlijk in Hem blijft; denk aan de mensen in 2:23-25 uit sessie 1 en lees 1 Johannes 2:19. Let op de volgorde in vers 9-12: eerst de liefde van de Vader tot de Zoon, dan van de Zoon tot de discipelen, dan van de discipelen tot elkaar. Neem deze vraag mee: is vrucht dragen hier een voorwaarde om in Christus te komen, of het gevolg van het blijven in Hem?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat gebeurt er met de ranken die geen vrucht dragen, en wat met de ranken die wel vrucht dragen (vers 2 en 6)?
Hoe vaak komt het woord blijven voor in vers 4-10? Wie moet blijven, en waarin?

Interpretatie: wat betekent het?

Jezus zegt: "die in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht; want zonder Mij kunt gij niets doen" (vers 5). Wat zegt het beeld van een rank over de band tussen Christus en de gelovige? De Heidelbergse Catechismus belijdt dat wie door een waar geloof in Christus is ingeplant, niet anders kan dan vruchten van dankbaarheid voortbrengen (zondag 24). Hoe sluit dat aan bij dit vers?
"Niemand heeft meerder liefde dan deze, dat iemand zijn leven zette voor zijn vrienden" (vers 13). Waar heeft Christus deze liefde getoond? Lees ook Romeinen 5:8-10: wat zegt Paulus over wie wij waren toen Christus voor ons stierf?
Jezus zegt: "Gij hebt Mij niet uitverkoren, maar Ik heb u uitverkoren" (vers 16). Wat betekent het voor het vrucht dragen dat het begin bij Christus ligt en niet bij ons?
Waarom haat de wereld de discipelen (vers 18-21)? Wat heeft die haat te maken met de haat tegen Christus Zelf en tegen de Vader (vers 23-24)?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Christus verbindt het blijven in Hem met Zijn woorden die in u blijven en met het gebed (vers 7). Hoe geeft u daar deze week ruimte aan in uw dagelijks leven?
Jezus noemt de discipelen Zijn vrienden (vers 14-15). Hoe verandert dat uw kijk op gehoorzaamheid aan Zijn geboden? En als u tegenstand ervaart omdat u Christus volgt, hoe troosten vers 18-20 en 26-27 u dan?

Gebed bij deze sessie

Hemelse Vader, U bent de Landman en Uw Zoon is de ware Wijnstok. Wij belijden dat wij zonder Hem niets kunnen doen. Houd ons in Hem door Uw Woord en Uw Geest, en reinig ons, opdat wij meer vrucht dragen tot Uw eer. Heere Jezus, wij danken U voor de grootste liefde: U hebt Uw leven gegeven voor zondaars. Leer ons elkaar liefhebben zoals U ons hebt liefgehad. En als de wereld ons haat, troost ons dan door de Trooster, de Geest der waarheid, Die van U getuigt. Amen.

Verder studeren: Lees Jesaja 5:1-7 en Psalm 80:9-20 over Israël als wijnstok, en Galaten 5:22-23 over de vrucht van de Geest. In deel 1 las u de belofte van de Trooster in Johannes 14:16-17; vergelijk die met 15:26-27.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op de goede Herder. Lees daarna samen Johannes 15:1-17.

De kernvragen

Hoe vaak komt het woord blijven voor in vers 4-10? Wie moet blijven, en waarin? (vraag 2)
Jezus zegt: "die in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht; want zonder Mij kunt gij niets doen" (vers 5). Wat zegt het beeld van een rank over de band tussen Christus en de gelovige? De Heidelbergse Catechismus belijdt dat wie door een waar geloof in Christus is ingeplant, niet anders kan dan vruchten van dankbaarheid voortbrengen (zondag 24). Hoe sluit dat aan bij dit vers? (vraag 3)
Jezus zegt: "Gij hebt Mij niet uitverkoren, maar Ik heb u uitverkoren" (vers 16). Wat betekent het voor het vrucht dragen dat het begin bij Christus ligt en niet bij ons? (vraag 5)
Christus verbindt het blijven in Hem met Zijn woorden die in u blijven en met het gebed (vers 7). Hoe geeft u daar deze week ruimte aan in uw dagelijks leven? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 84:4), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 15:1-27
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 2 en 6 over ranken die weggenomen en verbrand worden kunnen angst geven. Erken die ernst, en ga dan naar vers 3 en 16: wat zegt Jezus daar tegen Zijn discipelen?

Gebedsrondje: Belijd samen dat wij zonder Christus niets kunnen doen. Wie wil, bidt om meer vrucht. Bid ook voor broeders en zusters die om hun geloof gehaat worden, naar vers 18.

Om te zingen: Psalm 84:4 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 5: Het hogepriesterlijk gebed

Johannes 17:1-26±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere Jezus als Hogepriester voor de Zijnen bidt, dat eeuwig leven is God te kennen, en dat Zijn voorbede niet opgehouden is.

Lees Johannes 17:1-26

En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, den enigen waarachtigen God, en Jezus Christus, Dien Gij gezonden hebt. — Johannes 17:3 (SV)

Woord om te onthouden:: Heilig ze in Uw waarheid; Uw woord is de waarheid (Johannes 17:17)
Om te zingen:: Psalm 133:1 (berijming 1773)

Johannes 17 is het langste gebed van de Heere Jezus in de Schrift. Hij bidt het in de nacht waarin Hij verraden werd, na de afscheidsrede uit hoofdstuk 13-16, vlak voordat Hij met Zijn discipelen over de beek Kedron gaat (18:1). Het wordt het hogepriesterlijk gebed genoemd. Zoals de hogepriester de namen van de stammen van Israël op zijn borstlap voor het aangezicht van de HEERE droeg (Exodus 28:29), zo draagt Christus de Zijnen voor de Vader, op de drempel van Zijn offer. Het gebed begint met de woorden: Vader, de ure is gekomen. In Kana was die ure nog niet gekomen (2:4); nu is zij daar. Christus bidt eerst voor Zichzelf (vers 1-5), dan voor Zijn discipelen (vers 6-19) en ten slotte voor allen die door hun woord in Hem zullen geloven (vers 20-26). Dus ook voor de gemeente van vandaag.

Zo leest u dit gedeelte

Lees het gebed eerst langzaam in één keer, als het kan hardop. Lees het daarna nog eens in de drie delen: voor Zichzelf (vers 1-5), voor de discipelen (vers 6-19) en voor allen die zullen geloven (vers 20-26). Onderstreep wat de Vader de Zoon gegeven heeft: macht, mensen, woorden en heerlijkheid. Let ook op hoe Jezus de Vader aanspreekt (vers 1, 5, 11, 21, 24 en 25). Neem deze vraag mee: wat vraagt Christus voor de Zijnen, en wat vraagt Hij juist niet?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat vraagt Jezus in vers 1-5 voor Zichzelf? Waarom vraagt Hij om verheerlijking, en tot welk doel?
Wat vraagt Jezus voor de discipelen in vers 11, 15 en 17? En wat vraagt Hij voor allen die later zullen geloven (vers 20-24)?

Interpretatie: wat betekent het?

"En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, den enigen waarachtigen God, en Jezus Christus, Dien Gij gezonden hebt" (vers 3). Welk kennen is hier bedoeld? Waarom is het meer dan weten over God?
Jezus zegt: "Ik heb voleindigd het werk, dat Gij Mij gegeven hebt om te doen" (vers 4), terwijl het kruis nog moet komen. Hoe kan Hij dat nu al zeggen? Leg het naast 4:34 en 19:30.
"Ik bid voor hen; Ik bid niet voor de wereld, maar voor degenen, die Gij Mij gegeven hebt" (vers 9). Wat zegt dit over de bijzondere liefde van Christus voor de Zijnen? De Heidelbergse Catechismus noemt Christus onze enige Hogepriester, Die ons met Zijn ene offer verlost heeft en altijd voor ons bij de Vader pleit (zondag 12), en Die nu in de hemel onze Voorspraak is (zondag 18). Wat betekent het voor u dat dit gebed niet is opgehouden?
Jezus bidt: "Heilig ze in Uw waarheid; Uw woord is de waarheid" (vers 17). Hoe heiligt God Zijn kinderen door Zijn Woord? En wat betekent het dat Christus Zichzelf voor hen heiligt (vers 19)?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Christus bidt niet dat de Zijnen uit de wereld weggenomen worden, maar dat zij bewaard worden van de boze (vers 15). Waar in uw dagelijks leven, werk of gezin hebt u die bewaring nodig?
Jezus bad ook voor hen die door het woord van de apostelen in Hem zouden geloven (vers 20). Wat doet het met u dat Hij in de nacht voor Zijn lijden aan Zijn gemeente dacht? Hoe kan dat uw eigen gebed voor anderen en voor de eenheid van de gemeente vormen (vers 21)?

Gebed bij deze sessie

Heilige Vader, wij danken U voor het gebed van Uw Zoon in de nacht waarin Hij verraden werd. Hij heeft Uw werk volbracht en Uw Naam geopenbaard. Geef ons het eeuwige leven: dat wij U kennen, de enige waarachtige God, en Jezus Christus, Die U gezonden hebt. Bewaar ons in Uw Naam en bewaar ons van de boze. Heilig ons in Uw waarheid, want Uw woord is de waarheid. Maak Uw gemeente één, opdat de wereld gelooft dat U Hem gezonden hebt. En breng ons eens daar waar Hij is, om Zijn heerlijkheid te aanschouwen. Om Zijns Naams wil. Amen.

Verder studeren: Lees Hebreeën 7:24-27 over de Hogepriester Die altijd leeft om voor de Zijnen te bidden, en Romeinen 8:34. In deel 1 las u in Johannes 14:13-14 over het bidden in de Naam van Jezus; lees dat opnieuw in het licht van dit gebed.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Vraag kort of iemand weet dat er voor hem of haar gebeden wordt, en wat dat doet. Lees daarna samen Johannes 17, verdeeld over drie lezers.

De kernvragen

Wat vraagt Jezus voor de discipelen in vers 11, 15 en 17? En wat vraagt Hij voor allen die later zullen geloven (vers 20-24)? (vraag 2)
"En dit is het eeuwige leven, dat zij U kennen, den enigen waarachtigen God, en Jezus Christus, Dien Gij gezonden hebt" (vers 3). Welk kennen is hier bedoeld? Waarom is het meer dan weten over God? (vraag 3)
"Ik bid voor hen; Ik bid niet voor de wereld, maar voor degenen, die Gij Mij gegeven hebt" (vers 9). Wat zegt dit over de bijzondere liefde van Christus voor de Zijnen? De Heidelbergse Catechismus noemt Christus onze enige Hogepriester, Die ons met Zijn ene offer verlost heeft en altijd voor ons bij de Vader pleit (zondag 12), en Die nu in de hemel onze Voorspraak is (zondag 18). Wat betekent het voor u dat dit gebed niet is opgehouden? (vraag 5)
Christus bidt niet dat de Zijnen uit de wereld weggenomen worden, maar dat zij bewaard worden van de boze (vers 15). Waar in uw dagelijks leven, werk of gezin hebt u die bewaring nodig? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 133:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 17:1-26
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 9, waar Jezus niet voor de wereld bidt, kan vragen geven over wie Gods liefde ontvangt. Laat het geen leerdebat worden. Lees vers 20 erbij en vraag voor wie Hij daar bidt.

Gebedsrondje: Dank dat Christus voor de Zijnen bidt. Wie wil, bidt voor de eenheid van de eigen gemeente, naar vers 21. Bid ook om bewaring van de boze, naar vers 15.

Om te zingen: Psalm 133:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 6: Gevangen, verloochend en veroordeeld

Johannes 18:1-19:16±45 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere Jezus Zich vrijwillig overgeeft, de drinkbeker van de Vader aanvaardt en onschuldig veroordeeld wordt in uw plaats.

Lees Johannes 18:1-19:16

Jezus dan zeide tot Petrus: Steek uw zwaard in de schede. Den drinkbeker, dien Mij de Vader gegeven heeft, zal Ik dien niet drinken? — Johannes 18:11 (SV)

Woord om te onthouden:: Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld (Johannes 18:36)
Om te zingen:: Psalm 2:1 (berijming 1773)

Na het hogepriesterlijk gebed gaat Jezus met Zijn discipelen over de beek Kedron naar een hof (18:1). Daar komt Judas met een bende krijgsknechten en dienaars van de overpriesters. Johannes beschrijft de zielsangst in Gethsemane niet, die u bij de andere evangelisten vindt, maar laat iets anders zien: de Heere is Zelf de Handelende. Hij gaat de bende tegemoet, Zijn woord Ik ben het doet hen terugdeinzen, en Hij geeft Zich vrijwillig over, zoals Hij in Johannes 10 had gezegd. Dan volgen twee verhoren: bij Annas en Kajafas, terwijl Petrus bij het kolenvuur zijn Meester verloochent, en bij Pilatus, de Romeinse stadhouder. Steeds opnieuw klinkt dat er geen schuld in Hem is. Toch wordt Hij overgegeven om gekruisigd te worden. Zo wordt de Rechtvaardige veroordeeld, opdat onrechtvaardigen vrijgesproken zouden worden.

Zo leest u dit gedeelte

Dit is een lang gedeelte. Lees drie stukken langzaam: de gevangenneming (18:1-11), het gesprek met Pilatus over het koningschap (18:33-38) en de geseling en veroordeling (19:1-16). De verhoren bij Annas en de verloochening van Petrus (18:12-27) en het begin van het verhoor bij Pilatus (18:28-32 en 39-40) kunt u vlotter lezen. Let op de tegenstelling tussen het Ik ben het van Jezus (18:5) en het Ik ben niet van Petrus (18:17 en 25). Let ook op hoe vaak Pilatus zegt dat hij geen schuld in Hem vindt. Neem deze vraag mee: wie is in dit verhaal werkelijk Koning, en wie wordt hier eigenlijk geoordeeld?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat gebeurt er als Jezus tegen de bende zegt: Ik ben het (18:5-6)? Wat vraagt Hij daarna voor Zijn discipelen (18:8-9)?
Volg Petrus in 18:15-27. Op welke drie momenten verloochent hij Jezus, en wat gebeurt er direct na de derde keer (vers 27)?

Interpretatie: wat betekent het?

Petrus slaat met het zwaard, maar Jezus vraagt: "Den drinkbeker, dien Mij de Vader gegeven heeft, zal Ik dien niet drinken"? (18:11). Wat is die drinkbeker? Lees ook Psalm 75:9 en Jesaja 51:17 over de beker van Gods toorn.
Jezus zegt tegen Pilatus: "Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld" (18:36). Wat bedoelt Hij daarmee, en wat bedoelt Hij er niet mee? Van welke waarheid is Hij gekomen om getuigenis te geven (18:37)?
Pilatus brengt Jezus naar buiten met de doornenkroon en het purperen kleed en zegt: "Ziet, de Mens" (19:5). Wat bedoelde Pilatus waarschijnlijk, en wat betekenen deze woorden als u ze leest in het licht van het hele evangelie?
Pilatus zegt drie keer dat hij geen schuld in Jezus vindt (18:38; 19:4 en 6), en toch geeft hij Hem over (19:16). De menigte kiest Bar-abbas, een moordenaar (18:40). De Heidelbergse Catechismus belijdt dat Christus onschuldig door de wereldlijke rechter veroordeeld werd, om ons te bevrijden van het strenge oordeel van God dat over ons zou gaan (zondag 15). Waar ziet u dat in dit gedeelte?

Toepassing: wat betekent het voor u?

Petrus verloochende zijn Meester bij een kolenvuur, terwijl hij zich warmde bij de knechten (18:18 en 25). Waar voelt u de druk om te zwijgen over Christus? In deel 1 las u hoe de opgestane Heere Petrus herstelde, ook bij een kolenvuur (21:9 en 15-17). Wat zegt dat u?
Pilatus vraagt: Wat is waarheid? (18:38), maar wacht het antwoord niet af. Wanneer lijkt u op hem, als de waarheid u iets gaat kosten? Wat betekent het voor u om uit de waarheid te zijn en de stem van de Koning te horen (18:37)?

Gebed bij deze sessie

Heere Jezus, U bent de goede Herder Die Zijn leven niet liet nemen, maar het Zelf aflegde. U ging de bende tegemoet en liet Uw discipelen gaan. U dronk de drinkbeker die de Vader U gaf, de beker van de toorn die wij verdiend hadden. U werd veroordeeld, terwijl er geen schuld in U was. Vergeef ons waar wij U, zoals Petrus, verloochend hebben met woorden of met zwijgen. Wij aanbidden U als de Koning Wiens Koninkrijk niet van deze wereld is. Laat ons uit de waarheid zijn en Uw stem horen. Amen.

Verder studeren: Lees Jesaja 53:7-8 en 1 Petrus 2:22-24 naast dit gedeelte. Lees ook in de Heidelbergse Catechismus zondag 15 over het lijden van Christus onder Pontius Pilatus, en Lukas 22:39-46 over de strijd in Gethsemane.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk kort terug op het gebed van Johannes 17. Lees daarna samen Johannes 18:1-27 en 18:33-40.

De kernvragen

Volg Petrus in 18:15-27. Op welke drie momenten verloochent hij Jezus, en wat gebeurt er direct na de derde keer (vers 27)? (vraag 2)
Petrus slaat met het zwaard, maar Jezus vraagt: "Den drinkbeker, dien Mij de Vader gegeven heeft, zal Ik dien niet drinken"? (18:11). Wat is die drinkbeker? Lees ook Psalm 75:9 en Jesaja 51:17 over de beker van Gods toorn. (vraag 3)
Jezus zegt tegen Pilatus: "Mijn Koninkrijk is niet van deze wereld" (18:36). Wat bedoelt Hij daarmee, en wat bedoelt Hij er niet mee? Van welke waarheid is Hij gekomen om getuigenis te geven (18:37)? (vraag 4)
Petrus verloochende zijn Meester bij een kolenvuur, terwijl hij zich warmde bij de knechten (18:18 en 25). Waar voelt u de druk om te zwijgen over Christus? In deel 1 las u hoe de opgestane Heere Petrus herstelde, ook bij een kolenvuur (21:9 en 15-17). Wat zegt dat u? (vraag 7)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 2:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 18:1-19:16
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Vers 36 kan uitlopen op een gesprek over kerk en politiek. Erken dat kort. Breng het terug naar vers 37: van welke waarheid geeft Jezus getuigenis, en wie hoort Zijn stem?

Gebedsrondje: Belijd in stilte waar wij Christus verloochend hebben met woorden of zwijgen. Dank daarna dat Hij de drinkbeker aanvaardde. Wie wil, bidt om moed om van Hem te spreken.

Om te zingen: Psalm 2:1 (berijming 1773)

Volgende sessieTerug naar het overzicht

Sessie 7: Het is volbracht

Johannes 19:17-42±40 minuten

Waar het in deze sessie om gaatIn deze sessie ziet u dat de Heere Jezus aan het kruis de Schriften vervult en Zijn werk volkomen afmaakt, zodat aan Zijn offer niets hoeft te worden toegevoegd.

Lees Johannes 19:17-42

Toen Jezus dan den edik genomen had, zeide Hij: Het is volbracht! En het hoofd buigende, gaf den geest. — Johannes 19:30 (SV)

Woord om te onthouden:: Het is volbracht (Johannes 19:30)
Om te zingen:: Psalm 22:1 (berijming 1773)

Pilatus heeft Jezus overgegeven om gekruisigd te worden. Hij draagt Zelf Zijn kruis naar de Hoofdschedelplaats, Golgotha, vlak bij de stad. De discipel die Jezus liefhad, stond bij het kruis (19:26), en hij betuigt dat zijn getuigenis waarachtig is (19:35). Hij vertelt het sterven van de Heere met grote ingetogenheid en wijst steeds op de Schrift die vervuld wordt: Psalm 22, Psalm 69, de wet op het paaslam uit Exodus 12 en de profetie van Zacharia 12. Niets gebeurt hier buiten de raad van God. In het midden staat het woord Het is volbracht. In Kana was Zijn ure nog niet gekomen (2:4), in Johannes 17 bad Hij dat de ure gekomen was, en hier is het werk voleindigd dat de Vader Hem gaf (17:4). Het gedeelte eindigt met de begrafenis door Jozef van Arimathea en door Nicodemus, die u in deel 1 ontmoette (Johannes 3).

Zo leest u dit gedeelte

Lees het gedeelte in vijf korte taferelen: het opschrift (vers 17-22), de klederen en de rok (vers 23-24), de moeder van Jezus en de discipel (vers 25-27), het sterven (vers 28-30) en wat er na het sterven gebeurt, tot en met de begrafenis (vers 31-42). Onderstreep elke keer dat Johannes zegt dat de Schrift vervuld werd. Lees vers 28-30 langzaam en sta stil bij het woord volbracht, dat al in vers 28 klinkt. Neem deze vraag mee: wat is er volbracht, en wat betekent dat voor wie in Hem gelooft?

Vragen bij deze sessie

Observatie: wat staat er?

Wat schreef Pilatus op het opschrift, in welke talen, en waarom wilden de overpriesters het veranderen (vers 19-22)?
Zoek de plaatsen waar Johannes zegt dat de Schrift vervuld werd (vers 24, 28 en 36-37). Welke Schriftwoorden noemt hij?

Interpretatie: wat betekent het?

Pilatus weigert het opschrift te veranderen: "Wat ik geschreven heb, dat heb ik geschreven" (vers 22). Hoe maakt God hier zelfs de woorden van een heidense stadhouder dienstbaar aan de verkondiging van Christus als Koning?
Midden in Zijn lijden zorgt Jezus voor Zijn moeder (vers 26-27). Wat zegt dit over Zijn hart en over Zijn gehoorzaamheid aan het vijfde gebod? Denk ook terug aan het woord Vrouw en aan de ure in Kana (2:4).
"Toen Jezus dan den edik genomen had, zeide Hij: Het is volbracht! En het hoofd buigende, gaf den geest" (vers 30). Wat is volbracht? Leg dit naast 4:34 en 17:4. De Heidelbergse Catechismus belijdt dat er voor onze zonden op geen andere wijze betaald kon worden dan door de dood van de Zoon van God (zondag 16). Waarom kan er na dit woord niets meer aan Zijn werk worden toegevoegd?
Uit de doorstoken zijde komt bloed en water (vers 34), en Johannes legt daar grote nadruk op (vers 35). Waarom is het voor uw geloof belangrijk dat Jezus werkelijk gestorven is? Lees ook 1 Johannes 5:6.

Toepassing: wat betekent het voor u?

Jozef van Arimathea was een discipel in het verborgen, uit vrees voor de Joden, en Nicodemus was eerst des nachts gekomen (vers 38-39). Bij het kruis komen zij naar voren. Wat kan het kruis van Christus doen met een geloof dat zich verborgen houdt? Wat betekent dat voor u?
Het is volbracht. Hoe verandert dit woord de manier waarop u met uw schuld omgaat, en met de neiging om zelf iets aan uw behoud toe te voegen? Kijk ook vooruit: in deel 1 (sessie 6) las u dat het graf in de hof op de eerste dag van de week leeg was (20:1). Waarom kan het verhaal hier niet eindigen?

Gebed bij deze sessie

Heere Jezus, Koning der Joden en Zaligmaker der wereld, wij staan stil bij Uw kruis. U droeg Zelf Uw kruis naar Golgotha en werd tussen twee anderen gekruisigd. U zorgde nog voor Uw moeder, U dorstte, en U sprak: Het is volbracht. Wij danken U dat U het werk hebt voleindigd dat de Vader U gaf, en dat er niets meer bij hoeft. Bewaar ons ervoor iets aan Uw offer toe te voegen. Neem weg wat ons geloof verborgen houdt uit vrees voor mensen. En laat ons, nu U in het graf gelegd bent, uitzien naar de morgen van Uw opstanding. Amen.

Verder studeren: Lees Psalm 22 in zijn geheel en Jesaja 53:4-12. Lees daarna in deel 1 de laatste sessie over Pasen (Johannes 20-21): het graf in de hof blijft niet gesloten.

Voor de kringleider

Opzet voor een avond van 60 minuten

Opening: Kijk terug op de vorige zes avonden over Johannes: welk teken of woord van Jezus is u bijgebleven? Lees daarna samen Johannes 19:17-37.

De kernvragen

Zoek de plaatsen waar Johannes zegt dat de Schrift vervuld werd (vers 24, 28 en 36-37). Welke Schriftwoorden noemt hij? (vraag 2)
"Toen Jezus dan den edik genomen had, zeide Hij: Het is volbracht! En het hoofd buigende, gaf den geest" (vers 30). Wat is volbracht? Leg dit naast 4:34 en 17:4. De Heidelbergse Catechismus belijdt dat er voor onze zonden op geen andere wijze betaald kon worden dan door de dood van de Zoon van God (zondag 16). Waarom kan er na dit woord niets meer aan Zijn werk worden toegevoegd? (vraag 5)
Uit de doorstoken zijde komt bloed en water (vers 34), en Johannes legt daar grote nadruk op (vers 35). Waarom is het voor uw geloof belangrijk dat Jezus werkelijk gestorven is? Lees ook 1 Johannes 5:6. (vraag 6)
Het is volbracht. Hoe verandert dit woord de manier waarop u met uw schuld omgaat, en met de neiging om zelf iets aan uw behoud toe te voegen? Kijk ook vooruit: in deel 1 (sessie 6) las u dat het graf in de hof op de eerste dag van de week leeg was (20:1). Waarom kan het verhaal hier niet eindigen? (vraag 8)

Indeling

10 min: Welkom, zingen (Psalm 22:1), gebed en de opening
10 min: Samen lezen: Johannes 19:17-42
30 min: Gesprek over de 4 kernvragen, ongeveer 8 minuten per vraag
10 min: Gebedsrondje en afsluiting

Als het stil valt: Bij het kruis kan de avond stil en zwaar worden. Dat mag. Ga niet te snel naar een les. Lees vers 30 nog eens langzaam voor en vraag wat volbracht is.

Gebedsrondje: Neem een moment stilte bij het kruis. Dank daarna samen dat het volbracht is. Wie wil, bidt om moed om niet langer in het verborgen te geloven, zoals Jozef en Nicodemus.

Om te zingen: Psalm 22:1 (berijming 1773)

Terug naar het overzicht

Tips voor het groepsgesprek

Laat de deelnemers het gedeelte vooraf thuis lezen. Johannes 18 en 19 zijn lang; lees in de groep vooral de stukken die de leeswijzer noemt, en geef bij het lijden en sterven de tijd aan stilte.
Begin elke sessie met observatie: wat staat er in de tekst? Vraag pas daarna naar betekenis en toepassing. Zo blijft het gesprek bij het Woord en niet bij meningen.
Houd de draad van de ure vast. Vraag aan het eind van elke sessie hoe het gedeelte vooruitwijst naar het kruis, en schrijf de verwijzingen (2:4; 12:23; 17:1; 19:30) samen op.
Vraag aan het slot wat u deze week wilt meenemen, en sluit af met het gebed of met een psalm. Wie een persoonlijke vraag niet hardop wil beantwoorden, mag die thuis in stilte overdenken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil met deel 1?

Deel 1 leest de proloog, het gesprek met Nicodemus, het Brood des levens, de opwekking van Lazarus, de afscheidsrede uit Johannes 13 en 14 en de opstanding. Deel 2 leest kernhoofdstukken die daar ontbraken: Johannes 2, 4, 10, 15 en vooral 17 tot en met 19, het hogepriesterlijk gebed, het lijden en het kruis. Er staat dus geen enkel gedeelte dubbel in. Samen volgen de twee delen de grote lijn van het evangelie, van het Woord dat vlees werd tot het lege graf. Hoofdstukken als Johannes 5, 7 tot en met 9, 12 en 16 komen in geen van beide delen aan bod; die kunt u er zelf naast lezen.

Moet ik eerst deel 1 gedaan hebben?

Nee. Elke sessie van deel 2 heeft een eigen inleiding en is zonder deel 1 te volgen. Wel helpt deel 1, omdat deel 2 er regelmatig naar terugwijst: Nicodemus, die u in Johannes 3 ontmoet, komt terug bij de begrafenis, de afscheidsrede uit Johannes 14 loopt door in Johannes 15 tot en met 17, en de laatste sessie eindigt bij het lege graf, waarmee deel 1 sluit. Wie in de lijdenstijd begint, kan gerust met deel 2 starten en deel 1 daarna lezen.

Waarom heet Johannes 17 het hogepriesterlijk gebed?

In dit gebed treedt Christus op als Hogepriester. Zoals de hogepriester in Israël de namen van de stammen voor het aangezicht van de HEERE droeg, zo draagt Christus de Zijnen voor Zijn Vader, vlak voordat Hij Zichzelf als offer geeft. Hij bidt voor Zichzelf, voor Zijn discipelen en voor allen die door hun woord zullen geloven. De naam is pas later aan het gebed gegeven, maar past bij wat Hebreeën 7 zegt: Christus leeft altijd om voor de Zijnen te bidden.

Wat bedoelt Jezus met Zijn ure?

In het Evangelie naar Johannes is de ure van Jezus de tijd van Zijn lijden, sterven en verheerlijking, die de Vader heeft vastgesteld. In Kana zegt Hij dat Zijn ure nog niet gekomen is (2:4), en ook later kunnen Zijn vijanden Hem niet grijpen, omdat Zijn ure nog niet gekomen was (7:30; 8:20). Kort voor Zijn lijden zegt Hij dat de ure gekomen is (12:23), en Johannes 17 begint met diezelfde woorden. Aan het kruis is het werk van die ure voleindigd: Het is volbracht.

Waarom vertelt Johannes niets over de strijd in Gethsemane?

Volgens de oude kerk schreef Johannes zijn evangelie als laatste van de vier, en hij vult de andere evangelisten vaak aan in plaats van hen te herhalen. De zielsangst van de Heere in de hof vindt u in Mattheüs 26, Markus 14 en Lukas 22. Johannes verzwijgt die angst niet helemaal: kort voor Zijn lijden zegt Jezus dat Zijn ziel ontroerd is (12:27). Maar bij de gevangenneming laat Johannes vooral zien dat Christus in Zijn lijden de Handelende blijft: Hij gaat de bende tegemoet, Hij laat Zich binden en Hij drinkt de drinkbeker die de Vader Hem gaf. Beide kanten horen bij elkaar: Hij heeft werkelijk geleden, en Hij heeft Zich vrijwillig gegeven.

Wat betekent het woord Het is volbracht?

Met dit woord zegt Christus dat het werk dat de Vader Hem gaf, af is (17:4). De Schriften over Zijn lijden zijn vervuld, de beker van de toorn is gedronken en de schuld van de Zijnen is betaald. Daarom hoeft en kan er niets meer aan Zijn offer worden toegevoegd. De Heidelbergse Catechismus belijdt dat Christus met Zijn ene offer aan het kruis voor al onze zonden volkomen betaald heeft. Dat is de grond van de troost van de gelovige, in leven en in sterven.