Troost bij verlies

De Bijbel kent een eigen taal voor rouw, en die taal is minder net dan wij vaak denken. Ongeveer een derde van het Psalter bestaat uit klaagliederen: gebeden waarin iemand God aanspreekt over wat er misgaat, soms zonder dat er aan het eind iets is opgelost. Psalm 42 eindigt bij dezelfde vraag die halverwege al klonk: "Wat buigt gij u neder, o mijn ziel!" staat er twee keer, en de tweede keer is het laatste wat de dichter zegt. Psalm 88 eindigt in het donker. Die gebeden staan niet in de Bijbel als voorbeeld van zwak geloof, maar als voorbeeld van geloof: wie klaagt, klaagt tot Iemand. Dat is de reden dat dit plan begint bij de psalmen en niet bij de troostteksten.

Het boek Klaagliederen doet hetzelfde op grotere schaal. Het is geschreven na de verwoesting van Jeruzalem, in een gemeenschap die alles kwijt was, en het bestaat voor het overgrote deel uit rouw. Precies in het midden van het derde hoofdstuk — na twintig verzen waarin niets wordt goedgepraat — staat de zin waar dit plan op dag 3 bij stilstaat: "Dit zal ik mij ter harte nemen, daarom zal ik hopen" (Klaagliederen 3:21). Die hoop komt dus niet in plaats van de klacht; ze staat er middenin.

In het Nieuwe Testament wordt dat spoor niet verlaten. Jezus weet bij het graf van Lazarus wat Hij gaat doen, en huilt tóch (Johannes 11:35). Dat is theologisch van gewicht: God kijkt niet van een afstand naar menselijk verdriet, maar staat erin. En wanneer Paulus de gemeente in Thessalonica schrijft over hun gestorven broeders en zusters, verbiedt hij het verdriet niet — hij schrijft dat zij niet bedroefd hoeven te zijn "gelijk als de anderen, die geen hoop hebben" (1 Thessalonicenzen 4:13). Het verschil zit in de hoop, niet in de tranen.

Dit plan wil één ding: de woorden aanreiken die de Bijbel zelf voor deze dagen heeft. Wat die woorden bij u doen, valt niet te plannen en wordt hier ook niet beloofd. Rouw kent geen vaste volgorde en zeker geen zeven-dagen-schema; de dagen in dit plan vormen dan ook geen route van donker naar licht die u moet afleggen, maar zeven teksten die naast elkaar mogen staan. Wie op dag 6 terug wil naar dag 2, doet niets verkeerd.