Bijbelstudie vrouwen in de Bijbel: Hanna, Abigaïl, Maria en Lydia

De HEERE had haar baarmoeder toegesloten (1:5), en Peninna, haar tegenpartijdige, tergde haar daar jaar op jaar mee, juist als zij naar het huis des HEEREN opgingen (1:6-7). Hanna weent en eet niet. Elkana heeft haar lief en geeft haar een aanzienlijk deel, maar zijn troost schiet tekort: is hij haar niet beter dan tien zonen (1:8)? Hij bedoelt het goed, maar begrijpt haar niet.

Zij is bitterlijk bedroefd, bidt en weent zeer (1:10). Zij spreekt in haar hart: alleen haar lippen bewegen, haar stem wordt niet gehoord (1:13). In vers 11 belooft zij dat de zoon, als God hem geeft, de HEERE gegeven wordt al de dagen van zijn leven, en dat er geen scheermes op zijn hoofd zal komen: een teken van toewijding aan God (vergelijk Numeri 6:5).

Eli ziet alleen haar lippen bewegen en houdt haar voor dronken (1:13-14). Hanna antwoordt rustig en eerbiedig: zij is een vrouw bezwaard van geest, zij heeft geen wijn gedronken, maar haar ziel uitgestort voor het aangezicht des HEEREN (1:15). Zij spreekt uit de veelheid van haar gedachten en verdriet (1:16). Ook een priester kan iemands nood verkeerd lezen; God niet.

Hanna heeft haar last bij God neergelegd, en Eli heeft haar gezegend: de God Israëls zal uw bede geven (1:17). Er is nog geen kind, maar zij heeft haar zaak aan God toevertrouwd. Zo werkt het gebed vaak: de omstandigheden blijven, maar het hart wordt stil omdat het bij God is (vergelijk Filippenzen 4:6-7). Dat is geen zelfbeheersing, maar vertrouwen op Hem.

Hanna noemt Samuël een kind dat zij van de HEERE gebeden heeft (1:20 en 27). Zij ziet hem als een gave, niet als bezit. Daarom geeft zij hem terug, zoals zij beloofd had (1:28). Dat moet haar veel gekost hebben. Haar vertrouwen rust niet op het kind, maar op de HEERE Die het gaf. Haar lofzang begint ook niet bij Samuël, maar bij God (2:1).

Er was nog geen koning in Israël, en toch zingt Hanna dat de HEERE Zijn Koning sterkte zal geven en de hoorn van Zijn Gezalfde zal verhogen (2:10). Eerst ziet u dat in David, die Samuël later zal zalven. De kanttekening zegt bij beide woorden: Christus. Maria zingt later een lofzang die op die van Hanna lijkt (Lukas 1:46-55), als de beloofde Koning komt.

Denk aan kinderloosheid, een kind dat u verloor of dat zijn eigen weg gaat, ziekte, eenzaamheid of spanning thuis. Niemand hoeft iets te noemen. Hanna kreeg een zoon, maar God geeft niet aan ieder wat Hanna kreeg. Haar verhaal belooft niet dat elk gebed zo verhoord wordt, maar laat zien dat God de ellende van Zijn dienstmaagd aanziet (1:11) en dat Hij Zelf de troost is.

Abigaïl is goed van verstand en schoon van gedaante; Nabal is hard en boos van daden (vers 3). David vraagt beleefd om vrede, en om wat Nabal kan missen voor zijn jongelingen, omdat zij de herders van Nabal beschermd hebben (vers 6-8). Nabal antwoordt smalend: wie is David? Hij wil zijn brood en vlees niet geven aan mannen van wie hij niet weet waar zij vandaan komen (vers 10-11).

David laat vierhonderd man het zwaard aangorden (vers 13) en zweert dat hij van Nabal niets mannelijks tot de morgen zal overlaten (vers 22). Dat is buitensporig en zondig: hij wil zichzelf recht verschaffen. Een van de jongelingen van Nabal waarschuwt Abigaïl. Hij vertelt dat de mannen van David een muur om hen geweest zijn, en dat men Nabal niet kan aanspreken (vers 15-17).

Zij haast zich en neemt broden, wijn, toebereide schapen, geroost koren, rozijnen en vijgen mee (vers 18). Zij laat de jongelingen voorgaan en zegt het niet tegen Nabal (vers 19). Als zij David ziet, stapt zij af, valt op haar aangezicht en buigt zich ter aarde (vers 23). Zij komt niet met verwijten, maar met een geschenk en grote ootmoed.

De kanttekening legt uit dat zij bedoelt: straf mij in plaats van mijn man en al die anderen. Zij neemt de schuld op zich om het leven van haar huis te redden. Dat is moedig en ootmoedig tegelijk. Toch is zij geen verlosser; zij vraagt zelf om vergeving (vers 28). Wie dit leest, mag denken aan Christus, Die volkomen deed wat zij niet kon: Hij droeg zonden die niet de Zijne waren (1 Petrus 2:24).

Abigaïl zegt dat de HEERE David zekerlijk een bestendig huis zal maken (vers 28), dat zijn ziel ingebonden zal zijn in het bundeltje der levenden (vers 29), en dat hij voorganger over Israël zal worden (vers 30). Als God zijn zaak behartigt, hoeft David het niet zelf met het zwaard te doen. Zij wijst er ook op dat zelfwraak later een last op zijn geweten zou zijn (vers 31).

David ziet achter Abigaïl de hand van God: gezegend zij de HEERE, Die haar hem tegemoet gezonden heeft (vers 32). Daarna zegent hij haar raad en haar persoon (vers 33). God gebruikt een vrouw, een knecht en een geschenk om Zijn gezalfde terug te houden. Zo kan God ook ons door het woord van een ander, soms ongevraagd, voor zonde bewaren. Wraak komt Hem toe (Romeinen 12:19).

Denk aan een ruzie in de familie, spanning op het werk of in de kerk, of een gesprek in een appgroep dat dreigt te ontsporen. Abigaïl koos haar moment, begon met ootmoed en wees op God. Zalig zijn de vreedzamen (Mattheüs 5:9). Een vredestichter hoeft geen gelijk te halen. Niemand hoeft een concrete situatie te noemen; het mag een stil voornemen blijven.

Maria zit aan de voeten van Jezus en hoort Zijn woord (vers 39). Martha is zeer bezig met veel dienen (vers 40): zij zorgt voor de gasten en de maaltijd. Beide zusters ontvangen de Heere Jezus, maar elk op een andere manier. Martha opent haar huis, Maria opent haar oren. Kinderen kunnen goed beschrijven wat elk van beiden doet.

Martha vraagt of het de Heere Jezus niet kan schelen dat haar zuster haar alleen laat dienen, en Hij moet zeggen dat Maria helpt (vers 40). Zij verwijt eigenlijk zowel Maria als de Heere. Hij antwoordt liefdevol, met tweemaal haar naam: zij bekommert en ontrust zich over vele dingen, maar één ding is nodig, en Maria heeft het goede deel uitgekozen (vers 41-42).

Maria zalft de voeten van de Heere Jezus met een pond kostbare nardus en droogt ze af met haar haren; het hele huis wordt vervuld van de reuk (vers 3). Judas vraagt waarom de zalf niet verkocht is voor driehonderd penningen voor de armen (vers 5). Johannes zegt erbij dat hij dat niet uit zorg voor de armen zei, maar omdat hij een dief was (vers 6).

Het ene nodige is het horen van het woord van Christus, de omgang met Hem Zelf. De kanttekening zegt: vooral het geestelijke te bezorgen, en verwijst naar Mattheüs 6:33: zoekt eerst het Koninkrijk Gods. Al het andere gaat voorbij; de maaltijd is na een uur op. Wat Maria aan Zijn voeten ontvangt, is eeuwig en kan haar door niemand worden afgenomen.

Niet het dienen wordt afgewezen, maar het bekommeren en ontrusten over vele dingen (vers 41), en het verwijt aan Maria en aan de Heere Jezus (vers 40). Martha liet zich door het werk opjagen en verloor Hem uit het oog voor Wie zij het deed. In Johannes 12:2 dient zij opnieuw, zonder klacht. Dienen en luisteren horen bij elkaar, maar het luisteren gaat voorop.

De Heere Jezus verbindt haar daad met Zijn begrafenis (vers 7); de kanttekening zegt: tot een voorbereiding van Zijn begrafenis. Of Maria dat zelf volledig begreep, zegt de tekst niet. Maar haar daad was een eerbetoon aan Hem Die zou sterven. Wat Judas verspilling vindt, neemt de Heere Jezus in bescherming. Wat uit liefde aan Christus gegeven wordt, is nooit verloren.

Denk aan telefoon, werk, huishouden, zorg voor anderen, of piekeren. Ook goede dingen kunnen het horen verdringen, zoals bij Martha. Niemand hoeft zijn antwoord te delen. Het helpt om concreet te zijn: een vast moment op de dag, de Bijbel open voordat de telefoon aangaat, of een kwartier stilte na de kerkdienst. Het goede deel wordt niet weggenomen (vers 42).

De Heilige Geest verhindert Paulus het Woord in Azië te spreken (vers 6), en de Geest laat hem niet naar Bithynië gaan (vers 7). Dan ziet Paulus in de nacht een Macedonische man die hem bidt over te komen en te helpen (vers 9). Paulus en zijn metgezellen besluiten daaruit dat de Heere hen roept om daar het Evangelie te verkondigen (vers 10).

Op de sabbat gaan zij buiten de stad naar de rivier, waar het gebed placht te geschieden (vers 13). Daar zitten vrouwen bijeen, volgens de kanttekening vooral Joodse vrouwen. Paulus en de anderen gaan bij hen zitten en spreken tot hen. Het Evangelie komt in Filippi niet eerst in een paleis of op een markt, maar bij een groep biddende vrouwen aan de rivier.

Lydia komt uit de stad Thyatira (vers 14); de kanttekening zegt dat die stad aan de grenzen van Lydië en Mysië lag, en verwijst naar Openbaring 2:18. Zij is purperverkoopster, een koopvrouw in kostbare stof. Zij diende God al, en zij hoorde toe. Kinderen kunnen deze dingen gemakkelijk uit het vers halen: waar zij vandaan komt, wat zij verkoopt, en dat zij God diende.

Lydia was godsdienstig en kwam trouw naar de plaats van het gebed. Toch was dat nog niet hetzelfde als geloof in Christus. Haar hart moest geopend worden, zodat zij het Evangelie aannam. De kanttekening zegt dat de Heere dat deed door de kracht van Zijn Heilige Geest: Hij verlichtte haar verstand en neigde haar wil tot de gehoorzaamheid des geloofs. Godsdienstigheid is een zegen, maar niet genoeg.

Zij hoorde, de Heere opende haar hart, zij nam acht op wat Paulus sprak, en zij werd gedoopt met haar huis (vers 14-15). God werkt door de prediking, maar de prediking werkt niet vanzelf: Paulus spreekt, de Heere opent. Dat maakt de prediker bescheiden en de hoorder afhankelijk. Het geeft ook hoop: geen hart is zo gesloten dat de Heere het niet kan openen.

Na haar doop nodigt Lydia de apostelen uit in haar huis, en zij dwingt hen (vers 15). Later komen Paulus en Silas na hun gevangenschap weer bij haar samen met de broeders (vers 40). Gastvrijheid is een vrucht van het geloof; Paulus schrijft: legt u toe op de herbergzaamheid (Romeinen 12:13). Denk aan een uitnodiging voor een maaltijd, een kamer voor een gast, of een kring die bij u thuis samenkomt.

Bij alle vier ziet u dat God Zelf handelt: Hij gedenkt Hanna, Hij houdt David terug door Abigaïl, de Heere Jezus geeft Maria het goede deel, en de Heere opent het hart van Lydia. Ook de lijn naar Christus loopt door alle vier de verhalen. Wie wil, noemt één ding dat is bijgebleven; wie liever zwijgt, kan het in een gebed meenemen.