Israël in de Bijbel is eerst de nieuwe naam die God aan Jakob gaf (Genesis 32:28). Daarna is Israël het volk dat uit zijn twaalf zonen voortkwam, het land Kanaän dat God aan dat volk beloofde en, na de scheuring van het rijk, het noordelijke koninkrijk. De naam betekent: hij die met God strijdt. De Statenvertaling zegt het zo: gij hebt u vorstelijk gedragen met God.
Een overzicht: persoon, volk en land
Geen ander volk wordt zo uitgebreid beschreven in de Bijbel als Israël. Van Genesis tot Openbaring loopt het verhaal van dit volk als een rode draad door de Schrift. De naam Israël komt meer dan 2.500 keer voor in de Bijbel, als persoonsnaam, als volksnaam en als geografische aanduiding. Wie wil begrijpen wat de Bijbel zegt over de toekomst van Israël, moet eerst de geschiedenis kennen.
Het bijbelse verhaal van Israël begint niet bij een land of een staat, maar bij een persoon: Jakob, de kleinzoon van Abraham. God verandert zijn naam in Israël na een nachtelijk gevecht bij de Jabbok (Genesis 32:28). Uit Jakob komen twaalf zonen voort, die de stamvaders worden van de twaalf stammen. Samen vormen zij het volk Israël, een volk dat God zich uit alle volken heeft uitgekozen.
De geschiedenis die volgt, is er een van belofte en vervulling, van trouw en ontrouw, van ballingschap en terugkeer. In dit artikel nemen we je mee door de complete bijbelse geschiedenis van Israël: van de aartsvaders tot de profetieën, van het koninkrijk tot de verstrooiing, en van het Oude Testament tot het Nieuwe. We sluiten af met tien belangrijke bijbelteksten en veelgestelde vragen over wat de Bijbel zegt over Israël.
De oorsprong: Jakob wordt Israël (Genesis 32:28)
De naam Israël ontstaat in een van de meest mysterieuze scènes uit het Oude Testament. Jakob, op de vlucht voor zijn broer Ezau en op weg terug naar het beloofde land, worstelt een hele nacht met een Man bij de beek Jabbok. Bij het aanbreken van de dag zegt de Man: “Uw naam zal voortaan niet Jakob heten, maar Israël; want gij hebt u vorstelijk gedragen met God en met de mensen, en hebt overmocht” (Genesis 32:28).
Wat betekent Israël? De naam Israël (Hebreeuws: יִשְׂרָאֵל, Jisra’el) bestaat uit twee delen. Het eerste deel, jisra (ook geschreven als isra), komt van het werkwoord sarah: strijden, worstelen, volhouden. Het tweede deel, El, is het Hebreeuwse woord voor God. Daarom wordt de betekenis van Israël weergegeven als hij die met God strijdt, of als God strijdt. De Statenvertaling legt de nadruk op het vorstelijke: Jakob heeft zich vorstelijk gedragen met God. De profeet Hosea gebruikt hetzelfde woord als hij op de worsteling terugkijkt: in zijn kracht gedroeg hij zich vorstelijk met God (Hosea 12:4).
De naam drukt zowel de worsteling als de overwinning uit, en dat kenmerkt het volk door de hele Bijbel heen. In Beth-El bevestigt God de nieuwe naam nog een keer: Israël zal uw naam zijn (Genesis 35:10).
Jakob was de zoon van Izaäk en de kleinzoon van Abraham. God had aan Abraham beloofd dat uit hem een groot volk zou voortkomen (Genesis 12:2). Die belofte werd doorgegeven aan Izaäk en vervolgens aan Jakob. Met de naamsverandering van Jakob naar Israël wordt die belofte concreet: uit deze man zal het volk ontstaan dat Gods naam draagt.
Het is veelzeggend dat de naam niet wordt gegeven aan een perfect mens. Jakob was een bedrieger: zijn oorspronkelijke naam betekent “hielenlichter.” Maar God kiest hem, worstelt met hem en geeft hem een nieuwe identiteit. Dat patroon, God die ondanks menselijk falen trouw blijft aan Zijn plan, zal de hele geschiedenis van Israël kenmerken.
Wie is Israël in de Bijbel? De naam in vier betekenissen
Wie de naam Israël in de Bijbel tegenkomt, moet steeds kijken wie of wat er bedoeld wordt. Er zijn vier betekenissen, die in de loop van de Bijbel na elkaar opkomen.
1. De persoon Jakob. In Genesis is Israël eerst de tweede naam van Jakob, de zoon van Izaäk. Daarom staan beide namen vaak naast elkaar, zoals in de opsomming van Jakobs zonen (Genesis 35:23-26). Meer over zijn leven lees je bij Jakob.
2. Het volk. Vanaf Exodus heet het hele nageslacht van Jakob Israël, of de kinderen Israëls. Het is het volk dat uit Egypte trekt, bij de Sinaï het verbond ontvangt en uit twaalf stammen bestaat.
3. Het land en het noordrijk. Het beloofde land heet in de Statenvertaling het land van Israël (1 Samuël 13:19). Na de dood van Salomo krijgt de naam een smallere betekenis: het noordelijke rijk van tien stammen, met Samaria als hoofdstad, heet Israël en het zuidelijke rijk Juda. Wie de boeken Koningen leest, moet daar dus goed op letten.
4. Gods volk in geestelijke zin. In het Nieuwe Testament schrijft Paulus: die zijn niet allen Israël, die uit Israël zijn (Romeinen 9:6). Aan het slot van de brief aan de Galaten noemt hij de gemeente het Israël Gods (Galaten 6:16). Hoe deze betekenis zich verhoudt tot het Joodse volk, daarover wordt in de kerken verschillend gedacht; verderop, bij Romeinen 9 tot 11, komt dat terug.
De 12 stammen van Israël
Uit Jakob/Israël komen twaalf zonen voort, die elk de stamvader worden van een stam. Samen vormen zij het volk Israël. Hieronder staan ze in de volgorde waarin ze geboren werden (Genesis 29:31 tot 30:24 en 35:16-18): Ruben, Simeon, Levi, Juda, Dan, Naftali, Gad, Aser, Issaschar, Zebulon, Jozef en Benjamin. De Statenvertaling schrijft Nafthali. Wie de 12 zonen van Jakob op volgorde wil leren kennen, vindt hen ook bij de bijbelse personen. Een overzicht per moeder staat in Genesis 35:23-26. De twaalf stammen zijn:
- Ruben, de eerstgeborene van Jakob bij Lea
- Simeon, tweede zoon van Lea
- Levi, de priesterstam, die later geen eigen grondgebied krijgt maar verspreid over Israël woont
- Juda, de koninklijke stam, waaruit David en uiteindelijk Jezus voortkomen
- Dan, zoon van Bilha, slavin van Rachel
- Naftali, zoon van Bilha
- Gad, zoon van Zilpa, slavin van Lea
- Aser, zoon van Zilpa
- Issaschar, vijfde zoon van Lea
- Zebulon, zesde zoon van Lea
- Jozef, eerstgeboren zoon van Rachel, later verdeeld in de stammen Efraïm en Manasse
- Benjamin, jongste zoon van Rachel
Bij de verdeling van het land Kanaän krijgt de stam Levi geen eigen grondgebied, omdat zij gewijd zijn aan de tempeldienst. In plaats daarvan wordt de stam Jozef gesplitst in twee stammen, Efraïm en Manasse, zodat het totaal op twaalf blijft (Jozua 14-19).
De stam Juda speelt een bijzondere rol in Gods plan. Uit Juda komt de koninklijke lijn voort. Jakob profeteert op zijn sterfbed: “De schepter zal van Juda niet wijken, noch de wetgever van tussen zijn voeten, totdat Silo komt” (Genesis 49:10). Christenen zien in “Silo” een verwijzing naar de Messias, Jezus Christus, die in het Nieuwe Testament “de Leeuw, Die uit den stam van Juda is” wordt genoemd (Openbaring 5:5).
Het getal twaalf keert door de hele Bijbel terug: twaalf stammen, twaalf spionnen die het land verkennen, twaalf apostelen die Jezus kiest. Dit getal symboliseert de volledigheid van Gods volk.
Het beloofde land: van Abraham tot Jozua
De belofte van het land begint bij Abraham. In Genesis 12:1-7 roept God Abraham om naar een land te gaan dat Hij hem zal wijzen. Daar aangekomen zegt God: “Aan uw zaad zal Ik dit land geven.” (Genesis 12:7) Deze landbelofte wordt herhaald aan Izaäk (Genesis 26:3) en Jakob (Genesis 28:13), en vormt een van de fundamenten van het bijbelse verbond.
Toch duurt het eeuwen voordat de belofte werkelijkheid wordt. De nakomelingen van Jakob trekken naar Egypte vanwege hongersnood en worden daar tot slaven gemaakt. Na vierhonderd jaar slavernij leidt Mozes het volk uit Egypte, de Exodus, het centrale bevrijdingsverhaal van het Oude Testament (Exodus 12-15).
Bij de berg Sinaï ontvangt Israël de Tien Geboden en de wet van Mozes. God sluit een verbond met het volk: “En gij zult Mij een priesterlijk koninkrijk, en een heilig volk zijn” (Exodus 19:6). Israël krijgt een unieke roeping, niet om zichzelf te dienen, maar om een licht voor de volken te zijn.
Na veertig jaar in de woestijn, een gevolg van ongeloof toen het volk weigerde het beloofde land binnen te gaan (Numeri 14), leidt Jozua het volk eindelijk Kanaän binnen. Het boek Jozua beschrijft de verovering en verdeling van het land onder de twaalf stammen. De belofte aan Abraham is vervuld: het volk Israël woont in het beloofde land.
Toch is het bezit van het land niet onvoorwaardelijk. Al in Deuteronomium waarschuwt Mozes het volk: als zij God verlaten en afgoden gaan dienen, zal het land hen worden afgenomen en zullen zij verstrooid worden onder de volken (Deuteronomium 28:63-64). Die waarschuwing zal bewaarheid worden.
Het koninkrijk: David en Salomo
Na de tijd van de Richteren, een turbulente periode waarin Israël herhaaldelijk afdwaalde en door vijanden werd onderdrukt, vraagt het volk om een koning. Saul wordt de eerste koning, maar hij faalt. God kiest vervolgens David, een herdersjongen uit Bethlehem, uit de stam Juda.
David is de grote koning van Israël. Hij verovert Jeruzalem en maakt het tot hoofdstad, hij verslaat de vijanden rondom en brengt de ark van het verbond naar de stad. Maar het belangrijkste is het verbond dat God met David sluit, het Davidische verbond:
“Doch uw huis zal bestendig zijn, en uw koninkrijk tot in eeuwigheid, voor uw aangezicht; uw stoel zal vast zijn tot in eeuwigheid.” (2 Samuël 7:16)
Dit is een van de meest verstrekkende beloften in het Oude Testament. God belooft dat de troon van David voor eeuwig zal bestaan. Het Nieuwe Testament presenteert Jezus als de ultieme vervulling van deze belofte, de Zoon van David die op de eeuwige troon zit (Lukas 1:32-33).
Onder Davids zoon Salomo bereikt Israël het hoogtepunt van zijn macht en welvaart. Salomo bouwt de tempel in Jeruzalem, het huis van God, en Israël wordt een gerespecteerd koninkrijk. De koningin van Scheba reist van verre om Salomo’s wijsheid te bewonderen (1 Koningen 10).
Maar de glorie is van korte duur. Salomo keert zich in zijn latere jaren naar afgoden, mede onder invloed van zijn buitenlandse vrouwen (1 Koningen 11:1-8). Na zijn dood scheurt het koninkrijk in tweeën: het noordelijke rijk Israël (tien stammen, hoofdstad Samaria) en het zuidelijke rijk Juda (twee stammen, hoofdstad Jeruzalem). Die scheuring markeert het begin van een lange periode van verval.
De ballingschap en terugkeer
De eeuwen na de rijksscheuring worden gekenmerkt door een neerwaartse spiraal van afgoderij, onrecht en het negeren van profetische waarschuwingen. God stuurt profeten, Elia, Elisa, Jesaja, Jeremia, Amos, Hosea en vele anderen, om het volk terug te roepen. Maar Israël luistert niet.
In 722 v.Chr. valt het noordelijke rijk Israël. De Assyriërs veroveren Samaria en deporteren de bevolking. De tien noordelijke stammen worden verstrooid over het Assyrische rijk en verdwijnen grotendeels uit de geschiedenis, de zogenaamde verloren stammen van Israël.
Het zuidelijke rijk Juda houdt langer stand, maar ook dat valt. In 586 v.Chr. verwoest Nebukadnezar, koning van Babylon, Jeruzalem en de tempel. De bevolking wordt weggevoerd naar Babel. Dit is de Babylonische ballingschap, een van de meest traumatische gebeurtenissen in de Bijbelse geschiedenis.
De profeet Jeremia had deze catastrofe voorspeld, maar ook de terugkeer: “Want zo zegt de HEERE: Zekerlijk, als zeventig jaren te Babel zullen vervuld zijn, zal Ik ulieden bezoeken, en Ik zal Mijn goed woord over u verwekken, u wederbrengende tot deze plaats” (Jeremia 29:10).
En inderdaad: na zeventig jaar keert een deel van het volk terug. Onder leiding van Zerubbabel, Ezra en Nehemia worden de tempel en de muren van Jeruzalem herbouwd (Ezra, Nehemia). Het is een vervulling van Gods belofte, maar de glorie van het Salomonische koninkrijk keert niet terug. Israël blijft eeuwenlang onder vreemde heerschappij, de Perzen, de Grieken, en uiteindelijk de Romeinen.
Het is in die context, een volk onder bezetting, hunkerend naar bevrijding, dat het Nieuwe Testament begint.
Israël in het Nieuwe Testament (Romeinen 9 tot 11)
Het Nieuwe Testament begint met een verrassende wending. De lang verwachte Messias, de Zoon van David, wordt geboren in Bethlehem, maar niet als politieke bevrijder. Jezus van Nazareth verkondigt het Koninkrijk van God, maar het is een geestelijk koninkrijk dat alle verwachtingen overstijgt.
De relatie tussen Jezus en Israël is diep en complex. Jezus richt zich in eerste instantie tot “de verloren schapen van het huis Israëls” (Mattheüs 15:24). Hij kiest twaalf apostelen, een bewuste echo van de twaalf stammen. Veel Joden volgen Hem, maar de religieuze leiders verwerpen Hem, wat uiteindelijk leidt tot Zijn kruisiging.
Na de opstanding en de uitstorting van de Heilige Geest verspreidt het evangelie zich van Jeruzalem naar de hele bekende wereld. Niet-Joden (heidenen) komen tot geloof, en de vraag rijst: wat is nu de rol van Israël in Gods plan? Heeft God Zijn volk verworpen?
De apostel Paulus behandelt deze vraag uitvoerig in Romeinen 9 tot 11. Zijn antwoord is een krachtig “nee”:
“Ik zeg dan: Heeft God Zijn volk verstoten? Dat zij verre; want ik ben ook een Israëliet, uit het zaad Abrahams, van den stam Benjamin.” (Romeinen 11:1)
Paulus gebruikt het beeld van een olijfboom. Israël is de wortel en de stam; de heidenen zijn wilde takken die op de edele olijfboom zijn geënt (Romeinen 11:17-24). Sommige natuurlijke takken zijn afgebroken door ongeloof, maar God kan ze er weer op enten. Paulus concludeert met een opmerkelijk mysterie:
“Dat de verharding voor een deel over Israël gekomen is, totdat de volheid der heidenen zal ingegaan zijn. En alzo zal geheel Israël zalig worden.” (Romeinen 11:25-26)
Over de exacte betekenis van deze tekst wordt al eeuwenlang gedebatteerd door theologen. Sommigen zien “geheel Israël” als het etnische Joodse volk dat zich in de eindtijd tot Christus zal bekeren. Anderen vatten het op als het geestelijke Israël, alle gelovigen, Joden en heidenen samen. Weer anderen leggen de nadruk op het woord “alzo” (houtōs): op déze manier, namelijk door de wisselwerking tussen Joodse verharding en heidense bekering.
Wat vaststaat, is dat Paulus de toekomst van Israël met hoop beziet. Gods beloften zijn onberouwelijk, schrijft hij, dat wil zeggen: God komt er niet op terug (Romeinen 11:29). Israëls verhaal is niet af.
10 belangrijke bijbelteksten over Israël
De onderstaande tien bijbelteksten vormen samen een overzicht van wat de Bijbel zegt over Israël, van de eerste belofte aan Abraham tot de profetie over herstel.
1. Genesis 12:2-3: De roeping van Abraham
“En Ik zal u tot een groot volk maken, en u zegenen, en uw naam groot maken; en wees een zegen! En Ik zal zegenen, die u zegenen, en vervloeken, die u vloekt; en in u zullen alle geslachten des aardrijks gezegend worden.”
Dit is het startpunt van alles. Gods belofte aan Abraham bevat drie elementen: een groot volk, een zegen voor Abraham, en een zegen voor alle volken. Israël is niet een doel op zich, maar een kanaal van zegen voor de hele wereld.
2. Genesis 32:28: Jakob wordt Israël
“Toen zeide Hij: Uw naam zal voortaan niet Jakob heten, maar Israël; want gij hebt u vorstelijk gedragen met God en met de mensen, en hebt overmocht.”
De geboorte van de naam Israël. Een man die worstelt met God en een nieuwe identiteit ontvangt. Dit moment is symbolisch voor de hele geschiedenis van het volk: een worsteling met God die uiteindelijk tot zegen leidt.
3. Exodus 19:5-6: Een heilig volk
“En gij zult Mij een priesterlijk koninkrijk, en een heilig volk zijn.”
Bij de Sinaï definieert God de roeping van Israël: een priestervolk, bemiddelaar tussen God en de wereld. Dit is geen privilege zonder verantwoordelijkheid, het is een opdracht om Gods karakter zichtbaar te maken.
4. Deuteronomium 7:6-8: Gods verkiezing
“Want gij zijt een heilig volk den HEERE, uw God; u heeft de HEERE, uw God, verkoren, dat gij Hem tot een volk des eigendoms zoudt zijn uit alle volken, die op den aardbodem zijn. De HEERE heeft geen lust tot u gehad, noch u verkoren, om uw veelheid boven alle andere volken; want gij waart het weinigste van alle volken. Maar omdat de HEERE ulieden liefhad …”
Mozes maakt duidelijk dat Gods keuze voor Israël niet gebaseerd is op verdienste, maar op liefde. Israël was niet het grootste of machtigste volk, het was het weinigste van alle volken. Gods verkiezing is genade, geen beloning.
5. 2 Samuël 7:16: Het Davidische verbond
“Doch uw huis zal bestendig zijn, en uw koninkrijk tot in eeuwigheid, voor uw aangezicht; uw stoel zal vast zijn tot in eeuwigheid.”
Gods belofte aan David dat zijn koninklijke lijn eeuwig zal voortbestaan. Het Nieuwe Testament presenteert Jezus als de vervulling: de eeuwige Koning uit het huis van David.
6. Jesaja 49:6: Een licht voor de volken
“Ik heb U ook gegeven tot een Licht der heidenen, om Mijn heil te zijn tot aan het einde der aarde.”
God spreekt hier tot Zijn Knecht, een figuur die zowel Israël als de Messias vertegenwoordigt. De roeping gaat verder dan het eigen volk: Israël is bedoeld als instrument van Gods verlossingsplan voor de hele mensheid.
7. Jeremia 31:31-33: Het nieuwe verbond
“Ziet, de dagen komen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal maken; … Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven, en zal die in hun hart schrijven.”
Jeremia profeteert een nieuw verbond, niet op stenen tafelen, maar in het hart. Het Nieuwe Testament citeert deze tekst als vervuld in Christus (Hebreeën 8:8-12). Het is een verbond van innerlijke vernieuwing, voor Israël en voor allen die geloven.
8. Ezechiël 37:21-22: Hereniging van de stammen
“Ziet, Ik zal de kinderen Israëls halen uit het midden der heidenen, waarhenen zij getogen zijn, en zal ze vergaderen van rondom, en brengen hen in hun land; en Ik zal ze maken tot een enig volk in het land.”
In het visioen van de dorre doodsbeenderen (Ezechiël 37) laat God aan de profeet zien dat een schijnbaar dood volk weer tot leven kan komen. Dit is een van de krachtigste profetieën over de toekomst van Israël: God zal Zijn volk bijeenbrengen en herstellen, ongeacht hoe hopeloos de situatie lijkt.
9. Romeinen 11:25-26: Heel Israël zalig
“Dat de verharding voor een deel over Israël gekomen is, totdat de volheid der heidenen zal ingegaan zijn. En alzo zal geheel Israël zalig worden.”
De woorden van Paulus over de toekomst van Israël zijn hoopvol en mysterieus tegelijk. Gods plan met Israël is niet af, er komt een moment van verlossing. De details zijn onderwerp van theologisch debat, maar de richting is duidelijk: God laat Zijn volk niet los.
10. Romeinen 11:29: Onberouwelijke genadegiften
“Want de genadegiften en de roeping Gods zijn onberouwelijk.”
Dit vers vormt de theologische basis voor de overtuiging dat Gods verbond met Israël nog steeds geldig is. “Onberouwelijk” betekent dat God er niet op terugkomt. Wat Hij beloofd heeft aan Abraham, David en Israël, staat vast, ongeacht menselijk falen. Het is een vers van hoop, zowel voor Israël als voor iedereen die op Gods beloften vertrouwt.
Veelgestelde vragen over Israël in de Bijbel
Wat zegt de Bijbel over de toekomst van Israël?
De Bijbel bevat meerdere profetieën over de toekomst van Israël. De profeet Ezechiël spreekt over een bijeenverzameling van het verstrooide volk en een hereniging van de stammen (Ezechiël 37). Paulus schrijft in Romeinen 11:25-26 dat de verharding over Israël maar voor een deel is, “totdat de volheid der heidenen zal ingegaan zijn. En alzo zal geheel Israël zalig worden.” Gods genadegiften en roeping zijn “onberouwelijk” (Romeinen 11:29), wat betekent dat Gods verbond met Israël blijft staan. Over de exacte invulling bestaan verschillende theologische visies, maar de Bijbel is duidelijk: Gods plan met Israël is niet afgelopen. Meer over de profetieën en de verschillende visies lees je bij het onderwerp de toekomst van Israël.
Wat betekent de naam Israël in de Bijbel?
De naam Israël (Hebreeuws: יִשְׂרָאֵל, Jisra’el) betekent hij die met God strijdt, of God strijdt. De Statenvertaling vertaalt de uitleg in Genesis 32:28 met: gij hebt u vorstelijk gedragen met God. De naam wordt gegeven aan Jakob na zijn worsteling bij de Jabbok (Genesis 32:28). De naam bevat twee Hebreeuwse elementen: jisra, van sarah (strijden, worstelen), en El (God). De naam verwijst in de Bijbel naar drie dingen: de persoon Jakob, het volk dat uit hem voortkomt, en het land dat God aan dat volk heeft beloofd. Met de woordstudie kun je het Hebreeuwse woord verder verkennen.
Wie is Israël in de Bijbel: Jakob of het volk?
Allebei, afhankelijk van de plaats. In Genesis is Israël meestal Jakob zelf; vanaf Exodus is het bijna altijd het volk, de kinderen Israëls. In de boeken Koningen en Kronieken bedoelt de Bijbel vaak het noordrijk, tegenover Juda in het zuiden. Een handige vuistregel: speelt het verhaal in de tijd van de aartsvaders, dan gaat het meestal om Jakob; spreekt de tekst over stammen, koningen of het land, dan om het volk.
Hoeveel stammen heeft Israël in de Bijbel?
Israël heeft twaalf stammen, vernoemd naar de twaalf zonen van Jakob: Ruben, Simeon, Levi, Juda, Dan, Naftali, Gad, Aser, Issaschar, Zebulon, Jozef en Benjamin. Bij de landverdeling in Jozua krijgt de stam Levi geen eigen grondgebied (zij dienen als priesters), en wordt de stam Jozef gesplitst in twee stammen: Efraïm en Manasse. Zo blijft het totaal op twaalf. Na de rijksscheuring in 931 v.Chr. vormen tien stammen het noordrijk Israël en twee stammen (Juda en Benjamin) het zuidrijk Juda.
Wat is het verschil tussen Israël en Juda in de Bijbel?
Na de dood van koning Salomo (circa 931 v.Chr.) scheurt het koninkrijk in tweeën. Het noordelijke rijk behoudt de naam Israël en bestaat uit tien stammen, met Samaria als hoofdstad. Het zuidelijke rijk heet Juda en bestaat uit de stammen Juda en Benjamin, met Jeruzalem als hoofdstad. Het noordrijk Israël valt in 722 v.Chr. aan Assyrië; het zuidrijk Juda valt in 586 v.Chr. aan Babylon. Na de ballingschap keert vooral het volk uit Juda terug, waardoor de termen “Juda” en “Joden” (afgeleid van Juda) gangbaar worden voor het hele volk.
