Israël in de Bijbel — Geschiedenis, betekenis en bijbelteksten

Isra\u00EBl in de Bijbel \u2014 een overzicht

Geen ander volk wordt zo uitgebreid beschreven in de Bijbel als Isra\u00EBl. Van Genesis tot Openbaring loopt het verhaal van dit volk als een rode draad door de Schrift. De naam Isra\u00EBl komt meer dan 2.500 keer voor in de Bijbel \u2014 als persoonsnaam, als volksnaam en als geografische aanduiding. Wie wil begrijpen wat de Bijbel zegt over de toekomst van Isra\u00EBl, moet eerst de geschiedenis kennen.

Het bijbelse verhaal van Isra\u00EBl begint niet bij een land of een staat, maar bij een persoon: Jakob, de kleinzoon van Abraham. God verandert zijn naam in Isra\u00EBl na een nachtelijk gevecht bij de Jabbok (Genesis 32:28). Uit Jakob komen twaalf zonen voort, die de stamvaders worden van de twaalf stammen. Samen vormen zij het volk Isra\u00EBl \u2014 een volk dat God zich uit alle volken heeft uitgekozen.

De geschiedenis die volgt, is er een van belofte en vervulling, van trouw en ontrouw, van ballingschap en terugkeer. In dit artikel nemen we je mee door de complete bijbelse geschiedenis van Isra\u00EBl: van de aartsvaders tot de profetie\u00EBn, van het koninkrijk tot de verstrooiing, en van het Oude Testament tot het Nieuwe. We sluiten af met tien belangrijke bijbelteksten en veelgestelde vragen over wat de Bijbel zegt over Isra\u00EBl.

De oorsprong: Jakob wordt Isra\u00EBl (Genesis 32:28)

De naam Isra\u00EBl ontstaat in een van de meest mysterieuze scènes uit het Oude Testament. Jakob, op de vlucht voor zijn broer Ezau en op weg terug naar het beloofde land, worstelt een hele nacht met een Man bij de beek Jabbok. Bij het aanbreken van de dag zegt de Man: \u201CUw naam zal voortaan niet Jakob luiden, maar Isra\u00EBl, want u hebt met God en met mensen gestreden, en hebt overwonnen\u201D (Genesis 32:28, HSV).

De naam Isra\u00EBl (Hebreeuws: \u05D9\u05B4\u05E9\u05B0\u05C2\u05E8\u05B8\u05D0\u05B5\u05DC, Yisra\u2019el) betekent \u201Chij die met God strijdt\u201D of \u201CGod strijdt.\u201D De naam bevat het Hebreeuwse werkwoord sarah (strijden) en El (God). Het is een naam die zowel de worsteling als de overwinning uitdrukt \u2014 en die het karakter van het volk door de hele Bijbel heen kenmerkt.

Jakob was de zoon van Iza\u00E4k en de kleinzoon van Abraham. God had aan Abraham beloofd dat uit hem een groot volk zou voortkomen (Genesis 12:2). Die belofte werd doorgegeven aan Iza\u00E4k en vervolgens aan Jakob. Met de naamsverandering van Jakob naar Isra\u00EBl wordt die belofte concreet: uit deze man zal het volk ontstaan dat Gods naam draagt.

Het is veelzeggend dat de naam niet wordt gegeven aan een perfect mens. Jakob was een bedrieger \u2014 zijn oorspronkelijke naam betekent \u201Chielenlichter.\u201D Maar God kiest hem, worstelt met hem en geeft hem een nieuwe identiteit. Dat patroon \u2014 God die ondanks menselijk falen trouw blijft aan Zijn plan \u2014 zal de hele geschiedenis van Isra\u00EBl kenmerken.

De 12 stammen van Isra\u00EBl

Uit Jakob/Isra\u00EBl komen twaalf zonen voort, die elk de stamvader worden van een stam. Samen vormen zij het volk Isra\u00EBl. De twaalf stammen zijn:

1. Ruben \u2014 de eerstgeborene van Jakob bij Lea
2. Simeon \u2014 tweede zoon van Lea
3. Levi \u2014 de priesterstam, die later geen eigen grondgebied krijgt maar verspreid over Isra\u00EBl woont
4. Juda \u2014 de koninklijke stam, waaruit David en uiteindelijk Jezus voortkomen
5. Dan \u2014 zoon van Bilha, slavin van Rachel
6. Naftali \u2014 zoon van Bilha
7. Gad \u2014 zoon van Zilpa, slavin van Lea
8. Aser \u2014 zoon van Zilpa
9. Issaschar \u2014 vijfde zoon van Lea
10. Zebulon \u2014 zesde zoon van Lea
11. Jozef \u2014 eerstgeboren zoon van Rachel, later verdeeld in de stammen Efra\u00EFm en Manasse
12. Benjamin \u2014 jongste zoon van Rachel

Bij de verdeling van het land Kana\u00E4n krijgt de stam Levi geen eigen grondgebied, omdat zij gewijd zijn aan de tempeldienst. In plaats daarvan wordt de stam Jozef gesplitst in twee stammen \u2014 Efra\u00EFm en Manasse \u2014 zodat het totaal op twaalf blijft (Jozua 14-19).

De stam Juda speelt een bijzondere rol in Gods plan. Uit Juda komt de koninklijke lijn voort. Jakob profeteert op zijn sterfbed: \u201CDe scepter zal van Juda niet wijken en evenmin de heersersstaf van tussen zijn voeten, totdat Silo komt\u201D (Genesis 49:10). Christenen zien in \u201CSilo\u201D een verwijzing naar de Messias \u2014 Jezus Christus, die in het Nieuwe Testament \u201Cde Leeuw uit de stam van Juda\u201D wordt genoemd (Openbaring 5:5).

Het getal twaalf keert door de hele Bijbel terug: twaalf stammen, twaalf spionnen die het land verkennen, twaalf apostelen die Jezus kiest. Dit getal symboliseert de volledigheid van Gods volk.

Het beloofde land \u2014 van Abraham tot Jozua

De belofte van het land begint bij Abraham. In Genesis 12:1-7 roept God Abraham om naar een land te gaan dat Hij hem zal wijzen. Daar aangekomen zegt God: \u201CAan uw nageslacht zal Ik dit land geven.\u201D Deze landbelofte wordt herhaald aan Iza\u00E4k (Genesis 26:3) en Jakob (Genesis 28:13), en vormt een van de fundamenten van het bijbelse verbond.

Toch duurt het eeuwen voordat de belofte werkelijkheid wordt. De nakomelingen van Jakob trekken naar Egypte vanwege hongersnood en worden daar tot slaven gemaakt. Na vierhonderd jaar slavernij leidt Mozes het volk uit Egypte \u2014 de Exodus, het centrale bevrijdingsverhaal van het Oude Testament (Exodus 12-15).

Bij de berg Sina\u00EF ontvangt Isra\u00EBl de Tien Geboden en de wet van Mozes. God sluit een verbond met het volk: \u201CU zult voor Mij een koninkrijk van priesters en een heilig volk zijn\u201D (Exodus 19:6). Isra\u00EBl krijgt een unieke roeping \u2014 niet om zichzelf te dienen, maar om een licht voor de volken te zijn.

Na veertig jaar in de woestijn \u2014 een gevolg van ongeloof toen het volk weigerde het beloofde land binnen te gaan (Numeri 14) \u2014 leidt Jozua het volk eindelijk Kana\u00E4n binnen. Het boek Jozua beschrijft de verovering en verdeling van het land onder de twaalf stammen. De belofte aan Abraham is vervuld: het volk Isra\u00EBl woont in het beloofde land.

Toch is het bezit van het land niet onvoorwaardelijk. Al in Deuteronomium waarschuwt Mozes het volk: als zij God verlaten en afgoden gaan dienen, zal het land hen worden afgenomen en zullen zij verstrooid worden onder de volken (Deuteronomium 28:63-64). Die waarschuwing zal bewaarheid worden.

Het koninkrijk: David en Salomo

Na de tijd van de Richteren \u2014 een turbulente periode waarin Isra\u00EBl herhaaldelijk afdwaalde en door vijanden werd onderdrukt \u2014 vraagt het volk om een koning. Saul wordt de eerste koning, maar hij faalt. God kiest vervolgens David, een herdersjongen uit Bethlehem, uit de stam Juda.

David is de grote koning van Isra\u00EBl. Hij verovert Jeruzalem en maakt het tot hoofdstad, hij verslaat de vijanden rondom en brengt de ark van het verbond naar de stad. Maar het belangrijkste is het verbond dat God met David sluit \u2014 het Davidische verbond:

\u201CUw huis en uw koningschap zullen voor uw ogen voor eeuwig vaststaan, uw troon zal voor eeuwig bevestigd worden.\u201D (2 Samu\u00EBl 7:16)

Dit is een van de meest verstrekkende beloften in het Oude Testament. God belooft dat de troon van David voor eeuwig zal bestaan. Het Nieuwe Testament presenteert Jezus als de ultieme vervulling van deze belofte \u2014 de Zoon van David die op de eeuwige troon zit (Lukas 1:32-33).

Onder Davids zoon Salomo bereikt Isra\u00EBl het hoogtepunt van zijn macht en welvaart. Salomo bouwt de tempel in Jeruzalem \u2014 het huis van God \u2014 en Isra\u00EBl wordt een gerespecteerd koninkrijk. De koningin van Scheba reist van verre om Salomo\u2019s wijsheid te bewonderen (1 Koningen 10).

Maar de glorie is van korte duur. Salomo keert zich in zijn latere jaren naar afgoden, mede onder invloed van zijn buitenlandse vrouwen (1 Koningen 11:1-8). Na zijn dood scheurt het koninkrijk in twee\u00EBn: het noordelijke rijk Isra\u00EBl (tien stammen, hoofdstad Samaria) en het zuidelijke rijk Juda (twee stammen, hoofdstad Jeruzalem). Die scheuring markeert het begin van een lange periode van verval.

De ballingschap en terugkeer

De eeuwen na de rijksscheuring worden gekenmerkt door een neerwaartse spiraal van afgoderij, onrecht en het negeren van profetische waarschuwingen. God stuurt profeten \u2014 Elia, Elisa, Jesaja, Jeremia, Amos, Hosea en vele anderen \u2014 om het volk terug te roepen. Maar Isra\u00EBl luistert niet.

In 722 v.Chr. valt het noordelijke rijk Isra\u00EBl. De Assyri\u00EBrs veroveren Samaria en deporteren de bevolking. De tien noordelijke stammen worden verstrooid over het Assyrische rijk en verdwijnen grotendeels uit de geschiedenis \u2014 de zogenaamde \u201Cverloren stammen van Isra\u00EBl.\u201D

Het zuidelijke rijk Juda houdt langer stand, maar ook dat valt. In 586 v.Chr. verwoest Nebukadnezar, koning van Babylon, Jeruzalem en de tempel. De bevolking wordt weggevoerd naar Babel. Dit is de Babylonische ballingschap \u2014 een van de meest traumatische gebeurtenissen in de Bijbelse geschiedenis.

De profeet Jeremia had deze catastrofe voorspeld, maar ook de terugkeer: \u201CWant zo zegt de HEERE: Voorzeker, als zeventig jaar in Babel voorbij zijn, zal Ik naar u omzien en over u Mijn goede woord gestand doen, door u terug te brengen naar deze plaats\u201D (Jeremia 29:10).

En inderdaad: na zeventig jaar keert een deel van het volk terug. Onder leiding van Zerubbabel, Ezra en Nehemia worden de tempel en de muren van Jeruzalem herbouwd (Ezra, Nehemia). Het is een vervulling van Gods belofte, maar de glorie van het Salomonische koninkrijk keert niet terug. Isra\u00EBl blijft eeuwenlang onder vreemde heerschappij \u2014 de Perzen, de Grieken, en uiteindelijk de Romeinen.

Het is in die context \u2014 een volk onder bezetting, hunkerend naar bevrijding \u2014 dat het Nieuwe Testament begint.

Isra\u00EBl in het Nieuwe Testament (Romeinen 9\u201311)

Het Nieuwe Testament begint met een verrassende wending. De lang verwachte Messias \u2014 de Zoon van David \u2014 wordt geboren in Bethlehem, maar niet als politieke bevrijder. Jezus van Nazareth verkondigt het Koninkrijk van God, maar het is een geestelijk koninkrijk dat alle verwachtingen overstijgt.

De relatie tussen Jezus en Isra\u00EBl is diep en complex. Jezus richt zich in eerste instantie tot \u201Cde verloren schapen van het huis van Isra\u00EBl\u201D (Matthe\u00FCs 15:24). Hij kiest twaalf apostelen \u2014 een bewuste echo van de twaalf stammen. Veel Joden volgen Hem, maar de religieuze leiders verwerpen Hem, wat uiteindelijk leidt tot Zijn kruisiging.

Na de opstanding en de uitstorting van de Heilige Geest verspreid het evangelie zich van Jeruzalem naar de hele bekende wereld. Niet-Joden (heidenen) komen tot geloof, en de vraag rijst: wat is nu de rol van Isra\u00EBl in Gods plan? Heeft God Zijn volk verworpen?

De apostel Paulus behandelt deze vraag uitvoerig in Romeinen 9\u201311. Zijn antwoord is een krachtig \u201Cnee\u201D:

\u201CIk zeg dan: Heeft God Zijn volk verstoten? Volstrekt niet! Ik ben immers ook een Isra\u00EBliet, uit het nageslacht van Abraham, van de stam van Benjamin.\u201D (Romeinen 11:1)

Paulus gebruikt het beeld van een olijfboom. Isra\u00EBl is de wortel en de stam; de heidenen zijn wilde takken die op de edele olijfboom zijn ge\u00EBnt (Romeinen 11:17-24). Sommige natuurlijke takken zijn afgebroken door ongeloof, maar God kan ze er weer op enten. Paulus concludeert met een opmerkeijk mysterie:

\u201CEr is voor een deel verharding over Isra\u00EBl gekomen, totdat de volheid van de heidenen is binnengegaan. En zo zal heel Isra\u00EBl zalig worden.\u201D (Romeinen 11:25-26)

Over de exacte betekenis van deze tekst wordt al eeuwenlang gedebatteerd door theologen. Sommigen zien \u201Cheel Isra\u00EBl\u201D als het etnische Joodse volk dat zich in de eindtijd tot Christus zal bekeren. Anderen vatten het op als het geestelijke Isra\u00EBl \u2014 alle gelovigen, Joden en heidenen samen. Weer anderen leggen de nadruk op het woord \u201Czo\u201D (hout\u014Ds): op d\u00E9ze manier, namelijk door de wisselwerking tussen Joodse verharding en heidense bekering.

Wat vaststaat, is dat Paulus de toekomst van Isra\u00EBl met hoop beziet. Gods beloften zijn onberouwelijk, schrijft hij \u2014 dat wil zeggen: God komt er niet op terug (Romeinen 11:29). Isra\u00EBls verhaal is niet af.

10 belangrijke bijbelteksten over Isra\u00EBl

De onderstaande tien bijbelteksten vormen samen een overzicht van wat de Bijbel zegt over Isra\u00EBl \u2014 van de eerste belofte aan Abraham tot de profetie over herstel.

1. Genesis 12:1-3 \u2014 De roeping van Abraham

\u201CIk zal u tot een groot volk maken, u zegenen en uw naam groot maken; en u zult tot een zegen zijn. Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt, zal Ik vervloeken; en in u zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden.\u201D

Dit is het startpunt van alles. Gods belofte aan Abraham bevat drie elementen: een groot volk, een zegen voor Abraham, en een zegen voor alle volken. Isra\u00EBl is niet een doel op zich, maar een kanaal van zegen voor de hele wereld.

2. Genesis 32:28 \u2014 Jakob wordt Isra\u00EBl

\u201CToen zei Hij: Uw naam zal voortaan niet Jakob luiden, maar Isra\u00EBl, want u hebt met God en met mensen gestreden, en hebt overwonnen.\u201D

De geboorte van de naam Isra\u00EBl. Een man die worstelt met God en een nieuwe identiteit ontvangt. Dit moment is symbolisch voor de hele geschiedenis van het volk: een worsteling met God die uiteindelijk tot zegen leidt.

3. Exodus 19:5-6 \u2014 Een heilig volk

\u201CU dan, u zult voor Mij een koninkrijk van priesters en een heilig volk zijn.\u201D

Bij de Sina\u00EF definieert God de roeping van Isra\u00EBl: een priestervolk, bemiddelaar tussen God en de wereld. Dit is geen privilege zonder verantwoordelijkheid \u2014 het is een opdracht om Gods karakter zichtbaar te maken.

4. Deuteronomium 7:6-8 \u2014 Gods verkiezing

\u201CWant u bent een heilig volk voor de HEERE, uw God. De HEERE, uw God, heeft u uit alle volken op de aardbodem uitgekozen om voor Hem tot een volk te zijn dat Zijn persoonlijk eigendom is. Niet omdat u groter was dan al de andere volken heeft de HEERE Zich aan u verbonden en u uitgekozen, want u was het kleinste van al de volken. Maar vanwege de liefde van de HEERE voor u.\u201D

Mozes maakt duidelijk dat Gods keuze voor Isra\u00EBl niet gebaseerd is op verdienste, maar op liefde. Isra\u00EBl was niet het grootste of machtigste volk \u2014 het was het kleinste. Gods verkiezing is genade, geen beloning.

5. 2 Samu\u00EBl 7:16 \u2014 Het Davidische verbond

\u201CUw huis en uw koningschap zullen voor uw ogen voor eeuwig vaststaan, uw troon zal voor eeuwig bevestigd worden.\u201D

Gods belofte aan David dat zijn koninklijke lijn eeuwig zal voortbestaan. Het Nieuwe Testament presenteert Jezus als de vervulling: de eeuwige Koning uit het huis van David.

6. Jesaja 49:6 \u2014 Een licht voor de volken

\u201CIk heb U ook gegeven tot een Licht voor de heidenvolken, om Mijn heil te zijn tot aan het einde der aarde.\u201D

God spreekt hier tot Zijn Knecht \u2014 een figuur die zowel Isra\u00EBl als de Messias vertegenwoordigt. De roeping gaat verder dan het eigen volk: Isra\u00EBl is bedoeld als instrument van Gods verlossingsplan voor de hele mensheid.

7. Jeremia 31:31-33 \u2014 Het nieuwe verbond

\u201CZie, er komen dagen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Isra\u00EBl en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten. [...] Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en die in hun hart schrijven.\u201D

Jeremia profeteert een nieuw verbond \u2014 niet op stenen tafelen, maar in het hart. Het Nieuwe Testament citeert deze tekst als vervuld in Christus (Hebree\u00EBn 8:8-12). Het is een verbond van innerlijke vernieuwing, voor Isra\u00EBl en voor allen die geloven.

8. Ezechi\u00EBl 37:21-22 \u2014 Hereniging van de stammen

\u201CIk zal de Isra\u00EBlieten weghalen uit de heidenvolken waarheen zij gegaan zijn. Ik zal hen van rondom bijeenverzamelen en hen naar hun land brengen. Ik zal hen tot \u00E9\u00E9n volk maken in het land.\u201D

In het visioen van de dorre doodsbeenderen (Ezechi\u00EBl 37) laat God aan de profeet zien dat een schijnbaar dood volk weer tot leven kan komen. Dit is een van de krachtigste profetie\u00EBn over de toekomst van Isra\u00EBl: God zal Zijn volk bijeenbrengen en herstellen, ongeacht hoe hopeloos de situatie lijkt.

9. Romeinen 11:25-26 \u2014 Heel Isra\u00EBl zalig

\u201CEr is voor een deel verharding over Isra\u00EBl gekomen, totdat de volheid van de heidenen is binnengegaan. En zo zal heel Isra\u00EBl zalig worden.\u201D

Paulus\u2019 woorden over de toekomst van Isra\u00EBl zijn hoopvol en mysterieus tegelijk. Gods plan met Isra\u00EBl is niet af \u2014 er komt een moment van verlossing. De details zijn onderwerp van theologisch debat, maar de richting is duidelijk: God laat Zijn volk niet los.

10. Romeinen 11:29 \u2014 Onberouwelijke genadegaven

\u201CWant de genadegaven en de roeping van God zijn onberouwelijk.\u201D

Dit vers vormt de theologische basis voor de overtuiging dat Gods verbond met Isra\u00EBl nog steeds geldig is. \u201COnberouwelijk\u201D betekent dat God er niet op terugkomt. Wat Hij beloofd heeft aan Abraham, David en Isra\u00EBl, staat vast \u2014 ongeacht menselijk falen. Het is een vers van hoop, zowel voor Isra\u00EBl als voor iedereen die op Gods beloften vertrouwt.

Veelgestelde vragen over Isra\u00EBl in de Bijbel