Inleiding tot Psalm 135
Psalm 135 is een prachtige lofpsalm die begint en eindigt met 'Hallelujah' - loof de HEERE. Deze psalm vormt een krachtige oproep tot aanbidding en herinnert ons aan Gods grootheid, macht en trouw aan Zijn volk. De psalmist nodigt niet alleen individuen uit tot lofprijzing, maar richt zich tot de hele gemeenschap van gelovigen.
Oproep tot Lofprijzing (vers 1-4)
De psalm opent met een drievoudige oproep: 'Looft de HEERE! Looft de naam des HEEREN!' Deze herhaling benadrukt het belang van actieve lofprijzing. De psalmist richt zich specifiek tot de dienaren van God - degenen die in het huis des HEEREN staan en dienen in de voorhoven van het huis van onze God.
De reden voor deze lofprijzing wordt gegeven in vers 3-4: omdat de HEERE goed is en omdat Hij Jakob voor Zich heeft verkoren, Israël tot Zijn eigendom. Dit toont aan dat lofprijzing niet alleen gebaseerd is op Gods algemene goedheid, maar ook op Zijn specifieke verkiezing en liefde voor Zijn volk.
Gods Soevereiniteit over de Schepping (vers 5-7)
In deze sectie proclameert de psalmist Gods absolute soevereiniteit: 'Want ik weet, dat de HEERE groot is, en onze Heere boven alle goden is.' Deze uitspraak plaatst God boven alle andere machten en wezens die in die tijd als goden werden vereerd.
Vers 6 beschrijft Gods almacht in prachtige bewoordingen: 'Al wat de HEERE behaagt, doet Hij, in de hemelen en op de aarde, in de zeeën en in alle afgronden.' Dit vers benadrukt dat Gods wil de ultieme realiteit is in alle aspecten van de schepping - van de hoogste hemelen tot de diepste oceanen.
Vers 7 geeft concrete voorbeelden van Gods macht over de natuurelementen: Hij doet dampen opklimmen, maakt bliksem bij de regen en brengt wind voort uit Zijn schatkameren. Deze poëtische beschrijving toont hoe God de natuurkrachten bestuurt die voor mensen onbeheersbaar zijn.
Gods Handelen in de Geschiedenis (vers 8-12)
De psalmist herinnert aan Gods machtige daden in de geschiedenis van Israël, beginnend met de tiende plaag in Egypte - de dood van alle eerstgeborenen. Dit was het beslissende moment dat tot de uittocht leidde. De psalm noemt ook de tekenen en wonderen die God deed in het hart van Egypte, tegen Farao en al zijn knechten.
Vervolgens wordt Gods handelen tijdens de woestijnreis genoemd: het verslaan van grote volken en machtige koningen zoals Sihon, koning van de Amorieten, en Og, koning van Basan. Hun land werd gegeven als erfdeel aan Israël, Gods volk. Deze historische herinneringen dienen als concrete bewijzen van Gods trouw en macht.
Gods Eeuwige Naam (vers 13-14)
Vers 13 proclameert de eeuwigheid van Gods naam en gedachtenis: 'O HEERE! Uw naam is in der eeuwigheid; HEERE! Uw gedachtenis is van geslacht tot geslacht.' Dit benadrukt dat God niet alleen in het verleden machtig was, maar dat Zijn karakter en reputatie voor altijd standhouden.
Vers 14 spreekt van Gods rechtvaardige oordeel en medelijden: 'Want de HEERE zal Zijn volk richten, en het zal Hem over Zijn knechten berouwen.' Dit toont zowel Gods rechtvaardigheid als Zijn barmhartigheid naar Zijn volk.
Kritiek op Afgoderij (vers 15-18)
In scherp contrast met de levende God beschrijft de psalm de nietigheid van afgoden. Deze zijn gemaakt van zilver en goud, werk van mensenhanden. Hoewel ze mond, ogen, oren en neus hebben, kunnen ze niet spreken, zien, horen of ruiken. De psalmist voegt er ironisch aan toe dat degenen die deze afgoden maken en vertrouwen, net zo nutteloos zullen worden als hun afgoden.
Deze kritiek op afgoderij blijft relevant voor onze tijd, waarin moderne 'afgoden' zoals geld, status, technologie of zelfverwezenlijking onze toewijding kunnen vragen.
Slotoproep tot Lof (vers 19-21)
De psalm eindigt met een oproep aan verschillende groepen binnen Israël: het huis van Israël, het huis van Aäron (de priesters), het huis van Levi (de Levieten), en allen die de HEERE vrezen. Elke groep wordt opgeroepen om de HEERE te loven.
De allerslaatste regel herinnert eraan dat God woont in Jeruzalem, wat de psalm een sterk liturgisch karakter geeft en waarschijnlijk verwijst naar het gebruik in de tempel.
Historische Context
Psalm 135 werd waarschijnlijk gebruikt als liturgische psalm in de tweede tempel periode, hoewel de exacte datering onzeker is. De psalm bevat elementen uit andere psalmen en vertoont kenmerken van tempel-liturgie. Het werd mogelijk gebruikt tijdens belangrijke feesten waarin Gods verlossende werken werden herdacht. De verwijzingen naar Jeruzalem en de verschillende groepen binnen Israël (priesters, Levieten) wijzen op gebruik in de georganiseerde tempelgodsdienst na de ballingschap.
Praktische Toepassing
Deze psalm leert ons het belang van gezamenlijke lofprijzing en het herinneren aan Gods werken in ons leven. In onze tijd kunnen we Gods grootheid zien in de schepping, Zijn trouw in ons persoonlijke leven en Zijn verlossing door Christus. De waarschuwing tegen afgoderij spreekt tot onze neiging om moderne 'afgoden' te maken van carrière, bezit of technologie. Net zoals Israël werd opgeroepen om samen te loven, zijn christenen geroepen tot gemeenschappelijke aanbidding waarin we Gods goedheid en trouw vieren.