Het Onze Vader — Katholieke Versie

Het Onze Vader is het centrale gebed in de rooms-katholieke traditie. Lees hieronder de volledige katholieke tekst, ontdek waarom de afsluiting verschilt van de protestantse versie, en krijg uitleg bij elke regel vanuit de katholieke catechismus.

Lees Mattheus 6 met uitleg Stel een vraag

Tekst van het Onze Vader (katholieke versie)

Dit is het Onze Vader zoals het gebeden wordt in de rooms-katholieke kerk in Nederland. De tekst volgt de oecumenische vertaling (1977), maar eindigt bij “maar verlos ons van de boze”. De lofprijzing volgt apart in de liturgie.

Onze Vader, die in de hemel zijt, uw naam worde geheiligd, uw Koninkrijk kome, uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel. Geef ons heden ons dagelijks brood en vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven onze schuldenaren. En breng ons niet in beproeving, maar verlos ons van de boze.
Rooms-katholieke versie — naar Mattheus 6:9-13

Na het gebed in de mis

In de eucharistieviering spreekt de priester na het Onze Vader het embolisme uit:

“Verlos ons, Heer, van alle kwaad, geef vrede in onze dagen, dat wij, gesteund door uw barmhartigheid, vrij mogen zijn van zonde, en beveiligd tegen alle onrust. Hoopvol wachtend op de komst van Jezus, Messias, uw Zoon.”

De gemeenschap antwoordt met de doxologie (lofprijzing):

“Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen.”

Verschil tussen het katholieke en protestantse Onze Vader

Het verschil tussen het katholieke en protestantse Onze Vader betreft niet de inhoud van het gebed, maar de afsluiting. Dit verschil heeft een tekstkritische achtergrond die teruggaat tot de vroegste handschriften van het Nieuwe Testament.

KKatholiek

Eindigt bij “maar verlos ons van de boze”
De lofprijzing wordt apart uitgesproken na het embolisme
Volgt de oudste handschriften (Codex Vaticanus, Codex Sinaiticus)
Het gebed is onderdeel van de rozenkrans en het getijdengebed

PProtestants

Eindigt met de lofprijzing als onderdeel van het gebed
“Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen.”
Volgt latere Griekse handschriften en de Textus Receptus
Gebaseerd op 1 Kronieken 29:11 (Davids lofprijzing)

Historische achtergrond

De lofprijzing (“Want van U is het Koninkrijk...”) komt niet voor in de oudste handschriften van het Evangelie van Mattheus. De tekst verschijnt voor het eerst in de Didache (ca. 100 na Chr.), een vroeg-christelijk document over kerkelijke praktijken. Vanuit de Didache is de lofprijzing in latere handschriften van Mattheus terechtgekomen. De Reformatie nam deze latere handschriften als uitgangspunt (via de Textus Receptus), terwijl de katholieke kerk de oudere teksttraditie bleef volgen. Beide tradities erkennen vandaag de dag de waarde van de lofprijzing; het verschil betreft de plaats in de liturgie, niet de inhoud.

Het katholieke Onze Vader — uitleg per regel

Elke regel van het Onze Vader heeft diepe theologische betekenis. Hieronder volgt een uitleg vanuit de rooms-katholieke traditie, met verwijzingen naar de Catechismus van de Katholieke Kerk (KKK, artikelen 2759-2865).

“Onze Vader, die in de hemel zijt”

De aanspreking "Vader" (Latijn: Pater noster) drukt het kindschap van de gelovige uit. In de katholieke traditie wordt benadrukt dat God tegelijk transcendent ("in de hemel") en nabij is. Het woord "Onze" wijst op de gemeenschap van de kerk: we bidden niet alleen, maar als leden van het Lichaam van Christus.

“Uw naam worde geheiligd”

De eerste bede vraagt dat Gods naam — die voor zijn hele wezen staat — geeerd en geheiligd wordt. In de katholieke catechismus (KKK 2807-2815) wordt uitgelegd dat dit niet betekent dat wij God heiliger maken, maar dat wij bidden dat zijn heiligheid erkend wordt in de wereld en in ons eigen leven.

“Uw Koninkrijk kome”

We bidden om de komst van Gods Koninkrijk: de voltooiing van zijn heilsplan. De katholieke traditie onderscheidt drie aspecten: het Koninkrijk is al aangebroken in Christus, het groeit in de kerk en de sacramenten, en het zal voltooid worden bij de wederkomst.

“Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel”

Een gebed van overgave aan Gods wil, naar het voorbeeld van Christus in Gethsemane: "Niet mijn wil, maar uw wil geschiede" (Lukas 22:42). De katholieke traditie legt nadruk op de verbinding met het offer van Christus en onze bereidheid om Gods plan te aanvaarden.

“Geef ons heden ons dagelijks brood”

In de katholieke traditie heeft "dagelijks brood" een dubbele betekenis: het materieel noodzakelijke voor het leven, maar ook het Brood des Levens — de Eucharistie. De kerkvaders, waaronder Augustinus en Cyprianus, zagen in deze bede een verwijzing naar het sacrament van de communie.

“En vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven onze schuldenaren”

De bede om vergeving is verbonden met de bereidheid om zelf te vergeven. De katholieke catechismus benadrukt dat deze bede ons confronteert met een voorwaarde: Gods vergeving ontvangen vereist dat wij anderen vergeven. Dit sluit aan bij het sacrament van boete en verzoening.

“En breng ons niet in beproeving”

De vertaling van deze bede is door de eeuwen heen bediscussieerd. Het Griekse woord peirasmos kan zowel "beproeving" als "verzoeking" betekenen. Paus Franciscus sprak zich in 2017 uit voor de vertaling "laat ons niet in beproeving vallen", omdat God niet verzoekt maar wel beproevingen kan toelaten.

“Maar verlos ons van de boze”

De laatste bede van het katholieke Onze Vader vraagt om bevrijding van het kwaad en de Boze (de duivel). Hier eindigt het eigenlijke gebed in de katholieke traditie. De priester vervolgt met het embolisme, een gebed om vrede en bevrijding van zonde, waarna de gemeenschap antwoordt met de lofprijzing.

Het Onze Vader in de katholieke liturgie

Het Onze Vader neemt een centrale plaats in binnen de katholieke eredienst. Het wordt gebeden in verschillende liturgische contexten:

De Eucharistie (Heilige Mis)

Het Onze Vader wordt gebeden na het eucharistisch gebed en voor de vredeswens. Het vormt de overgang naar de communieritus. De priester leidt het gebed in met de woorden: “Laten wij bidden tot God onze Vader, met de woorden die Jezus ons gegeven heeft.” Na het gebed volgt het embolisme en de doxologie.

Het Rozenkransgebed

Bij elke grote kraal van de rozenkrans wordt het Onze Vader gebeden, gevolgd door tien Weesgegroetjes. Een volledig rozenkransgebed bevat vijf tientjes en dus vijf keer het Onze Vader. Het rozenkransgebed is een meditatieve gebedsvorm waarbij de gelovige nadenkt over de mysteries (geheimen) van het geloof.

Het Getijdengebed (Liturgie van de Uren)

Het Onze Vader wordt meerdere keren per dag gebeden in het getijdengebed, het officieel gebed van de kerk. Het komt voor in de lauden (ochtendgebed), de vespers (avondgebed) en de completen (slaapgebed). Kloostergemeenschappen en priesters bidden het getijdengebed dagelijks.

Veelgestelde vragen over het katholieke Onze Vader

Wat is het verschil tussen het katholieke en protestantse Onze Vader?

Het belangrijkste verschil zit in de afsluiting. Protestanten bidden het Onze Vader inclusief de lofprijzing (doxologie): "Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen." Katholieken eindigen het gebed bij "maar verlos ons van de boze." De priester spreekt daarna het embolisme uit, een uitbreiding op de laatste bede, gevolgd door de doxologie die de gemeenschap uitspreekt. Dit verschil komt doordat de oudste Griekse handschriften van Mattheus de lofprijzing niet bevatten.

Waarom eindigt het katholieke Onze Vader anders?

De katholieke kerk volgt de oudste en meest betrouwbare Griekse handschriften van het Evangelie van Mattheus, zoals de Codex Vaticanus en Codex Sinaiticus (4e eeuw). Deze handschriften bevatten de lofprijzing ("Want van U is het Koninkrijk...") niet. De lofprijzing komt wel voor in latere handschriften en is waarschijnlijk ontleend aan 1 Kronieken 29:11. In de katholieke mis wordt een vergelijkbare tekst wel uitgesproken, maar als antwoord van de gemeenschap na het embolisme van de priester, niet als onderdeel van het Onze Vader zelf.

Wat is het embolisme in de katholieke mis?

Het embolisme is een gebed dat de priester uitspreekt direct na het Onze Vader in de eucharistieviering. Het is een uitbreiding op de laatste bede ("verlos ons van de boze"): "Verlos ons, Heer, van alle kwaad, geef vrede in onze dagen, dat wij, gesteund door uw barmhartigheid, vrij mogen zijn van zonde, en beveiligd tegen alle onrust." De gemeenschap antwoordt vervolgens met de doxologie: "Want van U is het Koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid, in eeuwigheid. Amen."

Bidden katholieken het Onze Vader met rozenkrans?

Ja, het Onze Vader is een vast onderdeel van het rozenkransgebed. Bij elke grote kraal in de rozenkrans wordt het Onze Vader gebeden, gevolgd door tien Weesgegroetjes bij de kleine kralen. Het rozenkransgebed bevat in totaal vijf tientjes, dus vijf keer het Onze Vader. Het gebed wordt afgesloten met de katholieke versie, dus zonder de protestantse lofprijzing.

Welke versie van het Onze Vader gebruiken katholieken in Nederland?

Nederlandse katholieken gebruiken sinds 1977 de oecumenische vertaling van het Onze Vader. Deze versie is in samenwerking met protestantse kerken tot stand gekomen en gebruikt modern Nederlands. De tekst is inhoudelijk gelijk aan de protestantse versie, met als enige verschil dat katholieken stoppen bij "maar verlos ons van de boze" en de lofprijzing apart uitspreken in de liturgie.

Verdiep u in het Onze Vader

Stel uw vragen over het katholieke Onze Vader aan de BijbelAssistent en ontvang uitleg met bijbelverwijzingen.

Stel een vraag